«Πράσινο φως» από το ΚΑΣ, αλλά με αστερίσκους

Θετική γνωμοδότηση, αλλά με όρους και επισημάνσεις για τις επενδύσεις που αναπτύσσονται σε αρχαιολογικά πεδία και εμπίπτουν στις αρμοδιότητές του, έδωσε το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο στο Αρχικό Αναπτυξιακό Πρόγραμμα και τη Μελέτη Διαχείρισης (Master Plan) του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς, με βασικό μέτοχο την Cosco.

Το ΚΑΣ εξέτασε τις υποχρεωτικές και τις προαιρετικές επενδύσεις που εκτείνονται σε 5.500 στρέμματα και στη γνωμοδότησή του, είτε έβαλε όρους και περιορισμούς για έργα που γειτνιάζουν με αρχαιότητες είτε έλαβε υπόψη τις αποφάσεις της Επιτροπής Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Λιμένων (ΕΣΑΛ). Του αρμόδιου, δηλαδή, θεσμικού οργάνου για την έγκριση των σχεδίων master plan για τους φορείς διαχείρισης λιμένων.

Στη μαραθώνια συνεδρίαση της Τρίτης (ξεκίνησε πριν από τις 4.00 το απόγευμα και ολοκληρώθηκε μετά τις 12.30 τα μεσάνυχτα), αφού εγκρίθηκε η κήρυξη του αρχαιολογικού χώρου του Δήμου Πειραιά -απαραίτητη προϋπόθεση βάσει του αρχαιολογικού νόμου όταν έχουμε χωρική ρύθμιση, όπως συμβαίνει με τη συγκεκριμένη επένδυση-, εξετάστηκε το master plan του ΟΛΠ, που απέσπασε τη θετική γνωμοδότηση του ΚΑΣ αλλά με όρους και ορισμένα «όχι», με άξονα την προστασία των παρακείμενων αρχαιοτήτων. Εκφράστηκαν δε από μέλη ενστάσεις για τον μεγάλο όγκο των προτεινόμενων κατασκευών.

Το Κονώνειο Τείχος

Συγκεκριμένα, για τον μεγάλο επιβατικό σταθμό κρουαζιέρας, συνολικού εμβαδού 40.000 τ.μ. που πρόκειται να κατασκευαστεί στη Νότια Ζώνη του Λιμανιού -κοντά βρίσκεται ο τάφος του Θεμιστοκλή και υπολείμματα του Κονώνειου Τείχους-, τα μέλη του ΚΑΣ συμφώνησαν με τη θέση της ΕΣΑΛ που προβλέπει η χρήση του να αφορά αποκλειστικά το επιβατικό κοινό και απέκλεισαν την ανέγερση mall 24.000 τ.μ. Η δημιουργία του εξάλλου είχε προκαλέσει μεγάλη ανησυχία στον εμπορικό κόσμο του Πειραιά.

Το Συμβούλιο αρνήθηκε να δώσει άδεια και γνωμοδότησε κατά της χρήσης ναυπηγοεπισκευαστικών ζωνών στον αρχαιολογικό χώρο της Κυνόσουρας και των Αμπελακίων στη Σαλαμίνα, καθώς εντάσσονται σε αδόμητη ζώνη απολύτου προστασίας Α και Β, και ζήτησε την απομάκρυνση των υφιστάμενων ναυπηγείων. Παράλληλα, στην Ψυττάλεια όρισε να μετακινηθεί η πλωτή δεξαμενή σε άλλη θέση, μακριά από τον οριοθετημένο αρχαιολογικό χώρο.

Συγχρόνως, το ΚΑΣ ζήτησε αλλαγές στους όρους δόμησης του 5άστερου ξενοδοχείου στο Πόρτο Λεόνε, καθώς βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από το Κονώνειο Τείχος και έθεσε όρο να μειωθεί σε όγκο και ύψος. Οσο για τη χρήση της Παγόδας, το κηρυγμένο νεότερο μνημείο το οποίο οι επενδυτές θέλουν να μετατρέψουν σε πολυτελές ξενοδοχείο, το ΚΑΣ αποφάσισε το θέμα να παραπεμφθεί στο αρμόδιο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων για να αποφασίσει.

Το Συμβούλιο, επίσης, έθεσε το θέμα της Πολιτιστικής Ακτής του Πειραιά και τη δημιουργία του δημόσιου Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων στο κτίριο Σιλό, για το οποίο υπάρχουν εγκεκριμένες μελέτες. Το θέμα «πάγωσε» με τη σύμβαση παραχώρησης της περιουσίας του ΟΛΠ στην Cosco. Ωστόσο, η δρομολογημένη μετατροπή της πέτρινης αποθήκης σε Μουσείο Μετανάστευσης, η Ηετιώνεια Πύλη και τα αρχαία κατάλοιπα που βρίσκονται στη γύρω περιοχή, δημιουργούν μια σπουδαία ενότητα Πολιτιστικής Ακτής με τη συνύπαρξη αρχαιοτήτων και σύγχρονου πολιτισμού.

Οι αποφάσεις του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου σε καμία περίπτωση δεν συνιστούν εμπόδιο για την επένδυση, απλά θέτουν όρους προστασίας για τις αρχαιότητες και τα μνημεία. Εξάλλου, η ΕΣΑΛ που έχει εγκρίνει τις επενδύσεις αναφέρει ότι δίνονται με την «προϋπόθεση της έγκρισής τους από το υπουργείο Πολιτισμού, μετά τη γνωμοδότηση των αρμόδιων Κεντρικών Συμβουλίων και με τον όρο ότι κατά την υλοποίηση των έργων θα ληφθούν όλες οι απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις που άπτονται από την ισχύουσα νομοθεσία».

Προς τι, λοιπόν, όλη η ένταση και η απαξίωση του ΚΑΣ που επιχειρείται από πολιτικούς κύκλους της αντιπολίτευσης και συγκεκριμένα μέσα ενημέρωσης; Σύμφωνα με πληροφορίες μας, πάντως, οι εκπρόσωποι της Cosco εκφράζουν συγκρατημένη αισιοδοξία και αναμένουν να δουν επίσημα τις αποφάσεις.

«Προστιθέμενη αξία»

Για το θέμα της κήρυξης του αρχαιολογικού χώρου του Πειραιά και την έγκριση, υπό όρους, του master plan ΟΛΠ – Cosco, εξέδωσε ανακοίνωση το υπουργείο Πολιτισμού, που σημειώνει μεταξύ άλλων: «Η προστασία και ανάδειξη των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν αποτελεί εμπόδιο για το επενδυτικό πλάνο του ΟΛΠ και την οικονομική ανάπτυξη του Πειραιά, αντίθετα προσδίδει ισχυρή προστιθέμενη αξία με όρους βιωσιμότητας και αειφορίας».

Στον αντίποδα η δήλωση της εκπροσώπου Τύπου της Νέας Δημοκρατίας, Σοφίας Ζαχαράκη, η οποία αναφέρει:

«Το ΚΑΣ προέβη στον εξωπραγματικό ισχυρισμό ότι σχεδόν ο μισός Πειραιάς είναι αρχαιολογικός χώρος. Το ΚΑΣ, όμως, το διορίζει η κυβέρνηση και επομένως εκείνη είναι υπόλογη για τις γνωμοδοτήσεις του που υπονομεύουν κάθε οικοδομική δραστηριότητα στο μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας».

Να σημειώσουμε, πάντως, ότι στο ΚΑΣ συμμετέχουν διακεκριμένοι επιστήμονες, ευτυχώς με διαφορετικές πολιτικές ταυτότητες, που ωστόσο παίρνουν ομόφωνες αποφάσεις όταν πρόκειται για θέματα της Πολιτιστικής Κληρονομιάς και της προστασίας των μνημείων, που εκτός των άλλων δίνουν προστιθέμενη αξία σε αναπτυξιακά σχέδια.