Καθοριστικές θεσμικές τομές και μεταρρυθμίσεις προς όφελος της λειτουργίας του πολιτεύματος επιχειρεί η κυβερνητική πρόταση για την αναθεώρηση του Συντάγματος που παραδόθηκε επισήμως χθες στον πρόεδρο της Βουλής, ανοίγοντας και τυπικά έτσι, από την ερχόμενη Δευτέρα, τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Το σχετικό κείμενο, υπογεγραμμένο από 50 βουλευτές της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ (όπως ορίζουν τα άρθρα 110 του Συντάγματος και 119 του Κανονισμού της Βουλής), περιλαμβάνει 16 παρεμβάσεις σε διατάξεις που αλλάζουν, τροποποιούν ή συμπληρώνουν συνολικά 23 άρθρα του Συντάγματος.
Οι κεντρικές κυβερνητικές επιλογές στοχεύουν στην αλλαγή επί το αναλογικότερο του εκλογικού συστήματος, με όριο πολιτικών θητειών, στην αλλαγή της ανάδειξης του Προέδρου της Δημοκρατίας με τρόπο τέτοιο που να αποτρέπει τη διάλυση του κοινοβουλίου σε περίπτωση αδυναμίας εκλογής του, στην οριοθέτηση των σχέσεων Κράτους-Εκκλησίας, στη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων με λαϊκή πρωτοβουλία, στην προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων και τη διασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης, στην αυστηροποίηση, τέλος, του νόμου περί ευθύνης υπουργών.
Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για τη συνταγματική αναθεώρηση διαρθρώνεται συνοπτικά σε τέσσερις άξονες:
● Στη διεύρυνση της δημοκρατίας και στη νέα αρχιτεκτονική του πολιτεύματος.
● Στη διακριτότητα Κράτους-Εκκλησίας.
● Στην ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών (προτείνεται η καθιέρωση θεσμών άμεσης λαϊκής συμμετοχής).
● Στην εμβάθυνση των κοινωνικών δικαιωμάτων και της προστασίας των «κοινών» (εργασιακά δικαιώματα, υγεία- πρόνοια-κοινωνική ασφάλιση, προστασία εργαζομένων από διακρίσεις λόγω ηλικίας, κατοχύρωση συλλογικών συμβάσεων εργασίας).
Ειδικότερα, προτείνονται αλλαγές στο άρθρο 3 για την επικρατούσα θρησκεία και τη θρησκευτική ουδετερότητα, στο άρθρο 13 για την κατοχύρωση του πολιτικού όρκου, στο άρθρο 21 για την κατοχύρωση αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης αλλά και την κατοχύρωση βασικών κοινωνικών αγαθών, στο άρθρο 22 για την ενίσχυση των εργασιακών δικαιωμάτων, στο άρθρο 28 για την κύρωση μέσω δημοψηφίσματος, στα άρθρα 30, 32, 34, 35 και 41 για την αποσύνδεση της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας από τη διάλυση της Βουλής, στο άρθρο 37 για την καθιέρωση της υποχρεωτικής βουλευτικής ιδιότητας για τον πρωθυπουργό, στα άρθρα 38 και 84 για την καθιέρωση της εποικοδομητικής ψήφου δυσπιστίας, στο άρθρο 44 για την καθιέρωση δημοψηφισμάτων με λαϊκή πρωτοβουλία, στο άρθρο 54 για την καθιέρωση αναλογικού εκλογικού συστήματος και για τη δυνατότητα ορισμού έως πέντε βουλευτών απόδημου Ελληνισμού, στο άρθρο 56 για την καθιέρωση προσωρινού κωλύματος εκλογιμότητας μετά από τρεις βουλευτικές περιόδους, στο άρθρο 62 για τον περιορισμό της βουλευτικής ασυλίας, στο άρθρο 73 για την καθιέρωση της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας, στο άρθρο 86 για τον περιορισμό των προνομιακών ρυθμίσεων περί ποινικής ευθύνης υπουργών, στο άρθρο 101 Α για την ίδρυση και λειτουργία των Ανεξάρτητων Αρχών και στο άρθρο 102 για το αναλογικό εκλογικό σύστημα στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Θεσμικές τομές
«Η καθαρή έξοδος από τα μνημόνια τον Αύγουστο του 2018, και η μετάβαση σε μια νέα ιστορική φάση, μας υποχρεώνει να αφοσιωθούμε στις μεγάλες θεσμικές τομές και μεταρρυθμίσεις με στόχο την ενίσχυση του κοινοβουλευτισμού, την εμβάθυνση της δημοκρατίας, την προώθηση της ισότητας και της ισονομίας, την προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων, τον απαραίτητο θεσμικό εκσυγχρονισμό» αναφέρει στο σχετικό κείμενό της η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ.
Οπως τονίζεται στη συνοδευτική αιτιολογική έκθεση, η κυβερνητική πρόταση αποσκοπεί όχι μόνο να διορθώσει ατέλειες, αστοχίες και δυσλειτουργίες ως προς την εφαρμογή του Συντάγματος, αλλά κυρίως να απαντήσει σε κρίσιμα ερωτήματα ως προς την κατεύθυνση που πρέπει να πάρει το πραγματικό Σύνταγμα, η εφαρμογή του συνταγματικού κειμένου στην πολιτική πράξη.
«Βασικός στόχος της αναθεώρησης είναι να απαντήσουμε στις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η δημοκρατία και το κοινοβουλευτικό σύστημα» αναφέρει η Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ. «Αλλά και στις προκλήσεις και τους κινδύνους που επιφυλάσσει η ανεξέλεγκτη κυριαρχία των αγορών, η ανεξέλεγκτη κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού στις σύγχρονες κοινωνίες».
Με την αυτονόητη διευκρίνιση πως η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ απηχεί τις οικείες ιδεολογικές επιλογές σε συνδυασμό με την καταγραφή των πραγματικών κοινωνικών αναγκών και της προσδοκίας των πολιτών, οι κυβερνητικοί βουλευτές υπογραμμίζουν στο κείμενό τους την απαραίτητη συνθήκη της πολιτικής συναίνεσης.
«Η πρότασή μας επιδιώκει τις συναινέσεις, εκεί που είναι δυνατές» αναφέρουν, υπενθυμίζοντας πως «περιλαμβάνει αρκετές από τις προτάσεις αναθεώρησης της Νέας Δημοκρατίας του 2014, αλλά και από τα σημεία αναθεώρησης που πρότεινε πρόσφατα το ΚΙΝΑΛ. Μαζί με άλλες βεβαίως, που αποτελούν το δικό μας πολιτικό και ιδεολογικό στίγμα, όπως κάθε πολιτική δύναμη έχει το δικαίωμα –και την υποχρέωση– να καταθέτει στον κοινοβουλευτικό διάλογο».
