Γιανγκίνι

Φλέγονται στα πάθη τους οι ήρωες του Κοροβίνη τις ώρες που το μοιραίο γιανγκίνι μετατρέπει σε στάχτη και μπούλμπερη την παλιά Σαλονίκη. Πρόκειται για ένα απ’ τα τρία κοσμοϊστορικά γεγονότα του πρώτου τέταρτου του προηγούμενου αιώνα που ανέτρεψαν διά παντός την ανθρωπογεωγραφία της Νύμφης του Θερμαϊκού – «Πυρίκαυστος» αποκαλείται επισήμως ώς σήμερα η εκτεταμένη κεντρική περιοχή που έγινε τότε αποκαΐδια. Η πρώτη αλλαγή ήταν, ασφαλώς, η διάλυση του οθωμανικού μορφώματος και η δημιουργία εθνικών κρατών στα Βαλκάνια.

Ωχριούν τα σκάρτα διακόσια χιλιόμετρα περιφέρεια που απέμειναν στο επί αιώνες δεύτερο λιμάνι δύο αυτοκρατοριών, μπρος στην απέραντη ενδοχώρα που απλωνόταν απ’ το Βελιγράδι ίσαμε το Βουκουρέστι κι από τη Σόφια μέχρι την Αυστροουγγαρία, την Πράγα και βορειότερα. Η τρίτη δεν ήταν άλλη από την έλευση εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και τις ανταλλαγές πληθυσμών που την ακολούθησαν. Η ακμάζουσα πολυπολιτισμική μεγαλούπολη μετεβλήθη αίφνης σε φτωχομάνα κι έκανε δεκαετίες να συνέλθει, χωρίς να ανακτήσει ποτέ τις αλλοτινές δόξες.

Τιτλοφορεί «Ο θρύλος του Ασλάν Καπλάν» τη νέα του μυθιστορία που τυπώθηκε στην «Αγρα» ο Θωμάς Κοροβίνης και εντελώς απροειδοποίητα ανάβει ξανά τη φωτιά του ’17 για να φωτίσει και να ζωντανέψει με τη θέρμη της τη λατρεμένη του Σαλόνικα. Μια νοικοκυρά τηγανίζει μελιτζάνες με ξερόκλαδα –πού γκαζιέρες και ηλεκτρικές κουζίνες εκείνα τα χρόνια– στον συνοικισμό Γιλάν Μερμέρ, στις παρυφές των Κάστρων. Αρκεί μία και μόνη σπίθα για να φουντώσει ο παρακείμενος αχυρώνας, ώσπου οι φλόγες τυλίγουν τα διπλανά ξυλόδμητα σπίτια και μαγαζιά. Τα υπόλοιπα τα αναλαμβάνει ο Βαρδάρης.

Ιδανικό αρσενικό ο Ασλάν Καπλάν, Τουρκαλβανός τρισέγγονος του Αλή Πασά, πυρπολεί τις καρδιές των γυναικών που τον αντικρίζουν, πρόθυμος πάντοτε να σβήσει τις πυρκαγιές. Το ίδιο αυγουστιάτικο βράδυ γνωρίζεται με τη μοιραία Ισπανοεβραία τραγουδίστρια Σαλώμη, ερωτεύονται με την πρώτη ματιά και ο κεραυνοβόλος, περιφλεγής πόθος τους εξελίσσεται σαν φωτιά μέσα στη φωτιά. Σφαδάζοντα πάθη κατακαίουν και τα δεύτερα πρόσωπα του δράματος, τον σατανικό καλόγερο, που θα έκανε ακόμα και τον Ρασπούτιν να κοκκινίζει, την ερωτοπαθή αδελφή του κεντρικού ήρωα, τη μάντισσα γιαγιά του, αλλά και τον καρντάση της πρωταγωνίστριας που διατηρεί σχέσεις με τον επαναστατικό κύκλο του Μπεναρόγια.

Αφορμή να μας ξεναγήσει στο καφέ-αμάν του Σαμπρή μπέη, στον τεκέ του Τσίτουλα, στα υπαίθρια πανηγύρια της Αντιγονιδών, στο περίφημο Κουλέ Χαμάμ, στο μπορντέλο πολυτελείας της μαντάμ Τζουλιάνας, στο καφενείον το «Σουφλί», στους ρωμαίικους, τούρκικους και εβραίικους μαχαλάδες συνιστά για τον σπουδαίο συγγραφέα η πλοκή. Σπουδή γλώσσας αποτελεί κάθε κείμενο του Κοροβίνη. Εδώ ξεδιπλώνει με απαράμιλλο τρόπο τα ιδιώματα των κοινοτήτων της πόλης. Το βιβλίο παρουσιάζεται αύριο Τρίτη στης 20.30 στο Polis Art (Πεσμαζόγλου 5). Θα μιλήσουν η Τίνα Μανδηλαρά, ο Κώστας Καλημέρης και ο Αριστοτέλης Σαΐνης και αποσπάσματα θα διαβάσουν η Ζυράννα Ζατέλη και η Νένα Μεντή.