Φως

Οτι ο φασισμός και οι εκφάνσεις του ήρθαν για να μείνουν και δεν αποτελούν φαινόμενο που θα περάσει από μόνο του, θα έπρεπε να το έχουμε πια εμπεδώσει. Γνωρίζουμε, μάλιστα, καταλεπτώς πώς έγινε η σπορά του την εποχή της ευμάρειας αλλά και πώς βλάστησε τα δηλητηριώδη του κλωνάρια στα χρόνια που ακολούθησαν, βρίσκοντας άφθονο λίπασμα στα ερείπια του σαθρού πολιτικοοικονομικού οικοδομήματος της χώρας όταν αυτό κατέρρευσε με πάταγο.

Αναγνωρίζουμε, επίσης, αντίστοιχες καταστάσεις σε ευρωπαϊκή και παγκόσμια κλίμακα και έχουμε την εμπειρία από το παρελθόν ώστε να προβλέψουμε με σχετική ακρίβεια την περαιτέρω εξέλιξη των πραγμάτων.

Ο καιρός, λοιπόν, των διαπιστώσεων, της έκπληξης ή του φόβου απέναντι στο φαινόμενο θα έπρεπε να έχει παρέλθει. Καλή και ωφέλιμη η γενικευμένη καταδίκη περιστατικών ωμής βίας που, αν και επιμελώς προετοιμασμένα και με άμεση πολιτική στόχευση, σκηνοθετούνται ως αυθόρμητη έκφραση αγανάκτησης απλών πολιτών. Ωραίες οι ανακοινώσεις και τα ρητορικά σχήματα, όμως η καταγραφή και η στηλίτευση δεν προσφέρουν πια σπουδαίες υπηρεσίες, καθότι και έχουμε πλήρη συνείδηση περί τίνος πρόκειται και στραγγαλιζόμαστε από την τοξική του αποφορά.

Η βίαιη αντίδραση και η καταστολή, ως θεραπευτικά μέσα, έχουν αρκετούς θιασώτες και ακόμη περισσότερους πολέμιους. Υπάρχει η πεποίθηση πως για να σταματήσεις το θηρίο πρέπει πρώτα να το κάνεις να σε φοβηθεί· παρ’ όλα αυτά ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να αντιμετωπίσεις το σκοτάδι είναι το φως.

Το σκοτάδι γεννιέται εξ ορισμού από την απουσία του φωτός· δεν έχει δική του ζωή, δομή και υπόσταση και είναι παντελώς ανυπεράσπιστο απέναντι σε οποιαδήποτε φωτεινή πηγή. Κόντρα σε όσους αποδίδουν την έξαρση του φασισμού αποκλειστικά σε οικονομικά αίτια, οι ρίζες του έχουν αμιγώς πολιτισμικές καταβολές· όταν μια κοινωνία βομβαρδίζεται με στείρο σκοτάδι, παράγει σκοτάδι.

Φως χρειάζονται οι κοινωνίες των ανθρώπων για ν’ απαλλαγούν από το έρεβος του φασισμού. Πολλαπλασιαστές του φωτός, για την ακρίβεια, καθότι οι φωτεινές πηγές διαχρονικά υπάρχουν και ζωοδοτούν τις κοινωνίες· παιδεία, τέχνες, δικαιοσύνη, φυσικό περιβάλλον, αλληλεγγύη, ανθρωπιά, εμπιστοσύνη, έμπνευση, ελπίδα, πίστη, μέτρο και αγάπη είναι οι πιο δυνατές από αυτές. Δεν είναι τυχαίο ότι αντιμετωπίζονται με μίσος απ’ τον φασισμό, καθότι παραλύει απέναντι στο φως που εκπέμπουν.

Επαφίεται στη δύναμη της πολιτικής να μετατρέψει το αφηρημένο των παραπάνω εννοιών σε εφαρμόσιμες πρακτικές· το ιδεατό σε πραγματικότητα και το αόριστο σε απτό. Προς το παρόν ανακυκλώνει τον εαυτό της, εξαντλείται σε διαπιστώσεις και καταδίκες κι αφήνει στο σκότος το πεδίο ελεύθερο για να πολλαπλασιαστεί.