Aνακριβείς δηλώσεις περί καταδίκης της Ελλάδας για τη σαρία από το ΕΔΔΑ

Χθες ο καθηγητής του ΔΠΘ και νομικός Γ. Κτιστάκις, ερωτώμενος για την πρόσφατη καταδίκη της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου σε μια υπόθεση που αφορά τη σαρία, δήλωσε στον ΣΚΑΪ:

«Ο νέος νόμος δεν εφαρμόζεται. Και να εφαρμοστεί όμως, το ΕΔΔΑ δεν μπορούσε να τον ελέγξει λόγω της χρονικής εμβέλειας της υπόθεσης (η προσφυγή προηγήθηκε του νόμου). Επομένως δεν απεφάνθη το ΕΔΔΑ επ’ αυτού, αλλά σημείωσε ότι έγινε ο νέος νόμος και ότι αυτό φέρνει μια αλλαγή, αλλά πράγματι συνέβη αυτό που σας είπα. Εάν έκρινε ότι ο νόμος αυτός ομαλοποιούσε την κατάσταση, δεν θα έβγαζε καταδίκη, και μάλιστα ομόφωνη με 17 δικαστές. Ο νόμος δεν έχει τεθεί ακόμη σε ισχύ γιατί εξαρτά την ισχύ του από ένα Προεδρικό Διάταγμα που η Ελλάδα δεν έχει βγάλει».

Ζητήσαμε ένα σχόλιο για τους ισχυρισμούς του καθηγητή από τη γενική γραμματέα Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Μ. Γιαννακάκη:

«Η τοποθέτηση του κ. Κτιστάκι ξεπερνά τα όρια του λάθους, πρόκειται πλέον για σφάλμα. Πρώτον, επιτρέπει στον εαυτό του να λέει πράγματα τα οποία δεν τεκμηριώνονται στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Αναφέρει συγκεκριμένα ότι “εάν το Δικαστήριο έκρινε ότι ο νέος νόμος ομαλοποιούσε την κατάσταση δεν θα έβγαζε καταδίκη και μάλιστα ομόφωνη”. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει διότι σε μια τέτοια περίπτωση το Δικαστήριο θα άφηνε τη Mola Sali, η υπόθεση της οποίας δυστυχώς δεν διέπεται χρονικά από τον νέο νόμο, εκτός της δικαιοδοτικής του κρίσης, θα αρνησιδικούσε.

»Αλλωστε, το Δικαστήριο δεν έκρινε επί της σαρία, αλλά επί της υποχρεωτικής εφαρμογής της που ίσχυε μέχρι τη θέσπιση του νέου νόμου. Ειδικότερα, το Δικαστήριο σημείωσε ότι η άρνηση στα μέλη μιας θρησκευτικής μειονότητας να υπόκεινται στο κοινό δίκαιο συνιστά διακριτική μεταχείριση. Η αρνητική διάσταση του δικαιώματος του αυτοπροσδιορισμού, δηλαδή το δικαίωμα να επιλέξεις να μην αντιμετωπίζεσαι ως μέλος της μειονότητας, δεν υπόκειται σε κανέναν περιορισμό. Η επιλογή είναι ελεύθερη και πρέπει να γίνεται σεβαστή τόσο από τα άλλα μέλη της μειονότητας όσο και από το ίδιο το κράτος (παρ. 157 της απόφασης). Αυτό ακριβώς επιτυγχάνει ο νέος νόμος, ο οποίος γίνεται δεκτός με ικανοποίηση από το Δικαστήριο: η εφαρμογή της σαρία δεν είναι πλέον υποχρεωτική, αλλά τα μέλη της μουσουλμανικής μειονότητας είναι ελεύθερα να επιλέξουν.

»Δεύτερον ξεχνά(;) ότι στον Ν. 4569/2018 αρ. 48 παρ. 3 προβλέπεται ρητώς ότι ο πρόσφατος νόμος για τη σαρία εφαρμόζεται άμεσα χωρίς να απαιτείται η έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος.

Δεν μπορώ όμως να απόσχω του πειρασμού να τονίσω ότι, παρά την ως άνω πρόβλεψη, το Προεδρικό Διάταγμα για τους Δικονομικούς Κανόνες επί Υποθέσεων Δικαιοδοσίας Μουφτήδων Θράκης βρίσκεται ήδη στο Συμβούλιο της Επικρατείας για επεξεργασία και αναμένουμε τις παρατηρήσεις του προκειμένου να προχωρήσουμε στο επόμενο στάδιο, δηλαδή στην υπογραφή του από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας».

Ο Γιάννης Κτιστάκις, αν και έχει παραιτηθεί από σύμβουλος του Κυρ. Μητσοτάκη λόγω της μεγάλης συντηρητικής στροφής του κόμματος στα θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, φαίνεται να επηρεάζεται ακόμα από την ανάγκη μιας πάση θυσία αντιπολιτευτικής στάσης.

Διαφορετικά δεν εξηγείται η καινοφανής στάση του απέναντι στη νομοθετική ρύθμιση του 2018, η οποία μπορεί να μην έλυσε πλήρως αλλά πάντως έκανε σημαντικό βήμα κατά των διακρίσεων.