Χάικε και Κατρίν

Τη δεκαετία του 1980 και ώς τις αρχές της δεκαετίας του 1990 τις γνώριζα όλες με τα μικρά τους ονόματα. Μαρίτα, Μάρλις, Γκριτ, Χάικε, Κατρίν. Τα κορίτσια με τις μπλε-μοβ φανέλες σάρωναν στους δρόμους ταχύτητας, στα άλματα και στις ρίψεις.

Ο γυναικείος στίβος έδινε σε κάθε μεγάλη διοργάνωση στην Ανατολική Γερμανία υπερδιπλάσιο αριθμό μεταλλίων από αυτόν που κέρδιζε η Δυτική Γερμανία με τον υπερδιπλάσιο από την Ανατολική πληθυσμό.

Λίγα μόλις χρόνια μετά την ένωση των δύο Γερμανιών –και μετά από μια αμφιταλάντευση της πολιτικά κυρίαρχης Δυτικής Γερμανίας για τη διαχείριση του επαγγελματικού πρωταθλητισμού της Ανατολικής Γερμανίας που τελικά κατέληξε στη σιωπηρή απομόνωση των ανθρώπων εκείνων που εμπλέκονταν στο σύστημα ανάδειξης υπεραθλητών «με κάθε μέσο», οι μπλε-μοβ φανέλες ξεχάστηκαν και τα περισσότερα χρυσά κορίτσια εξαφανίστηκαν από τους στίβους.

Έμειναν μόνο πολλά από τα εξωπραγματικά ρεκόρ τους να θυμίζουν την πλάνη. Του παγκόσμιου ακροατηρίου, που πίστευε ότι θα είναι ανίκητες, αλλά και των ίδιων των αθλητριών που πίστευαν ότι όσα κατόρθωναν ήταν μόνο δικά τους.

Η συζήτηση για τα σκάνδαλα ντόπινγκ που άρχισαν να αποκαλύπτονται τη δεκαετία του 1990 τα είχε όλα: κατάρρευση ινδαλμάτων που είχαν εμπνεύσει, απαξίωση των ατομικών αθλημάτων, κυνισμό και συνωμοσιολογία γύρω από την απόκρυψη σκανδάλων στη Δύση ή την προστασία συγκεκριμένων αθλητών και την έκθεση άλλων.

Δεν ήταν λίγες οι φορές που η δημοσιογραφία «της κλειδαρότρυπας» διείσδυσε και στις προσωπικές ιστορίες των εκτεθειμένων αθλητριών της Ανατολικής Γερμανίας, οι οποίες τα είχαν επίσης όλα: από κατάχρηση αλκοόλ και κατεστραμμένες οικογένειες μέχρι αλλαγές φύλου και κοινωνική απομόνωση.

Όμως η Χάικε και η Κατρίν –και όχι μόνο αυτές– επιβίωσαν. Eπιβίωσαν ακολουθώντας η κάθε μία έναν διαφορετικό δρόμο, έναν δρόμο που κράτησε τη μία στις πρώτες γραμμές της αθλητικής επικαιρότητας και την άλλη στην ανωνυμία.

Η Χάικε Ντρέσλερ υπήρξε μία από εκείνες τις υπεραθλήτριες που συγκέντρωναν μετάλλια στα 100 μέτρα, στα 200 μέτρα, στη σκυταλοδρομία 4 επί 100 και στο μήκος σε κάθε μεγάλη διοργάνωση. Συμπαθής και γήινη, παρέμεινε γνώριμη και των νεότερων φίλων του στίβου διατηρώντας μια καλή σχέση με τον κόσμο και τους παράγοντες του κλασικού αθλητισμού μέχρι και στις μέρες μας, οπότε και αποτυπώθηκε και στις σελίδες του ελληνικού τύπου και στους λογαριασμούς μέσων κοινωνικής δικτύωσης Ελλήνων χρηστών όταν εμφανίστηκε ως εθελόντρια του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος στίβου να ισιώνει το σκάμμα του μήκους στο οποίο έμελλε να αναδειχθεί νικητής ο Έλληνας πρωταθλητής.

Η Κατρίν Κράμπε υπήρξε μία από εκείνες τις παρουσίες που κερδίζουν το ενδιαφέρον ακόμα και εκείνων που βρέθηκαν τυχαία μπροστά στις οθόνες τους. Με αναλογίες και χαρακτηριστικά φωτομοντέλου, η Κράμπε κέρδιζε μετάλλια στα 100 και στα 200 μέτρα και φωτογραφίσεις στο διεθνή Τύπο για χρόνια.

Οι νεότεροι φίλοι του αθλήματος ωστόσο μάλλον την αγνοούν. Δεν καλείται να απονείμει μετάλλια και οι επέτειοι των επιτυχιών της δεν καταγράφονται στη σελίδα της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Στίβου. Τι πήγε διαφορετικά για τις δύο γυναίκες;

Τα ονόματα της Ντρέσλερ και της Κράμπε βρέθηκαν στο επίκεντρο των σκανδάλων ντόπινγκ στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Και οι δύο αρνήθηκαν αρχικώς την εμπλοκή τους, κάτι μερικώς λογικό δεδομένου ότι ο ανατολικογερμανικός «πρωταθλητισμός των αναβολικών» λειτουργούσε ως σύστημα υπό τον κεντρικό έλεγχο του κράτους και χωρίς να είναι σε γνώση των αθλητών.

Όμως λίγα χρόνια αργότερα η Ντρέσλερ παραδέχθηκε ότι όλο αυτό ήταν ένα λάθος για το οποίο ντρέπεται, ενώ αντιθέτως η Κράμπε επέμεινε ότι δεν έλαβε ποτέ της αναβολικά. Η απολογία της μίας της εξασφάλισε τη θέση στο πάνθεον του στίβου. Η άρνηση της άλλης την οδήγησε στη λήθη. Διαφορετικές επιλογές, διαφορετικές ζωές.

Η Χάικε και η Κατρίν υπήρξαν αναμφίβολα ταλέντα. Υπήρξαν επίσης θύματα του αλόγιστου πολιτικού αυταρχισμού. Η μία επέλεξε να το παραδεχτεί. Η άλλη όχι. Η πρώτη κέρδισε τη συμπάθεια του κοινού, η δεύτερη την καχυποψία του.

Έπραξε όμως η μία το σωστό και η άλλη το λάθος; Πόση είναι άραγε η ατομική ευθύνη για ένα συλλογικό σφάλμα; Και ποια ατομική αντίδραση μπορεί να εξασφαλίσει την ατομική γαλήνη;

Τριάντα χρόνια μετά, η Χάϊκε και η Κατρίν δεν είναι μόνο δύο θρύλοι που προκαλούν θαυμασμό, αλλά είναι δύο ζωές που προκαλούν δύσκολα ερωτήματα για όλους μας.

* Επίκουρος καθηγητής Πανεπιστημίου Μακεδονίας και Επιστημονικός Διευθυντής Prorata