Η απελευθέρωση των δύο Ελλήνων στρατιωτικών αποτέλεσε μια εξαιρετικά θετική εξέλιξη μέσα σε μία περίοδο όπου το διπλωματικό παιχνίδι με επίκεντρο τα Βαλκάνια και τη Μέση Ανατολή έχει πάρει «φωτιά» και οι μεγάλοι παίκτες αλλάζουν συνεχώς τις κινήσεις τους στη σκακιέρα. Χρειάστηκαν πέντε μήνες λεπτών χειρισμών από την ελληνική πλευρά, αλλά και σημαντικές διεθνείς εξελίξεις για να φθάσουμε στον επαναπατρισμό των Άγγελου Μητρετώδη και Δημήτρη Κούκλατζη.
Μέσα σε ένα κλίμα ρευστών ισορροπιών με την Τουρκία να έχει πολλά «καυτά» μέτωπα ανοικτά και την Ελλάδα να αντιμετωπίζει τις δικές της προκλήσεις (ΠΓΔΜ, Ρωσία) οι δύο Έλληνες στρατιωτικοί βρέθηκαν κρατούμενοι, στη μέση μίας διπλωματικής και όχι μόνο καταιγίδας.
Ο Τραμπ σφίγγει τη θηλιά
Αναμφίβολα ένας από τους βασικούς παράγοντες που έπαιξαν τον ρόλο τους ήταν οι οικονομικές εξελίξεις στη γειτονική χώρα με την τουρκική λίρα να κατρακυλάει, το ΔΝΤ να χτυπάει την πόρτα της Άγκυρας και τον Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει σκληρές κυρώσεις απαιτώντας την απελευθέρωση του πάστορα Μπράνσον.
Οι Ταγίπ Ερντογάν απάντησε στις ΗΠΑ με οικονομικά αντίμετρα, επιμένει στον δρόμο των λεονταρισμών, όμως η απελευθέρωση των δύο Ελλήνων και, σήμερα, η απελευθέρωση του επικεφαλής της Διεθνούς Αμνηστίας στην Τουρκία, δεν θα μπορούσαν να μην αποτελούν κομμάτια του δύσκολου παζλ στη σύγκρουση της Άγκυρας με την Ουάσινγκτον.
Προς το παρόν, πάντως, η Τουρκία δεν δείχνει διατεθειμένη να αφήσει ελεύθερο τον Άντριου Μπράνσον.
Προσπάθειες επαναπροσέγγισης με την Ευρώπη
Μετά την επανεκλογή του και την επιβεβαίωση της απόλυτης κυριαρχίας του στην Τουρκία ο Ταγίπ Ερντογάν έχει παρουσιάσει μερικά… ψήγματα διάθεσης επαναπροσέγγισης με την Ευρώπη (αποκατάσταση σχέσεων με Ολλανδία, συνάντηση με Μέρκελ, προσέγγιση Αυστρίας), κάτι που έχουν τονίσει ως αναγκαίο τόσο η Ε.Ε. όσο και οι ηγέτιδες χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία.
Η Άνγκελα Μέρκελ, η οποία συνεχίζει τις επαφές της για την διαχείριση του προσφυγικού, ποντάρει αρκετά στη βελτίωση των σχέσεων με τον Τούρκο πρόεδρο, ενώ και ο ίδιος ο Ερντογάν, μετά και τη σύγκρουσή του με τις ΗΠΑ, αναζητεί νέες συμμαχίες.
Άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Χέικο Μάας δήλωσε ευθαρσώς αυτή την εβδομάδα ότι η βελτίωση της «εικόνας» της Άγκυρας, μέσω της απελευθέρωσης ξένων κρατουμένων οποιασδήποτε εθνικότητας, θα βοηθούσε σημαντική την ανάκαμψη της τουρκικής οικονομίας.
Χθες βράδυ ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, χαιρετίζοντας την απελευθέρωση των δύο, επισήμανε ότι δεν είναι η Ευρώπη εχθρός της Τουρκίας.
Οι κινήσεις του «σουλτάνου»
Το εσωτερικό αφήγημα του Ταγίπ Ερντογάν είναι να προβάλει την εικόνα ενός ισχυρού ηγέτη, ο οποίος ξεπερνά και τα σύνορα της Τουρκίας και «αγγίζει» ολόκληρο τον μουσουλμανικό κόσμο. Η προσπάθειά του να ανάγει την χώρα του σε σημαντικό περιφερειακό παίκτη στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής τον αναγκάζει να ανοίγει το διπλωματικό παιχνίδι με ευκαιριακές συμμαχίες και διαφορετικούς «συμπαίκτες».
Μετά και την νέα σύγκρουσή του με τις ΗΠΑ και τις κακές σχέσεις με το Ισραήλ ο Τούρκος πρόεδρος συνεχίζει το φλερτ με τη Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν και, ενίοτε, κάνει ανοίγματα προς την Ευρώπη, αλλά και τις χώρες των Βαλκανίων.
Υπό αυτό το πρίσμα η απελευθέρωση των δύο Ελλήνων στρατιωτικών ενισχύει τη θετική εικόνα τις χώρας του.
Η διεθνοποίηση του ζητήματος και οι επαφές της ελληνικής πλευράς
Εκτός από τους διεθνείς παράγοντες και συγκυρίες, η ελληνική διπλωματία λειτούργησε με συγκεκριμένο σχέδιο απέναντι στην Τουρκία τόσο μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016 και ιδιαίτερα μετά τη σύλληψη των δύο Ελλήνων τον Μάρτιο.
Οι επαφές της ελληνικής πλευράς υπήρξαν πολυεπίπεδες χωρίς να υπάρχει διάθεση για απομόνωση της Άγκυρας, αλλά και χωρίς να σημειώνονται «παζάρια» με την τύχη των δύο συλληφθέντων.
Η διεθνοποίηση, άλλωστε, του ζητήματος και η ενεργοποίηση ευρωπαϊκών και διεθνών θεσμών έδωσε ξεχωριστή ώθηση στις προσπάθειες εξεύρεσης λύσης.
Κεντρικό ρόλο στην επίλυση του προβλήματος έπαιξε και η συνάντηση που είχε ο Αλέξης Τσίπρας με τον Τούρκο πρόεδρο στο περιθώριο της Συνόδου κορυφής του NATO, όπου το ζήτημα συζητήθηκε διεξοδικά.
