Οι πολύτιμες «Καταθέσεις μιας δασκάλας»

Λίγο πριν αρχίσουν οι Πανελλήνιες για την εισαγωγή σε ΑΕΙ και ΤΕΙ και οι ενδοσχολικές εξετάσεις των μαθητών, έφτασε στα χέρια μου ένα μικρό βιβλίο, μόλις 105 σελίδες, με τον τίτλο «Καταθέσεις μια δασκάλας» (Γαβριηλίδης) της Αννυς Θεοδούλου.

Συγγραφέας, ποιήτρια, φιλόλογος, μα πάνω από όλα δασκάλα. Μια δασκάλα που ασχολήθηκε κυρίως με την προετοιμασία υποψηφίων για την τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Διαβάζω στο οπισθόφυλλο: «Πώς τα καταφέρνεις να παραμένεις “δασκάλα” ασκώντας τον άχαρο ρόλο του “προπονητή” για τις Πανελλήνιες Εξετάσεις;

»Πώς αναζητάς την προσωπική σου “δασκαλίστικη” ταυτότητα μέσα από την καθημερινή τριβή με τους έφηβους μαθητές και τις μαθήτριές σου μέσα στις αντίξοες συνθήκες ενός εξοντωτικού συστήματος εισαγωγής στα ελληνικά Πανεπιστήμια;

»Οι “Καταθέσεις μιας δασκάλας” της Αννυς Θεοδούλου είναι μια προσωπική “κατάθεση” με βιωματικές μαρτυρίες, που απευθύνεται στον παιδαγωγικό κόσμο, στους γονείς και σε όσους πορεύονται ή έχουν στο παρελθόν πορευτεί “ανηφορίζοντας τον Γολγοθά των Πανελληνίων», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η συγγραφέας του βιβλίου».

Αλήθεια, ποιο ελληνικό σπιτι δεν πέρασε αυτόν τον «γολγοθά»; «Το θηρίο των Πανελληνίων» αποκαλεί η Α. Θεοδούλου αυτή την δύσκολη περίοδο για γονείς και παιδιά και με εξαιρετική λογοτεχνική γραφή μάς καταθέτει εφτά ιδιαίτερες περιπτώσεις μαθητών που συνάντησε στην πορεία της. Πρόκειται για μικρά αληθινά διηγήματα. Για ποιο λόγο όμως έγραψε αυτό το βιβλίο;

Μας λέει: «Εκείνο που πάλευα μαζί με τους μαθητές μου και βγάζοντας εκείνους μπροστά να κάνω μέσα στην τάξη, για να χαράξουμε έναν δρόμο για την κατάκτηση της γνώσης, ανακάλυψα ότι το λένε “κονστρουκτιβισμό”.

»Το σπουδαιότερο όμως είναι πως έμαθα πόσο κεφαλαιώδη σημασία έχει για την ανάπτυξη της Παιδαγωγικής Επιστήμης η βιωματική κατάθεση της προσωπικής εμπειρίας κάθε δασκάλου, όποιο κι αν είναι το μάθημα που διδάσκει, σε όποια βαθμίδα της εκπαίδευσης κι αν δραστηριοποιείται, σε όποια κοινωνικά στρώματα κι αν απευθύνεται.

»Οσο περισσότερες είναι οι καταθέσεις αυτές, από όσο περισσότερες και διαφορετικές ηλικιακά, κοινωνικά και πολιτισμικά πηγές αντλούνται, τόσο το καλύτερο. Καπώς έτσι βρήκε και τούτο το βιβλίο τον δρόμο του στον χώρο των εκδόσεων».

Οι εφτά «περιπτώσεις» μαθητών είναι οι εξής:

Η περίπτωση του Δ – Οταν η ιδιαιτερότητα περνιέται για κουσούρι

«….αντίκρισα ένα αγόρι από εκείνα που οι συνομήλικοί του χαρακτηρίζουν “μαμόθρεφτα”, ένα αγόρι με υπερβολική συστολή, σχετικά μικρόσωμο για την ηλικία του, με κινήσεις “τικ” στο πρόσωπο και στους ώμους και με έκδηλα θηλυπρεπή συμπεριφορά…»

Η περίπτωση της Α – «Προβολές» που οι γονείς κάνουμε

«…εκείνο που καταρράκωσε την Α ήταν η στάση των γονέων της και κυρίως η άποψη του πατέρα της, ο οποίος πίστευε πως τόσο η ίδια όσο κι εμείς στο φροντιστήριο είχαμε υπερεκτιμήσει της δυνατότητές της και πως οι καθηγητές στο σχολείο είχαν δίκιο όταν ισχυρίζονταν πως έχουν να κάνουν με μια μαθήτρια με μέτριες επιδόσεις και λιγοστό ενδιαφέρον να προσπαθήσει να βελτιωθεί…»

Η περίπτωση της Σ – Οταν σε αγαπούν, μα νιώθεις πως δεν πιστεύουν σε σένα

«Η Σ ήταν όντως εξαιρετικά υπεύθυνη και επιμελής… Παρατηρήσαμε βέβαια πως η επιμέλεια και η τάξη που διέκρινε για παράδειγμα τα τετράδιά της άγγιζε τα όρια της υπερβολής. … Οι γονείς της δεν έπαυαν να εκδηλώνουν την ανησυχία τους για την πορεία και την εξέλιξη του παιδιού τους: -Τι θα απογίνει αυτό το παιδί; Είναι τόσο ευαίσθητο, τόσο εύθικτο… Πληγώνεται με το παραμικρό. Δεν τολμάς να του πεις κουβέντα. Και καλά, εμείς την ξέρουμε και προσέχουμε και τέλος πάντων ανεχόμαστε την γκρίνια της. Οι παραέξω όμως;»

Η περίπτωση του Η – Αναζητώντας την κοινωνική καταξίωση μέσα από την «επιτυχία» του παιδιού μου

«…η διεκδίκηση μιας “καλής” θέσης στο πανεπιστήμιο ήταν υπόθεση υψίστης σημασίας για την οικογένεια: για τη μητέρα ήταν πρωτίστως ζήτημα κοινωνικής καταξίωσης (θα έμπαινε στο μάτι διαφόρων που τους τα ‘χε φυλαγμένα, όπως η ίδια δήλωνε), για τον πατέρα ήταν χαρακτηριστική περίπτωση “προβολής” του προσωπικού του απωθημένου για σπουδές… και για τον ίδιο τον Η. ήτανε επιτακτική ανάγκη να ανταποκριθεί στις προσδοκίες όλων για να ανεβάσει την αυτοεκτίμησή του…»

Η περίπτωση της Ι – Σε αγαπάμε δίχως όρους, προχώρα όμως μοναχή σου

«…Η Ι στην πρώτη συνάντησή μας ήρθε μόνη της, χωρίς να συνοδεύεται από κάποιον απ’ τους γονείς της … Από την επαφή μας με τη μητέρα της μάθαμε πως οι γονείς της είχαν χωρίσει πολύ πριν το παιδί πάει στο σχολείο … Το στοιχείο που έλειπε και που ευθυνόταν για την ώς τώρα σχολική αποτυχία τής Ι ήταν η άμεση καθημερινή γονεϊκή παρουσία και καθοδήγηση και η ύπαρξη “ορίων” στη συμπεριφορά…»

Η περίπτωση της Θ – Ο ξερόλας της τάξης

«…Η Θ αλωνίζει στις τάξεις ως ξερόλας, εισπράττει τη δυσαρέσκεια των συμμαθητών της και καταδικάζει τον εαυτό της στην απομόνωση από τους συνομηλίκους της … Η αποφασιστική διέξοδος παρουσιάστηκε ύστερα από μήνες και αντλήθηκε από το απαράδεκτο και εξοντωτικό σύστημα της παπαγαλίας…»

Η περίπτωση του Ν – Αρκεί να το πιστέψεις και έχεις διανύσει όχι τον μισό, μα ολόκληρο τον δρόμο για τον στόχο

«…ο Ν δεν είχε ούτε στοιχειώδεις βάσεις στα συγκεκριμένα μαθήματα και το πιο δύσκολο ήταν πως δεν είχε μάθει ποτέ να διαβάζει, να μελετά, να εργάζεται στην πολύχρονη σχολική του θητεία, που βάδιζε προς το τέλος της … Ο Ν ήταν το ιδιαίτερο στοίχημά μας εκείνη τη χρονιά. Θα το κερδίζαμε με κάθε θυσία…»

Είμαι σίγουρη πως διαβάζοντας αυτές τις αληθινές ιστορίες των παιδιών θα αναγνωρίσετε κάποια περίπτωση που γνωρίζετε.

Κάθε παιδί είναι διαφορετικό, μα την περίοδο της μεγάλης δοκιμασίας των εξετάσεων έχουν όλα ένα κοινό γνώρισμα: αγωνιούν και φοβούνται για το μέλλον τους. Αυτό είναι που πρέπει να συνειδητοποιήσουν πρώτα οι γονείς και μετά οι δάσκαλοι.

Εκεί έξω ο κόσμος μοιάζει μεγάλος και απειλητικός, χρειάζονται την κατανόηση και τη συμπαράστασή μας. Σε όποιο αποτέλεσμα. Ετσι μαθαίνουν και έτσι παίρνουν το κυριότερο μάθημα για τη ζωή τους: την αγάπη.