Τα πειράματα γερμανικών αυτοκινητοβιομηχανιών για τη μέτρηση της ρύπανσης, με ανθρώπους και ζώα ως πειραματόζωα, αποτέλεσαν είδηση που σχολιάστηκε διεθνώς (βλέπε και «Εφ.Συν.», 5/2/2018).
Η είδηση ωστόσο δεν αφορά κάτι το πρωτοφανές. Εχει καταγγελθεί ότι το καθεστώς της πρώην Ανατολικής Γερμανίας είχε πραγματοποιήσει πειράματα σε ανθρώπους με επικίνδυνα φάρμακα, χρηματοδοτούμενα από δυτικές επιχειρήσεις, ενώ η (εκ νέου εμπλεκόμενη) Φολκσβάγκεν έχει ήδη ενοχοποιηθεί για τη -συστηματική κατά τα φαινόμενα- αδιαφορία της σχετικά με τους κινδύνους που προκαλούν για την ανθρώπινη υγεία οι ρυπογόνοι ντιζελοκινητήρες της.
Εκπρόσωποι του γερμανικού κράτους καταδίκασαν τα πειράματα, ενώ η υπουργός Περιβάλλοντος κ. Χέντριξ εξέφρασε την αηδία της γι’ αυτά.
Μακάρι οι δηλώσεις αυτές να οδηγήσουν σε ουσιαστικές και όχι προσχηματικές πράξεις, αποδεικνύοντας ότι πειράματα που φέρουν ένα κάποιο άρωμα από τη «φιλοσοφία» και την «ηθική» του δόκτορος Μένγκελε δεν χωρούν στον σημερινό κόσμο.
Αλλα πειράματα που χρησιμοποίησαν ανθρώπους ως πειραματόζωα και που είχαν στόχο τη μελέτη της ακόμα πιο επικίνδυνης «ψυχικής ρύπανσης» έγιναν αντικείμενο ευρύτατης επιστημονικής κριτικής και θέμα καταγγελτικής κινηματογραφικής μυθοπλασίας. Από τα πιο γνωστά είναι το «Πείραμα του Στάνφορντ», στο οποίο το 1971 χρησιμοποιήθηκαν άνθρωποι στους ελεγχόμενους -υποτίθεται- ρόλους των βασανιστών/δεσμοφυλάκων και των κρατουμένων/θυμάτων βασανιστηρίων.
Πείραμα που οι επιστημονικά υπεύθυνοι αναγκάστηκαν να διακόψουν, όταν τα μετέχοντα «πειραματόζωα» βγήκαν εκτός ελέγχου, παγιδευμένα ή και σαγηνευμένα από τους εφιαλτικούς ρόλους τους.
Με τον όρο «το ελληνικό πείραμα» Ελληνες και ξένοι πολιτικοί και δημοσιογράφοι έχουν κατ’ επανάληψη αναφερθεί στα όσα έχει γνωρίσει η ελληνική κοινωνία από το 2010 και μέχρι σήμερα μέσα από τις δανειακές συμβάσεις και όλα όσα τις συνόδεψαν στο οικονομικό, το πολιτικό αλλά και το συμβολικό επίπεδο. Για κάποιους από αυτούς, το πείραμα είχε στόχο την εξυγίανση της οικονομίας, του κράτους και -μεταξύ άλλων- της νοοτροπίας των Ελλήνων.
Για άλλους, ήταν ένα πείραμα καθυπόταξης ενός ατίθασου λαού και μετατροπής του σε άβουλο, παθητικό και ενοχοποιημένο ενεργούμενο.
Οπως κι αν έχει το πράγμα, μιλάμε για πείραμα του οποίου οι βασικοί εμπνευστές μοιάζει να βρίσκονται εκτός συνόρων.
Η ανθρώπινη ιστορία δεν εξελίσσεται ωστόσο μέσα σε ένα πειραματικό εργαστήριο. Αυτό είναι το αίνιγμά της.
Τα όσα συμβαίνουν στον τόπο μας και αλλού δεν μπορεί ποτέ να είναι αποκλειστικό αποτέλεσμα σχεδιασμών.
Είτε όμως τα περί ελληνικού πειράματος αποτελούν κυριολεξία είτε μεταφορά, μένει η αίσθηση ότι τα τελευταία γεγονότα στη Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα δηλώνουν ότι το πείραμα των μνημονίων δείχνει να εκτροχιάστηκε, οδηγώντας σε αδιέξοδο τους εμπνευστές του.
