Με τους ουτιδανούς πολιτικούς μας καταπιάνομαι συνήθως, λόγω επαγγελματικής διαστροφής, και κοντεύω να ξεχάσω πως τούτος ο τόπος ανέδειξε το πάλαι πραγματικά μεγάλους άνδρες που, μολονότι πρόσφεραν ολόψυχα τον εαυτό τους για το κοινό καλό, δεν ζήτησαν ποτέ τίποτα ως προσωπική ανταμοιβή. Ενας απ’ αυτούς, κορυφαίος αγωνιστής του πολέμου της Ανεξαρτησίας, στον οποίο εν πολλοίς χρωστάμε την ελευθερία, αν όχι την ίδια μας την ύπαρξη, αποφυλακίζεται το 1841 από την Αίγινα, όπου η βασιλεία του Οθωνα του απέτινε τις σχετικές τιμές.
Εμβρόντητοι τον αντικρίζουν οι δικοί του να αποβιβάζεται στο Τουρκολίμανο. Κυριολεκτικά πετσί και κόκαλο, όντας παρήλικος πια και σχεδόν τυφλός. Απερίγραπτη φτώχεια. Παλιοί συναγωνιστές του μεσολαβούν στην εθνοσωτήριο κυβέρνηση μπας και του σταθεί κομμάτι στα γεράματά του.
Γενναιόδωρος ο υπουργός των Στρατιωτικών εισακούει το αίτημα και του χορηγεί άδεια επαιτείας, άπαξ της εβδομάδος, έξω από την Ευαγγελίστρια στον Πειραιά. Εκάστην Παρασκευή κατηφορίζει κούτσα κούτσα ο ευεργετηθείς από το σπίτι του στην Καστέλλα να ζητιανέψει ολημερίς έξω απ’ τον ναό. Ο ανήκουστος έσχατος τρόπος βιοπορισμού του προκαλεί σούσουρο ανά την επικράτεια. Ακόλουθος πρεσβείας Μεγάλης Δύναμης, άλλοτε συμπολεμιστής του, κατεβαίνει από την Αθήνα στο πόστο του, να τον δει ιδίοις όμμασι για να το πιστέψει.
Αντιλαμβάνεται τον επισκέπτη από τη φωνή ο ζητιάνος και μαζεύει παρευθύς τ’ απλωμένο χέρι του. –«Πώς είστε, στρατηγέ μου;» τον ρωτά ο ξένος. –«Απολαμβάνω ελεύθερη πατρίδα», αποκρίνεται υπερήφανα όσο και σκωπτικά. –«Εδώ, στα σκαλιά της εκκλησίας;». –«Θέλω να ξέρω πώς τη βγάζει ο λαός, μιας κι εγώ εισπράττω γερή σύνταξη από το κράτος και περνάω καλά». Λέγεται ότι φεύγοντας ο συνομιλητής του άφησε να του πέσει πουγκί με χρυσά νομίσματα, επισπεύδοντας το βήμα και κωφεύοντας στις επικλήσεις να γυρίσει να το πάρει.
Συστάσεις δεν χρειάζεται ο Νικήτας Σταματελόπουλος, Νικηταράς σύμφωνα με τη λαϊκή μυθοπλασία. Μεγαλούργησε τα ένδοξα χρόνια του Εικοσιένα κι η Ελλάδα, που επιμένει να πληγώνει διαχρονικά ιδίως τα εκλεκτά τέκνα της, του το ανταπέδωσε, όπως εκείνη ξέρει. Η Ελλάδα της εξουσίας, ασφαλώς, γιατί ο πάντοτε σεμνός και ανιδιοτελής Νικηταράς, που πέθανε σε απόλυτη ένδεια σαν σήμερα το 1849, παραμένει στη συνείδηση συναπτών γενεών ανυπέρβλητος ήρωας.
