«Europeana» αφιερωμένη στη νέα γενιά

Μια παιδική χαρά στο κέντρο μιας τυπικής πόλης του δυτικού κόσμου. Ενήλικες και έφηβοι από διαφορετικές κοινότητες συναντιούνται με έναν σούπερ ήρωα. Καθένας τους θα μοιραστεί από σκηνής τα εφηβικά όνειρα, θα αποκαλύψει την ομορφιά, την τρυφερότητα και τις ανησυχίες του. Στο τέλος, από αυτό το σουρεαλιστικό συναπάντημα θα δημιουργηθεί το περίγραμμα ενός σκοτεινού παράδεισου, στον οποίο οι έφηβοι είναι ελεύθεροι να χαρτογραφήσουν μια νέα εποχή.

«Europeana» έχει τίτλο η μουσικοθεατρική παράσταση σε σκηνοθεσία της Ραφίκας Σαουίς, που θα παρουσιαστεί στις 26, 27 και 28 Σεπτεμβρίου στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, με τη συμμετοχή συνολικά 60 νεαρών ατόμων από διαφορετικές κοινότητες και χώρες.

Μια πρόταση που περιγράφει τις προσδοκίες των νέων ανθρώπων να εξερευνήσουν μια «αχαρτογράφητη Εδέμ» μέσα στο πρωτότυπο, ηλεκτρονικό μουσικό τοπίο του Σταύρου Γασπαράτου, τις εικαστικές εικόνες του Μιχάλη Αργυρού και τη συμμετοχή παιδιών μεταναστών από τις μονάδες υποδοχής.

Η Ραφίκα Σαουίς ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια μια έρευνα, επισκεπτόμενη τις μονάδες πρώτης υποδοχής για ανήλικους ασυνόδευτους πρόσφυγες. Επισκέφτηκε κέντρα σε ολόκληρη τη λεκάνη της Μεσογείου και συγκέντρωσε 150 συνεντεύξεις από έφηβους που περιγράφουν πως φαντάζονται τον εαυτό τους στο μέλλον, τα όνειρά τους. Από το 2018 δημιούργησε σταδιακά μια πλατφόρμα εφήβων από κοινότητες με διαφορετική κοινωνική και εθνική προέλευση και σκοπό, μέσα από τον διάλογο, να προτείνει νέες δομές συνεργασίας.

«Το 2015, άρχισα μια έρευνα για τα δικαιώματα των παιδιών μεταναστών. Αρχισα να μελετώ την κατάσταση κι επισκέφτηκα όσες δομές σε Ελλάδα (Λέσβο, Σάμο κ.λπ.) και εξωτερικό (Κροατία, Σερβία) μπορούσα να έχω πρόσβαση. Ηθελα να δω κατά πόσον αυτά τα παιδιά, κυρίως ασυνόδευτα -που τα τελευταία στοιχεία αναφέρουν πως πέρυσι ήταν 30.000-, γνώριζαν τα δικαιώματά τους. Ηθελα να εξιχνιάσω αν ενημερώνονται, αν μπορούν να ζουν μόνα και υπό ποιες συνθήκες, αλλά και αν γνωρίζουν πώς θα προστατευτούν», λέει η σκηνοθέτις της παράστασης Ραφίκα Σαουίς.

Η ίδια δεν ένιωσε ούτε στιγμή πως το κομμάτι των δικαιωμάτων μπορεί να έρχεται σε δεύτερη μοίρα, όταν η επιβίωση δεν έχει καν εξασφαλιστεί. «Προφανώς και όταν κινδυνεύει η ζωή σου, όταν δεν υπάρχει εικόνα για το αύριο ή δεν υπάρχει τίποτα να φας, πολλοί θα πουν ότι τα δικαιώματα των παιδιών είναι δευτερεύουσας σημασίας.

Οταν όμως κοιτάξεις αυτούς τους ανατριχιαστικούς αριθμούς ασυνόδευτων παιδιών, συνειδητοποιείς πως η γνώση ισούται με την πιθανότητα του καθενός να ζήσει. Ενα παιδί που ολομόναχο ταξιδεύει για να φτάσει στην Ευρώπη, έχει δικαίωμα στο φαγητό αλλά πρέπει να έχει δικαίωμα στο παιχνίδι, στη μάθηση, στην υγεία, στην ενημέρωση που αφορά πώς να αλλάζει κράτος και πώς να περνά τα σύνορα», συμπληρώνει.

Οι παραπάνω καταγραφές, με συνεκτικό ιστό το θεατρικό έργο του Ερρίκου Ιψεν «Ο Μικρός Εγιολφ» -όπου ο κεντρικός χαρακτήρας είναι ένα παιδί που προσπάθησε αποτυχημένα να γίνει αποδεκτό από τους εγωκεντρικούς γονείς του και εντέλει χάθηκε στο βυθό μιας λίμνης-, οριοθετούν ένα πρωτότυπο «μυθολόγημα», αφιερωμένο στη νέα γενιά. «Τα περισσότερα παιδιά φυλάσσονταν σε κέντρο φιλοξενίας που προηγουμένως είχαν λειτουργήσει ως φυλακές.

Ετσι, το πρώτο που αποφάσισα να κάνω είναι να τους δώσω την ευκαιρία να αισθανθούν ότι επιβάλλουν στον χώρο την παρουσία τους. Πήραν στα χέρια τους μπογιές, έγραψαν αυτό που αισθάνονται, δημιούργησαν τεράστιες τοιχογραφίες, εξέφρασαν με τα χέρια τους αυτά που δεν μπορούσαν να εκμυστηρευθούν σε κανέναν. Το αποτέλεσμα ήταν από τη μια να αλλάξει η αίσθηση ότι είναι κρατούμενοι και από την άλλη να γίνει μια συγκινητική καταγραφή μνήμης, σαν ένας συγκλονιστικός καμβάς διαμαρτυρίας», λέει η ίδια για τον τρόπο που δούλεψαν.

Αυτή η κατάθεση χρησιμοποιεί σύγχρονη γλώσσα, που ακροβατεί ανάμεσα στον ρεαλισμό και το παράδοξο. Διαπραγματεύεται, δε, με την αυθάδεια και την αδιακρισία που χαρακτηρίζει το εφηβικό σύμπαν, ζητήματα όπως το σεξ, η βία και οι διακρίσεις. «Το ερώτημα που έθεσα στο τραπέζι για να αρχίσουν να ξετυλίγονται οι ιστορίες είναι “πώς φαντάζονται αυτά τα παιδιά το μέλλον τους”. Είναι εντυπωσιακό ότι δεν είχαν πάψει να ονειρεύονται.

Και ούτε μια στιγμή δεν είχαν εγκαταλείψει το όνειρό τους για καλύτερη ζωή. Σκεφτείτε πως πολλά από τα ανήλικα έχουν επωμιστεί τη σωτηρία των γονιών τους. Ταξιδεύουν ολομόναχοι προς την Ευρώπη, διότι ο νόμος ορίζει ότι, αν το ανήλικο φτάσει στον προορισμό του, καταγραφεί και γίνει δεκτό σε μια χώρα, τότε αυτή υποχρεούται να προσφέρει άσυλο στους γονείς τους. Αρα οι μικροί αυτοί ήρωες ταξιδεύουν μόνοι, με απώτερο σκοπό και όνειρο την οικογενειακή επανένωση».

INFO: Συμμετέχουν η χορωδία «Con Anima», το φυτώριο της ΚΣΟΤ έφηβοι από την ΜΚΟ Αρσις, και νέοι που πήραν μέρος στα εργαστήρια υλοποίησης του έργου. Ωρα έναρξης: 20.30. Τιμές εισιτηρίων: από €8 -€15.