ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ efsyn.gr
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

«Φτιάξαμε την Ιταλία. Τώρα πρέπει να φτιάξουμε τους Ιταλούς». Η περίφημη φράση του Μάσιμο Ντ’ Ατζέλιο, πρωθυπουργού του Βασιλείου της Σαρδηνίας, αναφέρεται στη δημιουργία του ιταλικού κράτους, το 1861, και στο γεγονός ότι οι Ιταλοί δεν είχαν εκείνη την εποχή στο σύνολό τους αυτό που σήμερα χαρακτηρίζουμε εθνική ταυτότητα.

Σχεδόν 160 χρόνια μετά, οι περιφέρειες της Ιταλίας διατηρούν τις μεγάλες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες και τα πολύ διαφορετικά μεταξύ τους πολιτιστικά χαρακτηριστικά, ενώ το χάσμα Βορρά και Νότου δεν έχει γεφυρωθεί.

Μεγάλο μέρος του ιταλικού Βορρά, που βρισκόταν υπό αυστριακή κατοχή την εποχή του αγώνα για την ενοποίηση, ήταν πολύ πιο αναπτυγμένο πολιτικά και οικονομικά από τη Νάπολη των Βουρβόνων.

Στη συνέχεια εξελίχθηκε γρήγορα σε βιομηχανική δύναμη, ενώ ο Νότος παρέμεινε υπανάπτυκτος, με υπέρμετρη επιρροή της μαφίας και των ντόπιων κομματαρχών. Οι βιομηχανικοί εργάτες του Βορρά περιφρονούσαν τους «terroni», τους χωματανθρώπους, τους εργάτες γης του Νότου.

Ο Αντόνιο Γκράμσι πίστευε ότι ο συνασπισμός των γαιοκτημόνων του Νότου με τους αστούς του Βορρά ήταν εμπόδιο στην επίλυση του προβλήματος του Νότου, γιατί η θυσία του οπισθοδρομικού Νότου ήταν συνδεδεμένη με τη βιομηχανική ανάπτυξη του Βορρά.

Στη δεκαετία του ’50 και του ’60 του περασμένου αιώνα, η τεράστια ανάπτυξη του Βορρά δεν θα είχε συντελεστεί χωρίς τους εσωτερικούς μετανάστες από τον Νότο, τα παιδιά με τη χαρτονένια βαλίτσα, που γέμιζαν τα τρένα με προορισμό το Μιλάνο και το Τορίνο και συνωστίζονταν σε φρικτές τρώγλες για ένα κομμάτι ψωμί.

Πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους του μόχθου, που αντιμετωπίζονταν ρατσιστικά από μεγάλο μέρος του πληθυσμού στο Μιλάνο και στο Τορίνο, βρήκαν μια θέση στον ήλιο χάρη στη στάση του Κομμουνιστικού Κόμματος, που προσπάθησε να επεκτείνει τις πολιτικές των δήμων για την κατοικία και τους ενέταξε στα εργασιακά συμβούλια.

«Κάποιες φορές», λέει η Ροσάνα Ροσάντα στα απομνημονεύματά της, «τους έβλεπες να έρχονται στη συνέλευση της κομματικής οργάνωσης και να κάθονται στο βάθος, μακριά από τους υπόλοιπους.

Σιγά σιγά, όμως, άρχιζαν να μιλάνε, στη δική τους διάλεκτο, και να εκθέτουν τα προβλήματά τους».

Το 1991 το Κομμουνιστικό Κόμμα, που ήταν ριζωμένο σε κάθε γωνιά της Ιταλίας, υποχρεώθηκε από την ηγετική ομάδα του να αλλάξει φυσιογνωμία και πάνω από μισό εκατομμύριο μέλη δεν εντάχθηκαν στο νέο κόμμα, αλλά ούτε σε κάποιο άλλο.

Το σημερινό Δημοκρατικό Κόμμα θεωρείται ακόμη από κάποιους, λίγους πλέον, ως ο κληρονόμος του Κομμουνιστικού Κόμματος.

Ομως, ιδιαίτερα από την εποχή της έλευσης του Ρέντσι, το ψηφίζουν οι πιο εύποροι πολίτες. Εχει επιτευχθεί ο στόχος αλλαγής του κοινωνικού στρώματος στο οποίο απευθύνεται.

Η Αριστερά σε όλες τις εκφάνσεις της, έπειτα και από τις διάφορες πολιτικές που εφάρμοσε και έπειτα από συνεχείς διασπάσεις χωρίς ουσιαστικό πρόγραμμα, δεν πείθει πλέον.

Η Λέγκα του Βορρά, από τη δεκαετία του ’80, άρχισε να αναπτύσσει τις θεωρίες απόσχισης, που έβρισκαν ανταπόκριση στον πληθυσμό λόγω της συνεχούς χρηματοδότησης του Νότου, η οποία δεν κατέληγε στις τσέπες των απλών ανθρώπων, αλλά στις τσέπες της μαφίας και των διεφθαρμένων πολιτικών.

Ο πλούσιος Βορράς ένιωθε ότι δεν όφειλε καμία συμπαράσταση στον φτωχό Νότο. Πολλοί εργάτες πρώην ψηφοφόροι του Κομμουνιστικού Κόμματος είχαν πλέον τη Λέγκα ως σημείο αναφοράς.

Οταν η Λέγκα του Σαλβίνι αποφάσισε ότι έπρεπε να ακολουθήσει το παράδειγμα της Λεπέν και να μεταμορφωθεί σε «κόμμα του έθνους» για να κυνηγήσει τους νέους κατατρεγμένους, τους μετανάστες και τους πρόσφυγες από την Αφρική και την Ασία, ήταν φυσικό να μην πείσει τους νότιους Ιταλούς.

Το Κίνημα 5 Αστέρων γοήτευσε ιδιαίτερα τον φτωχό Νότο, γιατί δεν μιλούσε μόνο για αξιοκρατία και καταπολέμηση της διαφθοράς, αλλά έφερε στην επιφάνεια αιτήματα κατάργησης αντεργατικών νόμων, υποσχέθηκε τη θέσπιση του εγγυημένου εισοδήματος και εναντιώθηκε στην επιβολή της λιτότητας από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Γι’ αυτό το ακολούθησαν και οι ορφανοί από εκπροσώπηση αριστεροί και οι περιβαλλοντικοί ακτιβιστές κατά των τρένων υψηλής ταχύτητας και των μεγάλων έργων, καθώς και τα δύο εκατομμύρια πρώην ψηφοφόρων του Δημοκρατικού Κόμματος. Σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο Ντομένικο Ντε Μάζι, το Κίνημα αποτελείται κατά 45% από αριστερούς, 25% δεξιούς, 30% μετακινούμενους…

Δεν θα μπορούσαμε να πούμε το ίδιο για τη Λέγκα, η οποία, ανεξάρτητα από τις κορόνες κατά του ευρώ και της Ε.Ε., είχε στο πρόγραμμά της τον flat tax, που ευνοεί τα μεγαλύτερα εισοδήματα, και είχε ήδη ψηφίσει την υλοποίηση των μεγάλων έργων. Κατά τα άλλα, κύριο μέλημά της είναι οι εξαγγελίες μέτρων καταστολής και η ρατσιστική βία.

Η προοπτική συγκυβέρνησης χάρισε συναίνεση στον Σαλβίνι και απογοήτευσε το αριστερό κομμάτι των 5 Αστέρων.

Μετά την τελευταία επέμβαση του προέδρου της Δημοκρατίας, από την οποία μοιάζει πάλι να επωφελείται ο Σαλβίνι, διαφαίνεται η αφετηρία της ακροδεξιάς πορείας μιας μεγάλης δημοκρατικής χώρας.

Η κατακερματισμένη, τραυματισμένη Αριστερά προλαβαίνει να ανασυνταχθεί για να αντιστρέψει αυτή την πορεία; Η απάντηση είναι: μάλλον όχι.

*Δημοσιογράφος, μεταφράστρια