Κάθε χρόνο, την ημέρα της εορτής του Αγίου Γεωργίου –φέτος πέφτει τη δεύτερη μέρα του Πάσχα–, στο Καστράκι Καλαμπάκας αναβιώνει το ιδιαίτερο έθιμο του Αϊ-Γιώργη του Μαντιλά.
Μετά την ολοκλήρωση της λειτουργίας στον ναό που υπάρχει στη ρίζα του βράχου Καστρακιώτες, ντόπιοι αλλά και επισκέπτες που έχουν δηλώσει από τις προηγούμενες ημέρες συμμετοχή, αναρριχώνται στο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου που βρίσκεται 40 μέτρα ψηλότερα, σφηνωμένο σε εσοχή κάθετου βράχου.
Οι αναρριχητές είναι νεαροί, αγόρια-κορίτσια, κάποιοι εκπαιδευμένοι, οι περισσότεροι όμως όχι, άλλοι είναι μεσήλικες, αλλά και ηλικιωμένοι που το λέει η καρδιά τους!
Ολοι τους σκαρφαλώνουν με δύο μόνο σκοινιά στον επιβλητικό βράχο του Αγίου Πνεύματος, ζωσμένοι με πολύχρωμα μαντίλια, τάματα των παρευρισκόμενων, στον Αγιο.
Οταν φτάσουν στο παρεκκλήσι τα κρεμούν στη θέση των παλιών. Αφού ανεβάσουν όλα τα μαντίλια πάνω στο παλιό ξωκλήσι, οι συμμετέχοντες τραγουδούν δημοτικά τραγούδια και χορεύουν τον παραδοσιακό χορό.
Ολο το εγχείρημα της αναρρίχησης φαντάζει δύσκολο έως ακατόρθωτο. Κι όμως γίνεται δυνατό από ανθρώπους καθημερινούς, αμάθητους, που σκαρφαλώνουν χωρίς εξοπλισμό, με απλά αθλητικά παπούτσια για να ανάψουν τα καντήλια του Αγίου και να κατεβάσουν τα περσινά τάματα (μαντίλια), ξανά από… τον ουρανό στη γη!
Είναι «η πρόκληση», «η δοκιμασία», «η υπέρβαση του εαυτού» που τους δίνει τη δύναμη ν’ ανεβούν εκεί ψηλά, ή ίσως η πίστη στο δικό τους «θαύμα»!
Το έθιμο έχει βαθιές ρίζες στον χρόνο και όπως συμβαίνει με όλα τα έθιμα, συνοδεύεται από τη δική του ιδιαίτερη μυθοπλασία. Σύμφωνα λοιπόν με την τοπική παράδοση, κάποιος Τούρκος αξιωματικός έπεσε αναίσθητος στο χώμα καθώς έκοβε δέντρα στο δασάκι του Αγίου Γεωργίου. Η γυναίκα του έβγαλε το μαντίλι της (φερετζέ) και το χάρισε στον Αγιο με την παράκληση να γίνει καλά ο άντρας της. Αμέσως ένας κάτοικος του Καστρακίου αναρριχήθηκε ώς το εκκλησάκι του Αγίου και κρέμασε το μαντίλι μπροστά στην εικόνα, ενώ εκείνη τη στιγμή ο Τούρκος αξιωματούχος συνήλθε. Μια ιστορία με συμβολισμούς που με τα χρόνια έγινε χριστιανική παράδοση.
Οταν τελειώσει το προκαθορισμένο τελετουργικό, οι πιστοί-αναρριχητές κατεβαίνουν κάτω, ζωσμένοι αυτή τη φορά με τα παλιά μαντίλια που είχαν μείνει έναν χρόνο εκτεθειμένα στον βράχο και τα οποία στη συνέχεια μοιράζουν σε όλους τους παρευρισκόμενους. Το έθιμο συγκεντρώνει πλήθος κόσμου από όλη τη Θεσσαλία -και όχι μόνο.
Ούτως ή άλλως η Καλαμπάκα και τα Μετέωρα είναι δημοφιλής πασχαλινός προορισμός. Ομως ακόμη και στην περίπτωση που περνάτε τις ημέρες του Πάσχα σε γειτονικά ορεινά θέρετρα, όπως η Ελάτη, το Περτούλι ή η λίμνη Πλαστήρα, ακόμη και το Μέτσοβο, αξίζει τη Δευτέρα του Πάσχα να την αφιερώσετε στο Καστράκι.
Φροντίστε να έρθετε εδώ αρκετά νωρίς –γύρω στις 9 το πρωί είναι καλά. Αφήστε το όχημά σας σε κάποιον από τους γειτονικούς δρόμους και περπατήστε ώς τη ρίζα του βράχου απ’ όπου θα έχετε καλή θέα στο αναρριχητικό πεδίο.
Δρόμο παίρνω, δρόμο αφήνω
Η Καλαμπάκα απέχει από την Αθήνα 330 χλμ. και από τη Θεσσαλονίκη 225 χλμ. Επιπλέον να αναφέρουμε πως η παράδοση τμήματος του Ε65 διευκολύνει αφάνταστα τις μετακινήσεις όσων έρχονται από την Αθήνα, καθώς οι περισσότερες στροφές του Δομοκού παρακάμπτονται.
Φτάνοντας στα Τρίκαλα, εκεί που τελειώνει ο Ε65, ακολουθήστε με προσοχή τη σήμανση γιατί μπορεί να μπερδευτείτε μέχρι να μπείτε στην οδό Τρικάλων-Καλαμπάκας.
Το Καστράκι απέχει από τη λίμνη Πλαστήρα 65 χιλιόμετρα, από το Περτούλι 45 χλμ., από την Ελάτη 50 χλμ. και από το Μέτσοβο 60 χλμ. Οπως είναι φυσικό, την ημέρα της εορτής του Αγ. Γεωργίου στην ευρύτερη περιοχή παρατηρείται αρκετή κίνηση πεζών και οχημάτων και έτσι θα πρέπει να συνυπολογίζετε και τις όποιες καθυστερήσεις. Ο περιφερειακός δρόμος των Μετεώρων με αρχή και τέλος την Καλαμπάκα δεν ξεπερνά τα 21 χλμ.
Αγνωστες διαδρομές ανάμεσα στα βράχια
Εκτός από το έθιμο του Αϊ-Γιώργη του Μαντιλά, υπάρχουν πολλοί ακόμη λόγοι για να πραγματοποιήσετε μια ενδιαφέρουσα βόλτα στις υπέροχες ανοιξιάτικες εξοχές που περιβάλλουν τα υποβλητικά βράχια.
Αν έχετε επισκεφθεί και στο παρελθόν τα Μετέωρα, θα ήταν λάθος να νομίζετε ότι τα έχετε δει όλα!
Αφήστε το αυτοκίνητό σας και περπατήστε στα υπέροχα μονοπάτια που διατρέχουν τα ριζά των βράχων, μακριά από την κίνηση και τον συνωστισμό των οχημάτων που συγκεντρώνονται κυρίως έξω από τις εισόδους των μεγάλων μοναστηριών.
Μια υπέροχη διαδρομή που μπορεί να πραγματοποιηθεί και με τετρακίνητο όχημα είναι αυτή που καταλήγει στο άγνωστο μοναστήρι της Υπαπαντής. Ο χωματόδρομος ξεκινά λίγο έξω από το Καστράκι και διατρέχει το πυκνό δάσος πλατάνων. Στη συνέχεια ελίσσεται ανάμεσα σε αγροκτήματα, λουλουδιασμένες εξοχές και καταλήγει στην είσοδο του αναπαλαιωμένου, αλλά έρημου μοναστηριού της Υπαπαντής που κουρνιάζει στον βράχο της Δούπιανης. Το μοναστήρι χτίστηκε το 1366 και έχει υποστεί –σε σχέση με τα άλλα μοναστήρια– ελάχιστες νεωτεριστικές παρεμβάσεις.
Μια άλλη διαδρομή που ξεκινά από το Παλιό Καστράκι (την πιο όμορφη και παραδοσιακή γειτονιά του χωριού) θα σας φέρει αρκετά εύκολα στα ριζά του βράχου –μακριά από τους πουλμανοτουρίστες που συνωστίζονται στα υπόλοιπα Μετέωρα–, όπου υπάρχει το εκκλησάκι της Παναγίας και ο ανακαινισμένος ναός του Αγίου Νικολάου Μπάντοβα ή του Κοφινά (14ος αιώνας), χτισμένος μέσα στον ομώνυμο βράχο. Σε ελάχιστη απόσταση, στο κάθετο ύψωμα του βράχου διακρίνονται τα εγκαταλειμμένα ασκηταριά με τις ανεμόσκαλες να κρέμονται ακόμα στο κενό.
Οπωσδήποτε αξίζει μια βόλτα μέχρι το ορεινό χωριό Βλαχάβα (12 χλμ. από το Καστράκι). Κατά τη διάρκεια της διαδρομής θα απολαύσετε τη θέα στα Μετέωρα, στην κοιλάδα του Πηνειού και φυσικά στη χιονισμένη κορμοστασιά της νότιας Πίνδου.
Μουσείο Γεωλογικών Σχηματισμών
Στεγάζεται στο ανακαινισμένο κτίριο του παλιού Δημοτικού σχολείου –κτίσμα του 1902– που δεσπόζει στην πλατεία του Καστρακίου. Είναι ένα από τα νεότερα μουσεία της χώρας (εγκαινιάστηκε το 2018) και αποτελεί κόσμημα για την περιοχή.
Στην πρώτη από τις τρεις συνολικά αίθουσες γίνεται παρουσίαση των Μετέωρων μέσα από σύγχρονο οπτικοακουστικό υλικό.
Στη δεύτερη αίθουσα ο επισκέπτης «μυείται» στην επιστήμη της Γεωλογίας και μαθαίνει για τον μαγικό κόσμο των πετρωμάτων και των ορυκτών, ενώ στην τρίτη παρακολουθεί τη «γέννηση» των Μετεώρων μέσα από καθηλωτικές φυσικές διεργασίες. Ωράριο λειτουργίας: Δευτέρα-Κυριακή 9.00-17.00 και τηλέφωνο επικοινωνίας 24320 22523.
Το σπήλαιο της Θεόπετρας και το σακατεμένο πετρογέφυρο
Λίγο πριν φτάσετε στην Καλαμπάκα (πέντε χιλιόμετρα νότια και ανατολικά της πολίχνης), ερχόμενοι από τα Τρίκαλα, θα δείτε στα δεξιά σας τον χαρακτηριστικό κυκλικό ασβεστολιθικό βράχο της Θεόπετρας όπου στα ριζά του ακουμπά το ομώνυμο χωριό. Ο σχηματισμός του εντυπωσιακού βράχου χρονολογείται στην ανώτερη Κρητιδική περίοδο (137.000.000-65.000.000 χρόνια από σήμερα).
Στην πίσω πλευρά του βράχου θα συναντήσετε το ομώνυμο σπήλαιο όπου έχουν έρθει στο φως σημαντικά προϊστορικά ευρήματα με επιστημονικό πανευρωπαϊκό ενδιαφέρον. Πρόκειται για ένα από τα λίγα σπήλαια στη χώρα όπου οι επιχώσεις οδηγούν σε σημαντικά συμπεράσματα για την περίοδο μετάβασης του προϊστορικού ανθρώπου από τον Νεάντερταλ στο Χόμο Σάπιενς.
Εχει ενδιαφέρον να αναφέρουμε ότι το σπήλαιο ξεκίνησε να κατοικείται από τη Μέση Παλαιολιθική Εποχή, δηλαδή πριν από 130.000 χρόνια και συνέχισε να αποτελεί καταφύγιο και τόπο διαμονής μέχρι το τέλος της Νεολιθικής (3000 π.Χ.)!
Οι πρώτες ανασκαφές ξεκίνησαν από την αρχαιολόγο Αικατερίνη Κυπαρίσση-Αποστολίκα το 1987 και συνεχίστηκαν μέχρι και το 2005, όταν άρχισαν από την αρχαιολογική υπηρεσία οι εργασίες ανάδειξης του σπηλαίου. Ωράριο λειτουργίας: 9.00-15.00 καθημερινά πλην Δευτέρας.
Αντικριστά από τη Θεόπετρα βρίσκεται το χωριό Σαρακήνα όπου στις όχθες του Πηνειού ποταμού δεσπόζει το εξάτοξο πέτρινο γεφύρι που κατασκευάστηκε το 1520 από τον μητροπολίτη Λαρίσης Βησσαρίωνα Β’. Παλαιοτέρα ήταν ένα από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα γεφύρια της Θεσσαλίας καθώς βρισκόταν σε νευραλγικό για τις μεταφορές σημείο.
Σήμερα από τα αρχικά έξι τόξα της κατασκευής διασώζονται τα τέσσερα, ενώ στη θέση εκείνων που κατέρρευσαν προστέθηκαν το 1970 δύο τσιμεντένια.
Σε κάθε περίπτωση όμως αξίζει να έρθετε εδώ, ιδίως αυτή την εποχή που ο Πηνειός είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακός, καθώς είναι φουσκωμένος από τα χιόνια της Πίνδου που λιώνουν.
♦️ Διαμονή
Ενδεικτικά αναφέρουμε κάποια καλά καταλύματα που υπάρχουν στο Καστράκι, έχοντας κατά νου πως οι πληρότητες για τις ημέρες του Πάσχα και την Πρωτομαγιά αγγίζουν το 100%.
● «Αρχοντικό Μεσοχώρι», τηλ. 24320-77125
● «Καστράκι», τηλ. 24320-75336
● «Πέτρινο», τηλ. 24320-78105
● «Doupiani house», τηλ. 24320-77555
? Κείμενο – φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης www.viewsofgreece.gr
