Ξημέρωσε η χρονιά του σκότους για τη Βραζιλία

«Πάνω από όλα η Βραζιλία και πάνω από όλα ο Θεός». Με τα λόγια αυτά ολοκλήρωσε χθες τη 10λεπτη ομιλία του ο ακροδεξιός Ζαΐρ Μπολσονάρο, ο οποίος ορκίστηκε πρόεδρος της χώρας.

Η εκλογή τον περασμένο Οκτώβριο του 63χρονου πρώην λοχαγού, νοσταλγού της χούντας, ρατσιστή και σεξιστή υποψήφιου με τη νεοφιλελεύθερη ατζέντα σόκαρε την προοδευτική Βραζιλία, αλλά και τη διεθνή κοινότητα.

Επόμενο, να υπάρχουν πλήθος ερωτήματα για το τι θα σημάνει για τη δημοκρατία στο εσωτερικό της χώρας αλλά και για τη διαμόρφωση των περιφερειακών και διεθνών ισορροπιών το γεγονός ότι αυτή η εξαιρετικά συγκρουσιακή προσωπικότητα ανέλαβε το τιμόνι της μεγαλύτερης χώρας της Λατινικής Αμερικής και μιας από τις 20 ισχυρότερες οικονομίες στον κόσμο.

Στη χθεσινή ομιλία του εξέφρασε τη δέσμευσή του «για την οικοδόμηση μιας κοινωνίας χωρίς διακρίσεις και διχόνοιες», επιχειρώντας κάπως να απαλύνει το εμπρηστικό και διχαστικό ύφος της προεκλογικής του εκστρατείας. Ωστόσο, οι πραγματικές του προθέσεις ήταν έκδηλες.

Οπισθοδρόμηση

Ο Μπολσονάρο υποσχέθηκε να απελευθερώσει τη χώρα από τη διαφθορά και την «ιδεολογική υποταγή» (στην Αριστερά υπονοούσε, προφανώς), «να καταπολεμήσει την ιδεολογία των φύλων» που διδάσκεται στα σχολεία, να προωθήσει «τον σεβασμό για την ιουδαιοχριστιανική μας παράδοση» και να προετοιμάσει τα παιδιά «για την αγορά εργασίας, όχι για τον πολιτικό ακτιβισμό».

Αναφέρθηκε επίσης σε μία από τις πλέον επίμαχες προεκλογικές του υποσχέσεις, την απελευθέρωση της οπλοκατοχής. «Οι καθώς πρέπει πολίτες έχουν το δικαίωμα να διαθέτουν τα μέσα για να αμυνθούν», όπως είπε.

Οι παρόντες στη χθεσινή τελετή ορκωμοσίας, που εκτυλίχθηκε κάτω από δρακόντεια αστυνομικά μέτρα, έδωσαν επίσης ένα στίγμα των προθέσεων της νέας κυβέρνησης Mπολσονάρο.

Πολιτικός έρωτας

Ο πολύ δεξιός πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Ορμπαν, ήταν ο μοναδικός ηγέτης χώρας-μέλους της Ε.Ε. που παρευρέθη. Παρών και ο -επίσης δεξιός- πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπένιαμιν Νετανιάχου, ο οποίος προβλέπεται να έχει ιδιαίτερα στενές σχέσεις με τον νέο πρόεδρο της Βραζιλίας.

«Το ζήτημα δεν είναι το αν, αλλά το πότε», είπε τις προάλλες ο Μπολσονάρο σχετικά με τη μεταφορά της βραζιλιάνικης πρεσβείας από το Τελ Αβίβ στην Ιερουσαλήμ. Επίσης, ένας μεγάλος πολιτικός έρωτας διαγράφεται από τώρα με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος, αν και δεν παρευρέθη, εκπροσωπήθηκε από τον υπουργό Εξωτερικών Μάικ Πομπέο.

Οι δύο πρόεδροι αντάλλαξαν εγκάρδιες ευχές μέσω τουίτερ, με τον μεν Τραμπ να δηλώνει «οι ΗΠΑ είναι μαζί σου», τον δε Μπολσονάρο να απαντά «μαζί σας, με την προστασία του Θεού, θα φέρουμε ευημερία και πρόοδο στους λαούς μας!». Εξάλλου, είναι πολλά αυτά που τους συνδέουν: ο εθνικισμός, το μίσος προς την Αριστερά σε όλες της τις εκφάνσεις, η απαξίωση προς το περιβάλλον και η φιλοϊσραηλινή στάση.

Μποϊκοτάζ αριστερών

Αντίθετα, η βραζιλιάνικη Αριστερά, και κυρίως το Κόμμα των Εργατών του πρώην προέδρου Λούλα, μποϊκοτάρισε την τελετή. Απουσίαζαν επίσης οι πρόεδροι της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, και της Νικαράγουας, Ντανιέλ Ορτέγκα, οι οποίοι δεν προσκλήθηκαν. «Σε ένδειξη σεβασμού προς τον λαό της Βενεζουέλας, δεν προσκαλέσαμε τον Νικολάς Μαδούρο», ανακοίνωσε ο εφεξής υπουργός Εξωτερικών της Βραζιλίας, Ερνέστο Αραούζο, δίνοντας κι αυτός το στίγμα του.

Ο Μπολσονάρο έχει κάνει κι άλλες ακραίες εξαγγελίες στις οποίες δεν αναφέρθηκε χθες με λεπτομέρειες και οι οποίες προκαλούν ανησυχίες και εκτός συνόρων.

Οπως ότι θα αποσύρει τη Βραζιλία από τη Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή, καθώς και ότι σχεδιάζει να κατασκευάσει υδροηλεκτρικά φράγματα στον Αμαζόνιο, τον μεγαλύτερο πνεύμονα του πλανήτη, ή να εγκρίνει εξορύξεις στα εδάφη των ιθαγενών.

Στα οικονομικά, έχει υποσχεθεί αλλαγές στο συνταξιοδοτικό σύστημα, στις εργασιακές σχέσεις προς το εργοδοτικότερον και ιδιωτικοποίηση αρκετών δημόσιων επιχειρήσεων. Ολα αυτά θα προσπαθήσει να τα υλοποιήσει με μια κυβέρνηση που κατά το ένα τρίτο θα αποτελείται από πρώην αξιωματικούς του στρατού, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν συμφοιτητές του στη Στρατιωτική Ακαδημία της Βραζιλίας και είχαν στηρίξει τη χούντα του 1964-85.

Το μόνο εμπόδιο που αναμένεται να συναντήσει είναι η σύσταση του Κογκρέσου. Το πρώην κυβερνών Κόμμα των Εργατών είναι η πρώτη δύναμη στην Κάτω Βουλή, ενώ το Φιλελεύθερο και Κοινωνικό Κόμμα του Μπολσονάρο δεύτερο με μόνο 52 έδρες επί συνόλου 513, γεγονός που θα δυσκολέψει τον πρόεδρο να περάσει τις μεταρρυθμίσεις που ευαγγελίζεται αβρόχοις ποσί. Κατά τα άλλα, ο Θεός που επικαλείται ο Μπολσονάρο -αν υπάρχει- να βοηθήσει τη Βραζιλία. Και όχι μόνον αυτή…