Το πρόσφατο ναυάγιο της συνεργασίας του ΑΔΜΗΕ με τη EuroAsia Interconnector στο μείζον θέμα της «μεγάλης» ηλεκτρικής διασύνδεσης της Κρήτης με την Αττική οδηγεί τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας να αναζητήσει λύσεις εντός δύο μηνών ώστε να μην καθυστερήσει περαιτέρω το έργο και να μην κινδυνέψει η Κρήτη με πιθανό μπλακ άουτ μετά το 2020.
Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα, μία από τις επιλογές που εξετάζονται από τη ΡΑΕ είναι η ανάθεση του έργου στον ΑΔΜΗΕ με δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα και μια άλλη, η αναζήτηση επενδυτών μέσω διαγωνισμού.
Και οι δύο επιλογές συνεπάγονται υψηλό κόστος για το Δημόσιο, το οποίο θα είχε αποφευχθεί αν είχαν υλοποιηθεί κάποιες συμβάσεις του 2011.
Εκείνη τη χρονιά, δύο εταιρείες είχαν πάρει άδειες για αιολικά πάρκα στην Κρήτη (τα οποία ξεσήκωσαν αργότερα θύελλα αντιδράσεων), με την απαραίτητη προϋπόθεση ότι θα αναλάμβαναν την κατασκευή του υποβρύχιου καλωδίου διασύνδεσης.
Από το 2011 μέχρι σήμερα το καλώδιο δεν κατασκευάστηκε ποτέ. Πώς γίνεται σήμερα οι δύο εταιρείες οι οποίες δεν εκπλήρωσαν τις συμβατικές υποχρεώσεις τους να είναι εκ νέου υποψήφιες για το ίδιο έργο;
Ας πάρουμε την υπόθεση από την αρχή.
To 2011, χρονιά κατά την οποία έγινε η αδειοδότηση των εταιρειών ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή (συμφερόντων Περιστέρη) και ΕΛΙΚΑ (συμφερόντων Κοπελούζου), ο ηλεκτρικός χώρος της Κρήτης ήταν ήδη κορεσμένος και ο μόνος τρόπος για να δοθούν οι συγκεκριμένες άδειες για τα αιολικά πάρκα ήταν η κατασκευή καλωδίου από ιδιώτη και μάλιστα με ίδιο κόστος και ίδια κεφάλαια.
Οι άδειες αυτές, 500 MW η κάθε μία, κατατμήθηκαν σε μικρότερα έργα των 30 έως 50 MW. Μόνο σε μία ημέρα (14 Μαρτίου 2011) εκδόθηκαν 26 πανομοιότυπες διαφορετικές άδειες για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικό σταθμό στην Κρήτη (ΡΑΕ αρ. 177/2011 έως αρ. 203/2011).
Ενα από τα παραδείγματα τέτοιων συμβάσεων είναι και η απόφαση 193/2011 που δίνει άδεια για 25 χρόνια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικό σταθμό ισχύος 39 ΜW στην ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή στη θέση Φρούδια-Λυγιά-Πλατύβολο στον Δήμο Σητείας.
Η συγκεκριμένη άδεια αποτελούσε τμήμα ενός ενιαίου έργου αιολικών σταθμών συνολικής ισχύος 954 ΜW.
Στους ειδικούς όρους της άδειας διαβάζουμε: «Για την υλοποίηση της διασύνδεσης με το σύστημα της ηπειρωτικής χώρας, ευθύνη έχει ο φορέας υλοποίησης, δηλαδή η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή.
Σε περίπτωση αδυναμίας υλοποίησης του έργου της ανεξάρτητης διασύνδεσης, η άδεια ανακαλείται».
Μάλιστα προβλέπεται ότι ακόμα και αν υλοποιηθεί από τον ΑΔΜΗΕ καλώδιο διασύνδεσης, οι δύο αδειοδοτημένες εταιρείες και πάλι έχουν την υποχρέωση να κατασκευάσουν το καλώδιο.
Αδειες κατά παρέκκλιση
Το κόστος διασύνδεσης θα αποσβενόταν από την επένδυση των αιολικών, τα οποία ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο αδειοδοτήθηκαν κατά παρέκκλιση και εκτός της λίστας που υπήρχε για άλλα έργα ΑΠΕ.
Με αυτόν τον τρόπο θα δινόταν λύση στο ενεργειακό πρόβλημα της Κρήτης και θα απελευθερωνόταν ενεργειακός χώρος στο νησί.
Την εποχή που έγινε η αδειοδότηση, δεν υπήρχαν ακόμα σχέδια για διασύνδεση με τον ΑΔΜΗΕ, επομένως η κατασκευή καλωδίου από τον ιδιώτη ήταν δεδομένη.
Το καλώδιο δεν υλοποιήθηκε, ωστόσο οι άδειες δεν ανακλήθηκαν μέχρι σήμερα, όπως όριζε η σύμβαση. Ο ΑΔΜΗΕ για τη διασύνδεση της Κρήτης με την Αττική έχει εκπονήσει μελέτη και έχει εντάξει το έργο στο δεκαετές πρόγραμμα Ανάπτυξης 2017-2028.
Τον Μάρτιο του 2017, η ΤΕΡΝΑ και ο όμιλος Κοπελούζου αποφάσισαν να συγχωνεύσουν σε ένα κοινό έργο τα δύο μεγάλα αιολικά σχέδια για την Κρήτη, με στόχο να διευκολυνθούν οι διαδικασίες χρηματοδότησης από την πλατφόρμα Γιούνκερ (για την αναζήτηση χρηματοδότησης μεγάλων επενδύσεων).
Ετσι, ενώ αρχικά η ισχύς των έργων που ανέπτυσσαν οι δύο εταιρείες ανερχόταν σε 2.000 MW, μετά τη συγχώνευση και οι δύο εταιρείες θα προχωρούσαν στην ανάπτυξη συνολικά 950 MW στους τέσσερις νομούς της Κρήτης.
Ο συνολικός προϋπολογισμός προσέγγιζε τα 2,4 δισ. Εξάλλου, η μεγάλη ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Αττικής αναφέρεται και στο γιγαντιαίο πρότζεκτ Eurasia Interconnector, της σύνδεσης με καλώδιο ηλεκτρισμού Ισραήλ – Κύπρου – Ελλάδας, μέσω Κρήτης, έργο για το οποίο δείχνει ενδιαφέρον και η Ε.Ε.
Το σχέδιο συνεργασίας μεταξύ των δύο ελληνικών εταιρειών, του ΑΔΜΗΕ (στον οποίο στρατηγικός επενδυτής είναι η κινεζική StateGrid) και του Eurasia Interconnector φαίνεται ότι λήγει άδοξα.
Η πιθανή υλοποίηση εξ ολοκλήρου του έργου από τον ΑΔΜΗΕ αντιμετωπίζει τον σκεπτικισμό της Ευρωπαϊκής Ενωσης ακριβώς εξαιτίας της κινεζικής παρουσίας στην ελληνική αγορά ενέργειας.
Εξάλλου, μια άλλη κινεζική εταιρεία, η China Energy, έχει εξαγοράσει το 50% του χαρτοφυλακίου των ΑΠΕ του ομίλου Κοπελούζου, που περιλαμβάνει τις άδειες για τα αιολικά πάρκα στην Κρήτη.
Αυτές οι άδειες θα ανακληθούν, σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου της ΡΑΕ, Ν. Μπουλαξή («Καθημερινή» 15/7/2018).
Ανεξάρτητα από τα αντικρουόμενα επιχειρηματικά συμφέροντα, αν το έργο αναληφθεί από τον ΑΔΜΗΕ, το κόστος θα μπορέσει να βγει μόνο από τις χρεώσεις χρήσης του συστήματος, οι οποίες θα επιμεριστούν σε όλους τους καταναλωτές.
Και στο τέλος παραμένει το ερώτημα: Πώς μπορούν κάποιες εταιρείες να κρατούν τις άδειές τους (με εγγυημένες τιμές για τα αιολικά), χωρίς να έχουν υλοποιήσει τις συμβατικές τους υποχρεώσεις (διασύνδεση Αττικής – Κρήτης), ενώ ταυτόχρονα επιδιώκουν να συμμετάσχουν και στην υλοποίηση των ίδιων αυτών υποχρεώσεων μέσω άλλων σχημάτων;
