Περιττό λίπος

Η λήξη του 20ού Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης μας βρίσκει αλλαγμένους, καλύτερους. «Μέχρι να τελειώσει αυτή η φράση, θα είσαι διαφορετικός», υποστηρίζει ένα παλαιό γνωμικό, πόσο μάλλον όταν τελειώνει ένα δεκαήμερο Φεστιβάλ, όπου οι νέες προτάσεις και οι συγκλονιστικές εικόνες έπεφταν βροχηδόν, καθημερινά. 

«Το μακρινό γάβγισμα των σκύλων» του Σίμον Λέρεν Βίλμοντ απέσπασε το μεγάλο βραβείο του Φεστιβάλ «Χρυσός Αλέξανδρος», ενώ το «Πατέρες και γιοι», του Ταλάλ Ντερκί, το Βραβείο Κοινού για ξένη παραγωγή. Στα σύνορα Ουκρανίας – Ρωσίας το πρώτο, στην εμπόλεμη ζώνη της Μέσης Ανατολής και στα άδυτα του Ισλαμικού Κράτους το δεύτερο.

Και τα δύο καταφέρνουν να συλλάβουν κατά τρόπο απαράμιλλα ευαίσθητο και ποιητικό τη φρίκη και τα αδιέξοδα του πολέμου, όπως τα προσλαμβάνει και τα κωδικοποιεί το βλέμμα και ο ψυχισμός των παιδιών, δείχνοντας πως ορισμένα σημεία αναφοράς τα μοιράζεται ολόκληρη η ανθρωπότητα. 

Μια δεύτερη, εξίσου αξιόλογη και αναλόγως ανατρεπτική συνισταμένη προέκυψε από τρία άλλα ντοκιμαντέρ. «Το τέλος του κρέατος», του Μαρκ Πίρσελ, επιχειρεί να αποτιμήσει τις ζοφερές επιπτώσεις που επιφέρει η υπερβολική πλέον κατανάλωση κρέατος στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον. Παρουσιάζοντας επιστημονικές και φιλοσοφικές απόψεις για το θέμα, μας καλεί να ονειρευτούμε έναν μελλοντικό κόσμο, όπου η κακοποίηση των εκτρεφόμενων ζώων και η κρεατοφαγία θα αποτελούν παρελθόν. 

Από κοντά και η τελευταία δημιουργία «Αλλάζοντας τους κανόνες του παιχνιδιού» του βραβευμένου το 2010 με Οσκαρ (για το ντοκιμαντέρ «Ο όρμος», που καταγράφει στη ετήσια σφαγή δελφινιών στην Ιαπωνία), Λουί Ψυχογιού.

Με στέρεα επιστημονικά δεδομένα, τα οποία παρουσιάζονται με καταιγιστικό ρυθμό και σχολιάζονται από οραματιστές διανοητές, με συνεντεύξεις από πρωταθλητές παγκόσμιας εμβέλειας, ο Ψυχογιός καταρρίπτει τον μύθο ότι η κρεατοφαγία και η πρόσληψη ζωικών πρωτεϊνών είναι απαραίτητες για την επίτευξη υψηλών αθλητικών επιδόσεων, για τη σωματική και πνευματική ανάπτυξη, επισημαίνοντας ότι η βασισμένη αποκλειστικά σε φυτικά προϊόντα διατροφή υπερτερεί.

Το τρίτο ντοκιμαντέρ που ακολουθεί το δρόμο του παλαιότερου «Πεταμένο φαγητό», του Βαλεντίν Θουρν, είναι το «Ληγμένα» του Κίραν Κόλε, το οποίο καταγράφει μια τετράδα ποδηλατών που διατρέχουν τη Νορβηγία, τρεφόμενοι αποκλειστικά από όσα πετάνε τα σούπερ μάρκετ. 

Και τα τρία αυτά ντοκιμαντέρ μάς καλούν να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με τη φύση και το φαγητό, αλλά κυρίως να αναστοχαστούμε για τα αδιέξοδα στα οποία οδηγεί αναπόφευκτα η συνέχιση του σπάταλου, υπερκαταναλωτικού, αφύσικου, βιολογικά ακατάλληλου και περιβαλλοντικά καταστρεπτικού τρόπου ζωής και διατροφής που ακολουθούμε. 

* (Ph.D.)², αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης