Δριμύ «κατηγορώ» από τον Σύλλογο Αρχαιολόγων, αφωνία από την κυβέρνηση

Την υπόθεση της μεταβίβασης των μνημείων της χώρας στο υπερταμείο ανέδειξε ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων από τις 18 Σεπτεμβρίου 2018. Εκτοτε αγωνίζεται με εντιμότητα και όλα τα μέσα που διαθέτει για την επίλυση του θέματος, το οποίο είναι πολιτικό και ύψιστης σημασίας. Για τον σκοπό αυτό προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας και η υπόθεση πρόκειται να εκδικαστεί την Τρίτη 22 Ιανουαρίου. Ωστόσο απ’ ό,τι φαίνεται θα αναβληθεί, αφού το υπουργείο Οικονομικών δεν έχει αποστείλει τις απόψεις του, απαραίτητη προϋπόθεση για να προχωρήσει η εκδίκαση στο ΣτΕ.

Χθες σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων προχώρησε ένα βήμα πιο πέρα. Εδωσε στη δημοσιότητα τη λίστα με τους 587 ΚΑΕΚ (Κωδικός Αριθμός Eθνικού Kτηματολογίου) που ταυτοποίησε από τα 2.330 ακίνητα, τα οποία αφορούν μνημεία και πολιτιστικά κτίρια σε 37 νομούς της χώρας.

Η λίστα προκαλεί μεγάλη ανατριχίλα. Κηρυγμένα μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO όπως ο αρχαιολογικός χώρος Φιλίππων, το Ανάκτορο Μιχαήλ και Γεωργίου στην Κέρκυρα και τα Νέο Φρούριο, Ροτόντα, Βυζαντινό Κάστρο Επταπυργίου, Βυζαντινό Λουτρό, Παναγία Αχειροποίητος στη Θεσσαλονίκη μαζί με τον Λευκό Πύργο, το Γαλεριανό ανακτορικό συγκρότημα και ολόκληρο το Δάσος Σέιχ Σου, ο αρχαιολογικός χώρος των Αιγών και οι βασιλικοί τάφοι της Βεργίνας, το Βυζαντινό Μουσείο της Βέροιας, ολόκληρη η Σπιναλόγκα, το Αρχαιολογικό Μουσείο του Αγίου Νικολάου στο Λασίθι, ο Τάφος του Λεωνίδα, ο αρχαιολογικός χώρος της Ακρόπολης Σπάρτης αλλά και το εργοστάσιο «Χυμοφίξ», που πρόκειται να στεγάσει το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο, το Ρωμαϊκό Ωδείο, το Κάστρο της Πάτρας και το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης, η Villa Rossa στην Κέρκυρα, εκατοντάδες μνημειακοί χώροι και άλλοι μικρότεροι περιλαμβάνονται στον κατάλογο (*) των ακινήτων που πρόκειται να μεταβιβαστούν στο υπερταμείο.

«Το ΥΠΠΟΑ και το ΥΠΟΙΚ έχουν εκδώσει 8 δελτία Τύπου για να διαβεβαιώσουν ότι όλα βαίνουν προς επίλυση, αλλά δεν μπορούν να εκδώσουν μια Υπουργική Απόφαση εδώ και 4 μήνες. Γιατί είναι πολυγραφότατοι στα δελτία Τύπου, τα non paper και τις “διαψεύσεις”; Γιατί χαλάνε τόσο μελάνι, αντί απλώς να βγάλουν μια ανακοινοποίηση στο ορθό της λίστας των ΚΑΕΚ χωρίς να έχει μέσα τα μνημεία;» αναρωτήθηκε χθες η πρόεδρος του ΣΕΑ, Τούλα Μαρκέτου, και μας ενημέρωσε ότι το υπουργείου Οκονομικών «δεν έχει στείλει τις απόψεις του στο ΣτΕ. Υποψιαζόμαστε ότι το ΥΠΟΙΚ δεν θέλει να εκδικαστεί το θέμα, θέλει να αναβληθεί».

Ο γραμματέας του ΣΕΑ, Θέμης Βάκουλης, έδωσε έμφαση στο θέμα της διαχείρησης λέγοντας: «Η κυριότητα των αρχαίων μνημείων, με βάση το Σύνταγμα και τον αρχαιολογικό νόμο, δεν μπορεί να ανήκει σε κανέναν άλλο παρά μόνο στο Δημόσιο. Αυτό το γνωρίζουμε καλά και εμείς και το ΥΠΟΙΚ και το υπερταμείο. Το ήξεραν εξ αρχής ότι δεν θα πάρουν ποτέ την κυριότητα της Κνωσού. Τι είναι αυτό που επιδιώκουν; Είναι αυτό που αποσιωπούν συνειδητά: το θέμα της διαχείρισης.

»Το υπερταμείο ενδιαφέρεται για τα έσοδα από τους αρχαιολογικούς χώρους, τα μνημεία και τα μουσεία. Και ξέρουν πολύ καλά ότι ο ίδιος νόμος 4389/16, σε άλλο άρθρο, λέει ότι “η ΕΤΑΔ εξακολουθεί να διαχειρίζεται τα περιουσιακά στοιχεία που εξαιρούνται από τη μεταβίβαση” (άρθρο 195 παρ. 5). Γι’ αυτό ήθελαν τα μνημεία να περιλαμβάνονται στη μεταβίβαση και να εξαιρεθούν μετά: για να διεκδικήσουν τη διαχείριση. Δηλαδή να έρθουν και να ζητήσουν τα εισιτήρια της Κνωσού, τις εκδηλώσεις που θα γίνονται στη Ροτόντα, το αν θα ενοικιάζονται χώροι στα ενετικά τείχη του Ηρακλείου και πάει λέγοντας.

»Αρα αυτό που ζητάμε εμείς είναι να διασφαλιστεί η εξαίρεση από τη μεταβίβαση της κυριότητας, της νομής και της διαχείρισης τόσο των 2.329 μνημείων, όσο και όσων μνημείων περιλαμβάνονται στα 72.000 ακίνητα που έχουν περάσει στην ΕΤΑΔ από το 2016, και η θεσμική κατοχύρωση όλων των ακινήτων του ΥΠΠΟΑ από δω και πέρα».

Η αντιπρόεδρος του Συλλόγου, Αργυρώ Καραμπερίδη, θύμισε ότι το ΥΠΠΟΑ έχει δεσμευτεί για τη θεσμική κατοχύρωση των μνημείων, ώστε να μην ξαναπροκύψει στο μέλλον το ίδιο θέμα, ενώ το μέλος του Δ.Σ. του ΣΕΑ, Στάθης Γκότσης, έκανε αναφορά στο θέμα της παρέμβασης του υπερταμείου στο ΣτΕ. «Είναι κάπως περίεργο το μεν υπερταμείο, ως μη όφειλε, να κατέθεσε παρέμβαση, ενώ το υπουργείο Οικονομικών, που όφειλε και του ζητήθηκε από το ΣτΕ, να μην έχει ακόμη καταθέσει απόψεις, μάλλον με σκοπό να αναβληθεί η εκδίκαση».

Στα 72.000 ακίνητα πάντως περιλαμβάνονται τα 36 ακίνητα της Πλάκας, το αρχαιολογικό Μουσείο Κω, το Καστέλο της Ρόδου, «η τεράστια περιουσία του Ελληνικού Δημοσίου που βρίσκεται στα Δωδεκάνησα», όπως είπε η Τούλα Μαρκέτου διευκρινίζοντας: «Δεν είναι γνωστός ο ακριβής αριθμός των μνημείων και των κτιρίων που υποστηρίζουν αρχαιολογικές δράσεις».

Και όπως είπε η πρώην πρόεδρος του ΣΕΑ, Ολγα Σακαλή, «έχουμε ήδη εμπειρία τι σημαίνει αυτή η διαχείριση: για παράδειγμα τα ακίνητα της Πλάκας πέρασαν από το ΤΑΙΠΕΔ κατευθείαν στην ΕΤΑΔ το 2016 με τον Ν. 4389/2016. Από τότε οι υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ, που στεγάζονται σε αυτά, δεν μπορούν ούτε να καρφώσουν ένα καρφί στον τοίχο χωρίς την άδεια της ΕΤΑΔ. Τι θα γίνει με τη Σπιναλόγκα, το Νομισματικό Μουσείο και άλλα μνημεία που έχουν περάσει στην ΕΤΑΔ; Θα βάλουμε το υπερταμείο “συνδιαχειριστή” στα μνημεία μας;» αναρωτήθηκε.

Τέλος, άλλο ένα ενδιαφέρον στοιχείο που έδωσε χθες στη δημοσιότητα ο ΣΕΑ είναι οτι στη διυπουργική επιτροπή, που όρισε ο Ευκλείδης Τσακαλώτος τον Ιούλιο του 2017 και αποτελούνταν από 39 άτομα, συμμετείχαν και δύο από το υπουργείο Πολιτισμού: ένας εκπρόσωπος και ένα στέλεχος της πολιτικής ιεραρχίας. Γιατί δεν έλεγξαν τους κωδικούς που αντιστοιχούν στα μνημεία, όπως όφειλαν;

* Ακολουθεί το Παράρτημα με τη λίστα των ΚΑΕΚ μνημείων και πολιτιστικών κτιρίων που κατέθεσε μαζί με την προσφυγή του στο ΣτΕ ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων και οι Δήμαρχοι Πατρέων και Σπάρτης. Πρόκειται για 587 ΚΑΕΚ από 37 νομούς της χώρας, που είχε καταφέρει ο Σύλλογος να ταυτοποιήσει ως τις 2/11/2018 που προσέφυγε στο ΣτΕ. Ο έλεγχος των υπηρεσιών του ΥΠΠΟ αργότερα έδειξε ότι ο τελικός αριθμός των ακινήτων πολιτιστικού ενδιαφέροντος είναι 2.329 (από τα συνολικά 10.119 ακίνητα που μεταβιβάζει η προσβαλλόμενη Υπουργική Απόφαση Τσακαλώτου)