Πινελιές θλίψης

Συγκλόνισε τους συγχρόνους του η θεατρική αυτοκτονία του Περικλή Γιαννόπουλου, στον οποίο αναφερθήκαμε χθες, και εξακολουθεί να συγκινεί έναν αιώνα αργότερα, αν κρίνουμε από μηνύματα αναγνωστών που εκφράζουν αμέριστο ενδιαφέρον τόσο για τον ίδιο όσο και για τη ζωγράφο Σοφία Λασκαρίδου. Αρκετοί μελετητές της ζωής και του έργου του, μάλιστα, πιθανολογούν ότι ο κυριότερος λόγος του καλπασμού του προς το απονενοημένο διάβημα στον γιαλό του Σκαραμαγκά, το βροχερό πρωινό της 8ης Απριλίου 1910, υπήρξε η άρνηση της αγαπημένης του να επισφραγίσουν με τα δεσμά του γάμου τον παράφορο έρωτά τους.

Οιονεί ολέθρια σχέση και για τους δύο. Η Σοφία Λασκαρίδου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1876. Ηταν κόρη του πλούσιου έμπορου Λάσκαρη Λασκαρίδη, μαθητή του Θεόφιλου Καΐρη και της πρωτοπόρου παιδαγωγού Αικατερίνης Χρηστομάνου. Χάρη στο προοδευτικό οικογενειακό της περιβάλλον, διαμόρφωσε δυναμικό χαρακτήρα. «Ημουν απόλυτα ελεύθερη. Μεγάλωσα με την απέχθεια του ψεύδους και της υποκρισίας. Είχα πάντα το θάρρος και την ευθύνη των πράξεών μου και στάθηκε αδύνατο να συμμορφωθώ με τις κοινωνικές συνθήκες της εποχής», σημειώνει η ίδια. Εξ απαλών ονύχων εκδήλωσε πάθος για τα εικαστικά και συμμετείχε σε ομαδικές εκθέσεις ήδη από το 1897.

Φορτωνόταν τα καβαλέτα, τα πινέλα και τις μπογιές της κι έβγαινε στο ύπαιθρο να ζωγραφίσει. Στους μακρινούς εκείνους καιρούς, οι γυναίκες απαγορευόταν να κυκλοφορούν ασυνόδευτες. Εκρυβε πάντοτε στις αποσκευές της ένα ρεβόλβερ για προστασία. Πρόκειται για το περίστροφο το οποίο έστρεψε στον κρόταφό του ο έφιππος Γιαννόπουλος, διατείνονται οι γνωρίζοντες. Το Σχολείο Καλών Τεχνών Αθηνών δεν δεχόταν κορίτσια. Γράφτηκε έπειτα από παρέμβασή της στον βασιλιά Γεώργιο Α’ και αγωνίστηκε έκτοτε για τα δικαιώματα των γυναικών. Κοντά στο σπίτι της στην Καλλιθέα –έργο του Τσίλερ–, κάποιο απόγευμα του 1895, συναντήθηκε με τον Γιαννόπουλο, που επιδιδόταν σε ευλαβικούς περιπάτους στην αττική γη, και αναπτύχθηκε κεραυνοβόλα μεταξύ τους το μοιραίο ειδύλλιο.

Ιδεώδης μαθήτρια σπουδαίων δασκάλων, όπως οι Βολονάκης, Ροϊλός, Λύτρας, Ιακωβίδης, Φωκάς, απέκτησε γρήγορα φήμη και κέρδισε υποτροφία να συνεχίσει τις σπουδές της στο Μόναχο και κατόπιν στο Παρίσι. Ζήτησε απ’ τον εραστή της να την ακολουθήσει. Ελληνολάτρης και αμείλικτος πολέμιος του «φραγκοραγιαδισμού» εκείνος, αρνήθηκε να εγκαταλείψει τη χώρα και της έκανε πρόταση γάμου, την οποία απέκρουσε. «Δεν θα σε σταματήσω», της είπε. «Ξέρω πόση σημασία έχει αυτό το ταξίδι για σένα».

Αποχαιρετιστήρια επιστολή τής έγραψε την παραμονή της αυτοχειρίας του. Επέσπευσε την επιστροφή της στην Ελλάδα. Τον στόλισε με λουλούδια, όταν ξεβράστηκε το πτώμα του ύστερα από δεκατρείς μέρες στην Ελευσίνα. Αποπειράθηκε να κόψει την καρωτίδα της, αλλά την έσωσε η μητέρα της, μετά τον θάνατό της οποίας ανέλαβε το Διδασκαλείο Νηπιαγωγών που είχε ιδρύσει. Δεν παντρεύτηκε ποτέ. Εζησε αποτραβηγμένη ώς τα βαθιά γεράματα, κρατώντας πάντα ζωντανή την ανάμνηση του τραγικού έρωτά της.