Τα εμβόλια παίζουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας ζώων και ανθρώπων. Προστατεύουν από σοβαρές ασθένειες, οι οποίες μπορεί να καταλήξουν ακόμα και σε θάνατο.
Τα εμβόλια είναι βιολογικά παρασκευάσματα που σκοπό έχουν να ευαισθητοποιήσουν το ανοσοποιητικό σύστημα, ώστε να παραχθούν αντισώματα ενάντια σε συγκεκριμένους παθογόνους παράγοντες.
Τα εμβόλια συνήθως περιέχουν έναν νεκρό ή αδρανοποιημένο νοσογόνο παράγοντα, ο οποίος είναι υπεύθυνος για μια ασθένεια.
Ο παράγοντας αυτός κινητοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να τον αναγνωρίσει ως ξένο και να παραχθούν αντισώματα κατά των νοσημάτων για τα οποία γίνεται ο εμβολιασμός.
Σε μελλοντική ενδεχόμενη επαφή του οργανισμού με τον νοσογόνο παράγοντα, σε φυσικές συνθήκες, εφόσον έχει γίνει εμβολιασμός κατά του συγκεκριμένου νοσήματος, έχουμε προστασία κατά ένα πολύ μεγάλο ποσοστό.
Υπάρχουν και συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπου το εμβόλιο δρα και θεραπευτικά εκτός από προληπτικά (π.χ. το εμβόλιο κατά των μυκητιάσεων).
Ο πρώτος βασικός εμβολιασμός ξεκινάει στην ηλικία περίπου των 2 μηνών και επαναλαμβάνεται άλλες δύο φορές με μεσοδιάστημα 21 έως 30 ημερών στους σκύλους και τις γάτες.
Η ανοσοποίηση του οργανισμού των σκύλων μέσω των εμβολίων γίνεται ενάντια στη νόσο Carre (ή αλλιώς μόρβα), την παρβοίωση (ή τύφος), τη λεπτοσπείρωση (υπάρχουν εμβόλια που αντιμετωπίζουν έως και 4 στελέχη λεπτοσπείρωσης), τη λοιμώδη ηπατίτιδα και την parainfluenza.
Μετά την ηλικία των 4 μηνών γίνεται ο εμβολιασμός ενάντια στον ιό της λύσσας, ο οποίος γίνεται μία φορά ετησίως.
Μετά τα πρώτα εμβόλια, τα οποία επαναλαμβάνονται όπως είπαμε ανά μήνα, στη συνέχεια γίνονται σε ετήσια βάση. Το ίδιο εμβολιακό πρόγραμμα ισχύει και για τις γάτες, μόνο που τα νοσήματα είναι διαφορετικά.
Οι γάτες ανοσοποιούνται ενάντια στον ιό της ρινοτραχειίτιδας, της πανλευκοπενίας του καλυκοϊού και σε μερικές περιπτώσεις, όταν κρίνεται απαραίτητο, κατά της χλαμυδίωσης.
Οπως και στους σκύλους, έτσι και στις γάτες το εμβόλιο ενάντια στη λύσσα γίνεται μετά τον τέταρτο μήνα ζωής του ζώου.
Και για τα δύο είδη κατοικίδιων, υπάρχουν και άλλα εμβόλια, τα οποία όμως είναι προαιρετικά. Για τους σκύλους υπάρχει το εμβόλιο για το kennel cough (λοιμώδης τραχειοβρογχίτιδα), για τη leishmania και κατά των μυκήτων. Για τις γάτες κυκλοφορούν εμβόλια κατά της ιογενούς λευχαιμίας και κατά των μυκητιάσεων.
Το προαιρετικό εμβολιακό πρόγραμμα που θα ακολουθήσει κάθε κατοικίδιο εξαρτάται από τις συνθήκες διαβίωσής του και την κατάσταση της υγείας του και το αποφασίζει ο κτηνίατρος μετά από λήψη ιστορικού.
Για παράδειγμα γάτες που ζουν αποκλειστικά και μόνο μέσα σε διαμέρισμα, το εμβόλιο κατά της ιογενούς λευχαιμίας δεν είναι απαραίτητο να το κάνουν, καθώς δεν είναι εκτεθειμένες στη φυσική λοίμωξη από τον ιό.
Οπως προαναφέραμε, στα κατοικίδια ζώα πραγματοποιείται ετήσιος αναμνηστικός εμβολιασμός.
Εφ’ όσον οι ετήσιοι επανεμβολιασμοί έχουν πραγματοποιηθεί με συνέπεια και οι συνθήκες υγείας και διαβίωσης το επιτρέπουν (δηλαδή το ζώο είναι υγιές και ζει μέσα σε σπίτι), τότε μετά τα 9-10 έτη ζωής, οι εμβολιασμοί μπορούν να πραγματοποιηθούν ανά 2 χρόνια.
Το ίδιο ισχύει τόσο για τους σκύλους όσο και για τις γάτες.
Οπως ισχύει και για οποιοδήποτε φάρμακο χορηγείται σε ένα ζώο ή σε έναν άνθρωπο, πάντα θα πρέπει να παρακολουθείται κάποιες ώρες μετά, γιατί υπάρχει πιθανότητα αντίδρασης.
Αν παρατηρηθεί οποιαδήποτε αντίδραση (π.χ. οίδημα), τότε θα πρέπει να μην ξαναχρησιμοποιηθεί το συγκεκριμένο σκεύασμα και στον επόμενο εμβολιασμό να χρησιμοποιηθεί εμβόλιο άλλης κατασκευάστριας εταιρείας.
Γενικά τα εμβόλια είναι πολύ σημαντικά για την πρόληψη των νοσημάτων και τη διατήρηση της υγείας ζώων και ανθρώπων.
Τα οφέλη από την πραγματοποίησή τους είναι αδιαμφισβήτητα περισσότερα σε σύγκριση με τις πιθανές παρενέργειες, οι οποίες να σημειωθεί ότι πλέον είναι σπάνιες. Ειδικότερα τα τελευταία χρόνια, τα εμβόλια είναι εξαιρετικά ασφαλή.
*Η Ελενα Καραγγελή είναι κτηνίατρος στην Αθήνα (Αμπελόκηποι)
