Η γραφειοκρατία και η κρατογραφία του Κάφκα

Μια ακόμα παράσταση και ακόμα μία διασκευή του «Πύργου» του Κάφκα. Δεν έχει σημασία πόσοι «Πύργοι», με αντίστοιχες διασκευές, έχουν ανεβεί έως τώρα στην Ελλάδα, μετά την πρώτη, προδικτατορικά, από τον Αλέξη Σολομό στο «Βεάκειο», που θυμάμαι αμυδρά, σε μια από τις πρώτες θεατρικές εξόδους μου, έφηβος τότε.

Ο τωρινός «Πύργος», διασκευή Ελσας Ανδριανού, ανέβηκε για 15 παραστάσεις, που ολοκληρώνονται την Κυριακή, στο «Σύγχρονο Θέατρο», Ευμολπιδών 45, Γκάζι, από τον Ορέστη Τάτση και τους περίπου τακτικούς συνεργάτες του, ηθοποιούς και λοιπούς συντελεστές, μιας, άτυπης ίσως, αλλά με δημιουργικές ανησυχίες ομάδας που κάνει θέατρο. Παίζει δηλαδή και πείθει το κοινό ότι παίζει. Αυτό εννοώ: «κάνει θέατρο». Δεν τους βλέπω για πρώτη φορά.

Δεν είναι και το ευκολότερο να «λογοκρίνεις» Κάφκα, να σκηνογραφήσεις, να ντύσεις, να βρεις τις κατάλληλες επί σκηνής λύσεις κρίσιμων διλημμάτων, να κινήσεις, να βάλεις μουσική και να τον παρουσιάσεις στο κοινό, έτσι που όχι να μην πλήξει, αλλά και να νιώσει: τον κόσμο του Κάφκα. Που όσο είναι, στα επί μέρους, απτός, τόσο είναι, στο όλον, δυσπρόσιτος έως αμφιλεγόμενος.

Εργο –κλασικό πια στην ανατρεπτικότητά του, θεμέλιο για συγγραφείς μεταγενέστερους– που διαρκεί, διαβάζεται, αναλύεται, σπάνε κώδικές του, αλλά ξαναγεννιούνται νέοι. Ανθρωποι μόνοι, που τους καταπίνει, τους εκμηδενίζει ένας πολυπρόσωπος, πλην αθέατος, Λεβιάθαν, που συμβολίζεται με και συμβολίζει τη γραφειοκρατία. Αλλά, ακόμα και χαμένος στης γραφειοκρατίας τον Λαβύρινθο, ξέρεις –και αν δεν ξέρεις, ο Κάφκα σε βοηθάει ασφαλώς να υποθέσεις και η παράσταση συνηγορεί– ότι στο βάθος είναι ενθρονισμένος ο Μινώταυρος. Η… κρατογραφία της εξουσίας.

Ο Κάφκα ενταφιάστηκε στο Νέο Εβραϊκό Νεκροταφείο της Πράγας σαν σήμερα: 11 Ιουνίου 1924 ενώπιον κοινού εκατό ατόμων. Ηταν 41 χρόνων.