Γράφαμε χθες για την «Ανθολογία Αναρχικών Κειμένων 1971-’78», έργο ζωής του Μιχαήλ Πρωτοψάλτη, που μας ήρθε ζεστή ζεστή σαν χάσικο ψωμί απ’ το τυπογραφείο, τέσσερα χρόνια από τον θάνατό του με την υπογραφή των εκδόσεων «Βιβλιοπέλαγος» που ίδρυσε ο ίδιος και φαίνεται πως το ’χει η βδομάδα να μνημονεύουμε αναρχικούς· αμνημονεύτων ετών τούτη τη φορά.
Ιδιόρρυθμος τύπος, ιδιοφυής και επίμονος. Γεννήθηκε σαν σήμερα το 1853 στη Σάντα Μαρία Καπούα Βετέρε. Κακοκέφαλος αποδίδεται, κάπως ελεύθερα, το επώνυμό του στα ελληνικά. Αγύριστο κεφάλι, πράγματι, πάσχιζε μια ζωή να γυρίσει τον κόσμο ανάποδα και να τον ξαναστήσει στη θέση του εντελώς διαφορετικό. Αντιγράφω από το «Αναρχικό Λεξικό» του Γιάννη Φούντα (Εκδόσεις των Συναδέλφων, 2014):
Ο Ερίκο Μαλατέστα [Errico Malatesta] (αναρχ.) –διότι όντως περί του Μαλατέστα πρόκειται–, ήταν ιταλός αναρχικός, η προσωποποίηση του κοινωνικού ακτιβισμού. Υιοθέτησε έναν ιδιότυπο αναρχοκομμουνισμό και διέτρεξε όλη σχεδόν την κλασική αναρχική περίοδο, από την Α’ Διεθή μέχρι τις παραμονές της Ισπανικής Επανάστασης, συμπληρώνοντας εξήντα συναπτά έτη πολύτροπης έμπρακτης προπαγάνδας. […]
Υπήρξε εκδότης και… φωτεινός συνωμότης στα ελευθεριακά εργαστήρια πολλών χωρών (Ιταλία, Αίγυπτος, Συρία, Ελβετία, Βέλγιο, Γαλλία, Αγγλία, Ισπανία, Αργεντινή, ΗΠΑ, Κούβα) πληρώνοντας το ανάλογο τίμημα με απελάσεις, φυλακίσεις και εκτοπίσεις. Σημαντικά πλάνα της κινηματογραφικής ζωής του υπήρξαν η γνωριμία του με τον Μιχαήλ Μπακούνιν και η συγκρότηση το 1872 του ιταλικού τμήματος της Α’ Διεθνούς, η υιοθέτηση της έμπρακτης προπαγάνδας και η πιλοτική της εφαρμογή στο Μπενεβέντο το 1877 και η συμβολή του στην Ομοσπονδία του Ιούρα και η «υποκίνηση» των ταραχών στην ιταλική επαρχία Μάρκε (1898) και στην «Κόκκινη Εβδομάδα» (1914).
Ριζοσπάστης, ριψοκίνδυνος και ουδέποτε ρίψασπις, συνέβαλε τα μάλα –Μαλατέστα γαρ– στην εξέγερση του Μπενεβέντο, για την οποία δεν φείδεται αναφορών το ως άνω δίτομο πόνημα: «Τυπικών» αναρχικών προδιαγραφών και κατάληξης κοινωνική εξέγερση με πρωτεργάτες τους Κάρλο Καφιέρο, Ερίκο Μαλατέστα, Στεπνιάκ και τους συντρόφους τους που χαρακτηρίστηκαν από τον Τύπο της εποχής «Συμμορία του Ματέζε».
Ιδού πώς την παρουσιάζει στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό η πρώτη αναρχοκοινωνιστική εφημερίδα στην επικράτεια, η πατρινή «Ελληνική Δημοκρατία», στο πρώτο και μοναδικό της φύλλο τον Μάιο του 1877, μεταφέροντας από το αναρχικό περιοδικό του Μιλάνου «Πληβείοι» [Plebe]: Οι κοινωνισταί προ μιας εβδομάδος πολεμούν στα χωρία πλησίον της Νεαπόλεως.
Αφού έκαυσαν το Δημαρχείον και εμοίρασαν τα είδη της πρώτης ανάγκης στους χωρικούς, εις το Λετίνο, μικρόν δήμον στην περιοχή του Βενεβέντου, εσύστησαν προσωρινή κυβέρνηση. Εις το Γκάλλο, άλλον μικρόν δήμον, έπιασαν το ταμείον, έκαυσαν τους φορολογικούς καταλόγους [σ.σ. εισέτι και το περιουσιολόγιο] και εμοίρασαν τα χρήματα στο Λαό. Το πλήθος έμεινε ευχαριστημένο από τον τρόπο των επαναστατών, δηλαδή, για το φανερό πόλεμο όπου κάνανε εναντίον της σημερινής τάξεως των πραγμάτων.
