Αποστολή εξετελέσθη. Το ΣτΕ έριξε στο πυρ το εξώτερον και τα Θρησκευτικά του Λυκείου –μετά τα Θρησκευτικά σε Δημοτικό και Γυμνάσιο– επιτυγχάνοντας έτσι τον ιερό σκοπό της προστασίας εκπαιδευτικών και μαθητών από την απειλή αλλοθρήσκων και πάσης φύσεως αμαρτιών.
Το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο της πολιτείας κρίνει αντισυνταγματικό και διόλου ελληνορθόδοξο τον τρόπο διδασκαλίας και τα προγράμματα σπουδών των Θρησκευτικών στα σχολεία, βάσει των αλλαγών που έκανε ο… αμαρτωλός τέως υπουργός Νίκος Φίλης.
«Δεν πρόκειται για τα νέα προγράμματα», επαναλαμβάνει το υπουργείο Παιδείας, δηλώνοντας «αγανάκτηση για το σίριαλ των αποφάσεων» σχετικά με τα Θρησκευτικά.
Αν και αναμενόμενη η απόφαση για το Λύκειο που δημοσιεύεται σήμερα, έναν μήνα μετά την απόφαση για Δημοτικό-Γυμνάσιο, ωστόσο τροφοδοτεί τη συζήτηση για ένα θέμα που μπορεί να έχει λήξει τυπικά, όπως λέει η νυν ηγεσία του υπουργείου, αλλά πάντα αποτελεί ιδανική αφορμή καιροσκοπισμού και μικροπολιτικής.
Το σκεπτικό δεν επιφυλάσσει καμία έκπληξη. Οπως στην παρέμβαση για Δημοτικά-Γυμνάσια, έτσι και στην παρούσα για τα Λύκεια, η Ολομέλεια του ΣτΕ με την υπ’ αριθμ. 926/2018 απόφασή της, με πρόεδρο τον Νικόλαο Σακελλαρίου και εισηγητή τον σύμβουλο Επικρατείας Ευθύμιο Αντωνόπουλο, έκρινε κατά πλειοψηφία ότι η 143579/Δ2/7.9.2016 απόφαση του τότε υπουργού Παιδείας Νίκου Φίλη είναι πολλαπλά αντισυνταγματική και αντίθετη στην ΕΣΔΑ επειδή μεταξύ άλλων «φαλκιδεύεται ο σκοπός της ανάπτυξης της Ορθόδοξης Χριστιανικής συνείδησης» και δεν απευθύνεται αποκλειστικά «στους Ορθόδοξους Χριστιανούς μαθητές για την εμπέδωση και συνέχιση της Ορθόδοξης Χριστιανικής συνείδησης, αντιθέτως με τα άρθρα 16 και 13 του Συντάγματος».
Αν μπορούσαν να αναζητηθούν διαφορές στην τεκμηρίωση της αντισυνταγματικότητας ανάμεσα στις αναφορές για τα Δημοτικά-Γυμνάσια και τα Λύκεια, τότε ξεχωρίζει η σκληρότερη κριτική της διδασκαλίας στο Λύκειο -προφανώς- λόγω… εφηβείας.
Είναι ανατριχιαστικά αναχρονιστικές οι επισημάνσεις: «Δεν επιχειρείται ούτε καν η “θρησκειολογικού” τύπου μετάδοση γνώσεων και πληροφοριών για τα δόγματα, τις ηθικές αξίες και τις παραδόσεις της Ορθοδοξίας ή άλλων χριστιανικών ομολογιών ή άλλων θρησκειών, αλλά η επεξεργασία εννοιών οι οποίες ανάγονται σε διάφορες εκτιμήσεις ή διδακτικά αντικείμενα, εξετάζοντας απλώς από θρησκευτικής σκοπιάς, όχι όμως αποκλειστικώς από Ορθόδοξη Χριστιανική οπτική γωνία».
Και δεν είναι μόνον αυτό. Δεν λείπει μόνον η ορθόδοξη χριστιανική οπτική γωνία στην εξέταση άλλων θρησκειών ή εννοιών. Λείπει και η σωστή καθοδήγηση των μαθητών Λυκείου!
Οπως αναφέρεται σε άλλο σημείο της απόφασης, βάσει των αλλαγών Φίλη για το μάθημα και τα προγράμματα σπουδών, «οι μαθητές καθοδηγούνται προς έναν συγκεκριμένο τρόπο σκέψης και ζωής που είναι αποσυνδεδεμένος από την διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας και είναι προς ένα σύστημα αξιών που νοθεύει τη διδασκαλία αυτή».
Κατά τ’ άλλα, το πρόγραμμα σπουδών για το μάθημα των Θρησκευτικών στα Λύκεια «έχει ποιοτική και ποσοτική ανεπάρκεια ως προς τη διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, προκαλώντας σύγχυση στη θρησκευτική συνείδηση των Ορθοδόξων Χριστιανών μαθητών -στους οποίους αποκλειστικά μπορεί να απευθύνονται τα άρθρα 13 και 16 του Συντάγματος- το μάθημα των θρησκευτικών μέσω του οποίου επιτυγχάνεται η ανάπτυξη της Ορθόδοξης Χριστιανικής συνειδήσεως».
Αυτή τη φορά, πάντως, δημοσιεύτηκε η άποψη του μειοψηφούντων, οι οποίοι τάχθηκαν υπέρ της συνταγματικότητας της επίμαχης υπουργικής απόφασης.
Πρόκειται για πέντε δικαστές, την αντιπρόεδρο Σπυριδούλα Χρυσικοπούλου και τους συμβούλους Επικρατείας Ιωάννη Μαντζουράνη, Θεόδωρο Αραβάνη, Μιχάλη Πικραμένο και Αναστασία-Μαρία Παπαδημητρίου.
Μεταξύ άλλων επισημαίνουν ότι το Σύνταγμα και οι διεθνείς συμβάσεις ουδόλως υποχρεώνουν τον νομοθέτη να προσδώσει στο μάθημα των Θρησκευτικών ομολογιακό ή κατηχητικό χαρακτήρα, γιατί αυτό θα ισοδυναμούσε όχι με «ανάπτυξη» θρησκευτικής συνείδησης, αλλά με «επιβολή» θρησκευτικής συνείδησης συγκεκριμένου περιεχομένου.
Αυτό όμως αντίκειται στις αρχές της θρησκευτικής ουδετερότητας και της πολυφωνίας που διέπουν την παροχή της εκπαίδευσης από το κράτος και θέτει σε κίνδυνο το δικαίωμα του μαθητή να επιλέξει και να διαμορφώσει κριτικά ουσιώδες στοιχείο της προσωπικότητάς του και της αντίληψής του για τον κόσμο και τον άνθρωπο.
Ακόμη, η μειοψηφία σημειώνει ότι η απόφαση του Νίκου Φίλη υπηρετεί τους σκοπούς της παροχής από το κράτος θρησκευτικής εκπαίδευσης πολυφωνικής και αξιολογικά ουδέτερης και «παρουσιάζει επαρκώς τη διδασκαλία της Ορθοδοξίας», όπως προβλέπουν το Σύνταγμα και οι διατάξεις των διεθνών συμβάσεων.
