Εναλλακτικός ΠΟΕ από την Ε.Ε., αντίδοτο στους εμπορικούς πολέμους του Τραμπ

Ένα σύστημα διαιτησίας, ακριβές αντίγραφο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, με έδρα τη Χινέμπρα της Ισπανίας, ετοιμάζεται να δημιουργήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να αντιμετωπίσει την πολιτική προστατευτισμού που ακολουθεί ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απειλεί να αποσύρει τις ΗΠΑ από τον οργανισμό, ενώ ήδη θέτει εμπόδια στη λειτουργία του.

Μεταξύ άλλων, αρνείται να συναινέσει στην ανανέωση της θητείας των μελών του Οργάνου Προσφυγών του ΠΟΕ.

Σύμφωνα με όσα έφερε στο φως η ισπανική εφημερίδα El Pais, η Ε.Ε. έχει ήδη ξεκινήσει μια διεθνή πρωτοβουλία για να δημιουργηθεί μια εναλλακτική στον ΠΟΕ δομή διαιτησίας ώστε να προλάβει πιθανή κατάρρευση του διεθνούς οργανισμού έως τα τέλη του χρόνου. Το σχέδιο της Ε.Ε. αποκάλυψε πριν από μία εβδομάδα το πρακτορείο Reuters και σύμφωνα με το προσχέδιο της πρότασης -το έχει δει η El Pais-, η οποία έχει ήδη κατατεθεί και φαίνεται ότι έχει εγκριθεί από τις Ινδία, Ρωσία, Καναδά και Τουρκία, προβλέπει «τη διατήρηση των αρχών και των βασικών προβλέψεων του συστήματος αντιμετώπισης συγκρούσεων μέσα στον ΠΟΕ».

Η δημιουργία του εναλλακτικού στον ΠΟΕ οργανισμό έχει ήδη τεθεί σε συζήτηση στη σύνοδο του G20, στην Τσουκούμπα της Ιαπωνίας, και βρήκε συμμάχους, αλλά οι ΗΠΑ έθεσε βέτο για να μην συμπεριληφθεί στο κείμενο συμπερασμάτων της συνόδου.

Όπως τονίζεται στο προσχέδιο, «θα αντιγραφούν με ακριβή τρόπο και στο μέτρο του δυνατού όλα τα ουσιώδη στοιχεία και οι διαδικασίες» προσφυγής που ακολουθούνται από τον ΠΟΕ.

Σύμφωνα με πηγές στην Ε.Ε. αυτό που επιθυμούν οι Βρυξέλλες είναι «ένα σύστημα α λα καρτ, το οποίο να δίνει λύσεις με ανεξάρτητο τρόπο».

Αν η κυβέρνηση Τραμπ συνεχίσει να θέτει εμπόδια στη λειτουργία του ΠΟΕ, κυρίως με την άρνησή της να συναινέσει στην ανανέωση των μελών του Οργάνου Προσφυγών, που έχουν αντικείμενο την αντιμετώπιση θεμάτων που αφορούν την επιβολή δασμών, το ντάμπινγκ και τον αθέμιτο ανταγωνισμό, ο ΠΟΕ δύσκολα θα μπορέσει να λειτουργήσει στο μέλλον. Αν δεν ανανεωθεί η θητεία των μελών του, τότε οι αποφάσεις που θα λαμβάνει θα χάσουν τη νομική ισχύ τους και επί της ουσίας ο Οργανισμός θα καταστεί ανενεργός

Το Όργανο Προσφυγών του ΠΟΕ, που λειτουργεί σαν εφετείο αποφάσεων άλλων οργάνων, είναι το τελευταίο καταφύγιο των χωρών-μελών του για την επίλυση οικονομικών διαφορών μεταξύ τους. Το σώμα αποτελείται από επτά μέλη, τα οποία μετέχουν ανά τρία και εναλλάσσονται με στην εκδίκαση των προσφυγών. Ωστόσο οι ΗΠΑ από το 2017 έχουν μπλοκάρει την ανανέωση ή αντικατάσταση τεσσάρων δικαστών που έληξε η θητεία τους, καθιστώντας τη λειτουργία του από προβληματική έως αδύνατη.

Οι ΗΠΑ για να συναινέσουν στην επιλογή νέων προσώπων θέτουν ως όρο την αναθεώρηση των κανόνων του ΠΟΕ όσον αφορά το διεθνές εμπόριο και με στόχο κυρίως την Κίνα, που με την κεντρικά ελεγχόμενη οικονομία της έχει κατορθώσει να καταστεί μεγάλη οικονομική δύναμη.

Αν και υπάρχουν κι άλλες χώρες που συμφωνούν στην ανάγκη εκσυγχρονισμού του ΠΟΕ και των κανόνων του, πολλές από αυτές αμφισβητούν τις προθέσεις των ΗΠΑ, ενώ η Ε.Ε. πιστεύει ότι η άρνηση της Ουάσιγκτον να συνεργαστεί -αν συνδυαστεί με τους εμπορικούς πολέμους που έχει ανοίξει τόσο με την Κίνα όσο και με την Ε.Ε.- οφείλεται στην πρόθεσή της να διαλύσει τον ΠΟΕ και όχι να τον βελτιώσει.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου δημιουργήθηκε το 1995, ως διάδοχος της GATT (Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου), και ήρθε για να ρυθμίσει τις σχέσεις μεταξύ των χωρών-μελων του όχι μόνο όσον αφορά το εμπόριο αγαθών, αλλά και των υπηρεσιών. Στον ΠΟΕ συμμετέχουν 164 χώρες (98% του διεθνούς εμπορίου). Από το 1995 έχει επιλύσει περισσότερες από 500 οικονομικές διαφορές, ενώ έχει εκδώσει πάνω από 350 ψηφίσματα.