Με μια high tech και εξαιρετικά γρήγορη, άμεση και σχεδόν χρονομετρημένη συνέντευξη Τύπου, που γινόταν ταυτόχρονα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και μεταδιδόταν live από γιγαντοοθόνη σε δύο χώρους (Γαλλικό Ινστιτούτο και «Παύλος Ζάννας») το 59ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης άνοιξε χθες τα τελευταία του χαρτιά, ανακοίνωσε και τις τελευταίες λεπτομέρειες του προγράμματός του.
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής Ορέστης Ανδρεαδάκης και η υπεύθυνη της Αγοράς Γιάννα Σαρρή έμειναν Αθήνα, η γενική διευθύντρια Ελίζ Ζαλαντό και ο επικεφαλής του προγράμματος Γιώργος Κρασσακόπουλος ανέλαβαν το θεσσαλονικιώτικο σκέλος.
Το γεγονός πως για πρώτη φορά ύστερα από χρόνια η μεγάλη συνέντευξη Τύπου δόθηκε (και) στην Αθήνα τη μετέτρεψε, όπως παλιά, σε μια χαρούμενη πολυπληθή συγκέντρωση του κινηματογραφικού κόσμου (αμιγώς ελληνικού, προς το παρόν) και σε μια αβάν-πρεμιέρα της κινηματογραφικής γιορτής που θα ακολουθήσει. Σε λίγες μέρες (1 Νοεμβρίου) το φεστιβάλ σηκώνει αυλαία με τον φετινό Χρυσό Φοίνικα, τους «Κλέφτες καταστημάτων» του Χιροκάζου Κόρε-Εντα. Ας δούμε μερικά ακόμα highlights της διοργάνωσης.
■ Οι τρεις τυχερές (και άξιες) ελληνικές ταινίες, πρώτες ή δεύτερες των δημιουργών τους, που επιλέχτηκαν από τον Ορέστη Ανδρεαδάκη για το Διεθνές Διαγωνιστικό Τμήμα είναι οι: «Η δουλειά της» του Νίκου Labot, «Φυγαδεύοντας τον Χέντριξ» του Μάριου Πιπερίδη και «The Waiter» του Στιβ Κρικρή.
Τους κάνουν παρέα δώδεκα ταινίες από όλο τον κόσμο με φετινή πυξίδα επιλογής τους την Caritas Romana (Ρωμαϊκή Ευσπλαχνία), ένα λησμονημένο, κι ας έχει εμπνεύσει εκατοντάδες έργα τέχνης, θέμα που βασίζεται σε ιστορία καταγεγραμμένη από τον Βαλέριο Μάξιμο το 31 μ.Χ.: μια κόρη θήλασε τον πατέρα της, καταδικασμένο σε θάνατο από ασιτία. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ βρίσκει ότι η πράξη αυτή μπορεί σήμερα να ξαναϊδωθεί «υπό το πρίσμα νεότερων θεωριών για τη θέση της γυναίκας, την παρακμή της πατριαρχίας, την ετεροκανονικότητα των έμφυλων ρόλων, την επιτελεστικότητα του κοινωνικού φύλου».
■ Στο δεύτερο και πολύ φρέσκο διαγωνιστικό τμήμα της διοργάνωσης, το VR (Virtual Reality), που το νεανικό κοινό τίμησε πολύ πέρυσι, συμμετέχουν εφτά ξένες ταινίες και μία ελληνική, το «Νew Horizons Pilot» της γνωστής και ξεχωριστής εικαστικού της νέας γενιάς, Λουκίας Αλαβάνου.
■ Τελικά θα δούμε πολύ σύντομα στην Ελλάδα το βραβευμένο στο Φεστιβάλ Βαρσοβίας «Τhe Delegation» (Αντιπροσωπεία) του Μπουγιάρ Αλιμάνι. Ο γνωστός και αγαπητός Αλβανός σκηνοθέτης, που έζησε πολλά χρόνια στην Ελλάδα και εδώ έμαθε σινεμά και ξεκίνησε την καριέρα του, θα έρθει από τις ΗΠΑ, όπου ζει πια, στη Θεσσαλονίκη, αφού το φεστιβάλ είχε κλείσει από καιρό την ταινία για τους Ανοιχτούς Ορίζοντες. Το τόσο δημοφιλές και ανήσυχο τμήμα φιλοξενεί 21 ταινίες, ανάμεσά τους και τη νέα του Ρομέν Γαβρά «Ο κόσμος σού ανήκει», που στη Γαλλία τα πήγε περίφημα.
■ Το κεντρικό αφιέρωμα του φεστιβάλ έχει ιστορική σημασία. Διότι αφορά το ελληνικό queer σινεμά, που είναι πολύ πιο δυνατό και εντυπωσιακό από όσο θα περίμενε κανείς και ξεκίνησε σε χρόνια δύσκολα, όχι μέσα στη σημερινή, πιο ανεκτική κοινωνία. Θα προβληθούν 38 μεγάλου και μικρού μήκους ταινίες, από τα τέλη της δεκαετίας του ’60 ώς τις μέρες μας, ένας πραγματικός άθλος, αφού χρειάστηκε μεγάλη έρευνα για να εντοπιστούν κάποιες κόπιες, ενώ άλλες έχουν καταστραφεί και σε ορισμένες περιπτώσεις δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν την άδεια προβολής.
Υπάρχουν και απουσίες, όπως για παράδειγμα ο πρωτοπόρος Αλέξης Μπίστικας. Ευτυχώς θα προβληθούν θρυλικές αλλά και «άγνωστες» ταινίες των Νίκου Κούνδουρου, Τάκη Σπετσιώτη, Δημήτρη Σταύρακα, Γιώργου Κατακουζηνού, Νίκου Λυγγούρη, Γιώργου Κόρρα-Χρήστου Βούπουρα, Αντουανέτας Αγγελίδη, Κωνσταντίνου Γιάνναρη, Χρήστου Δήμα και Πάνου Χ. Κούτρα. Επιμελητής του αφιερώματος είναι ο Κωνσταντίνος Κυριακός, αν. καθηγητής της Ιστορίας του Θεάτρου και του Ελληνικού Κινηματογράφου στο Πανεπιστήμιο Πατρών.
■ Τολμηρή επιλογή κάνει φέτος ο Δημήτρης Κερκινός, που επιμελείται το δημοφιλές τμήμα «Ματιές στα Βαλκάνια». Προφανώς και θα προβληθεί ό,τι καλύτερο και νεότερο διαθέτει η παραγωγή των γειτονικών μας χωρών. Υπάρχει, όμως, κι ένα εξαιρετικό αφιέρωμα με τίτλο «Πριν ξεσπάσει το Κύμα», που επικεντρώνεται στο πώς μερικοί ταλαντούχοι και κυρίως τολμηροί σκηνοθέτες (Πιντιλίε, Ντανελιούκ κ.ά.) που δεν έσκυψαν το κεφάλι στον Τσαουσέσκου είναι οι πατέρες του σημερινού, νέου ρουμανικού σινεμά, το οποίο λάμπει στο παγκόσμιο στερέωμα.
■ Οι «Ειδικές Προβολές», ανένταχτες και ελεύθερες, αφού μέριμνά τους είναι μόνο να εξασφαλίζουν τις πιο γκλάμορους και πολυσυζητημένες νέες ταινίες της σεζόν, φέτος έχουν διαμάντια, όπως το «Roma» του Αλφόνσο Κουαρόν, ύστερα από ειδική συμφωνία με το Netflix, αλλά και αναβάθμιση του συστήματος ήχου στο «Ολύμπιον», όπως και τη «Δύση Ηλίου» του Λάζλο Νέμες, το «Dogman» του Ματέο Γκαρόνε και τη νέα ταινία του Γιαν Σβανκμάγερ «Εντομο».
■ Τέλος, όπως κάθε μεγάλο φεστιβάλ στον κόσμο, αποκτά και της Θεσσαλονίκης από φέτος ένα ανεξάρτητο βραβείο για την καλύτερη ταινία του επίσημου προγράμματος που έχει LGBTQI θέμα, το «Mermaid Award». Ενώ το ελληνικό τμήμα του WIFT (Women in Film and Television) θα δώσει το δικό του βραβείο στην καλύτερη γυναικεία συνεισφορά και παρουσία μπροστά ή πίσω από την κάμερα.
