Οταν ο Δημήτρης Μητρόπουλος συνάντησε την Αλμα Μάλερ

Για μια ακόμη φορά, στο νέο του θεατρικό έργο «Ανεμοστρόβιλοι του πεπρωμένου», ο συγγραφέας Χριστόφορος Χριστοφής, που επίσης το σκηνοθετεί, μας παρουσιάζει αναπάντεχες συναντήσεις ιστορικών προσώπων από τον καλλιτεχνικό χώρο, με σημαντικό αποτύπωμα στη διαμόρφωση της τέχνης του περασμένου αιώνα, επιχειρώντας να μας ανανεώσει το ενδιαφέρον γι’ αυτούς ως μια απόπειρα «επαναμάγευσης» από την ιστορία, όπως έχει γραφεί για τη δουλειά του.

Το ψυχολογικό δράμα που παρουσιάζει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών απόψε, αύριο και μεθαύριο (20-22/3) μπορεί να εξελίσσεται μεταξύ του 1949 και του 1952, υπάρχουν ωστόσο πολλές αναφορές από τους ήρωες σε προγενέστερα γεγονότα του 20ού αιώνα: Μεσοπόλεμος, άνοδος του ναζισμού στη Γερμανία, Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος.

Παρακολουθούμε σε αυτό μια συνάντηση στη Νέα Υόρκη, μεταξύ του Ελληνα αρχιμουσικού Δημήτρη Μητρόπουλου και της Αλμα Μάλερ, χήρας του Αυστριακού συνθέτη Γκούσταβ Μάλερ, προκειμένου να της ζητήσει την άδεια να διευθύνει μια συμφωνία του συνθέτη, άγνωστη ακόμη στο κοινό. Παράλληλα, εμφανίζεται ο Κλάους Μαν, γιος του συγγραφέα Τόμας Μαν, που αναζητά τα ίχνη του πατέρα του σ’ ένα ξενοδοχείο στις Κάννες, όπου ο τελευταίος συνήθιζε να συχνάζει, κι εκεί ένας μυστηριώδης γκρουμ τού μεταφέρει πληροφορίες που τον εξωθούν στα άκρα. Και, παρότι Ευρωπαίοι, οι βασικοί χαρακτήρες του έργου συναντιούνται μακριά από τα προβλήματα που δημιούργησε ο πόλεμος στην Ευρώπη, στην Καλιφόρνια, όπου ζουν αυτοεξόριστοι.

● Μια σειρά από ιστορικά πρόσωπα της τέχνης πρωταγωνιστούν στο έργο σας, το οποίο τοποθετείται χρονικά σε μια σκοτεινή εποχή για την ανθρωπότητα. Η συνάντησή τους συνέβη ή είναι προϊόν μυθοπλασίας; Τι σας ενέπνευσε αυτή τη... συνύπαρξη;

Η εποχή στην οποία εκτυλίσσεται το έργο μου, «Ανεμοστρόβιλοι του πεπρωμένου», δηλαδή 1933 με 1952, δεν θα έλεγα πως είναι μόνο σκοτεινή. Ο Μεσοπόλεμος έζησε δικτατορίες να ανέρχονται σε όλη την Ευρώπη. Καταστροφικές και σαρωτικές...

Αλλά το παράδοξο είναι πως συνυπήρχαν και προσωπικότητες πνευματικού κύρους την ίδια εποχή... Κινήσεις, μανιφέστα Τέχνης, τα οποία σφράγισαν για πάντα τον 20ό αιώνα.

Εμείς που βρεθήκαμε να επιβιώνουμε σ’ ένα αβέβαιο παρόν του 21ου, αντιλαμβανόμαστε πόσα ουσιαστικά μας λείπουν... πόσες διαστάσεις, μια που έχουμε καταλήξει σ’ αυτό που είχε προφητέψει ο Μαρκούζε: Τον Μονοδιάστατο άνθρωπο. Ολα μου τα έργα -φέτος συμπλήρωσα τα 20- ξεκινούν από ένα γεγονός ή γεγονότα. Κατόπιν έρχεται και υφαίνεται η μυθοπλασία... Εξάλλου, αυτό συμβαίνει και στις θρησκείες, στους μύθους, τους θρύλους κ.λπ.

Γράφω ακουστικά. Ακούω τους ήρωές μου. Με επισκέπτονται... Ο Δημήτρης Μητρόπουλος και η Αλμα Μάλερ είναι προσωπικότητες οι οποίες με γοήτευσαν από την εφηβεία. Το 1994, σε μια παραμονή μου στη Νέα Υόρκη, έτυχε να γνωρίσω απογόνους των μουσικών που συμμετείχαν στη Φιλαρμονική της Νέας Υόρκης. Κάποιοι μου είπαν μάλιστα:

«Πρέπει να αισθάνεσαι υπερήφανος γιατί είσαι Ελληνας, όχι μόνο για την αρχαία κληρονομιά, αλλά επίσης γιατί εδώ πέρασαν αξίες όπως η Μαρία Κάλλας και ο Μητρόπουλος!». Είναι αλήθεια πως ο Μητρόπουλος ερμήνευσε όλα τα έργα του Γκούσταβ Μάλερ και πολλών άλλων συνθετών, οι οποίοι ήταν δύσπεπτοι για το μεγάλο κοινό της Αμερικής. Οι ίδιοι μου είπαν πως τις συναυλίες του Μητρόπουλου τις είχε παρακολουθήσει και η περιβόητη χήρα του Βιεννέζου μουσουργού Μάλερ. Μάλιστα τόνισαν πως τον εκτιμούσε πολύ.

Οσο για τον Κλάους Μαν, αναγνωρισμένο μετά θάνατον ως ενδιαφέροντα συγγραφέα, άτυχο γιο του μεγάλου συγγραφέα Τόμας Μαν, τον συνέδεσα στο έργο, διότι, μια εποχή στην Καλιφόρνια, όπου έζησε και η Αλμα με τον νέο σύζυγό της, Φρανς Βέρφελ, και είχαν καταφύγει πολλοί Εβραίοι και μη, βρέθηκε μαζί με συγγενείς και φίλους να συνυπάρχει αυτοεξόριστος, μακριά από τη ναζιστική Γερμανία. Τα σπίτια των Μαν, όπως και της Μάλερ, είχαν γίνει τόποι συναντήσεων και συζητήσεων. Στο αυτοβιογραφικό του έργο «Σημείο Καμπής», ο Κλάους Μαν αναφέρει μια συγκεκριμένη ανάμνησή του για την Αλμα Μάλερ, στη μοναξιά της, στη Νέα Υόρκη όπου κατέληξε....

Η μυθοπλασία ξεκινά από συμβάντα και μετουσιώνει γεγονότα και χαρακτήρες. Φτιάχνει μια παράλληλη πραγματικότητα...

Ασχολούμαι με την Ιστορία πολύ στα έργα μου και θέλω να τονίσω πως το κάνω αυθόρμητα μεν, αλλά και με πολλή αναζήτηση σε αρχεία αλλά και στο ίδιο μου το υποσυνείδητο.

—

♦ Πληροφορίες: Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αίθουσα Νίκος Σκαλκώτας. Απόψε, αύριο και την Παρασκευή (21.00). «Ανεμοστρόβιλοι του πεπρωμένου». Κείμενο-Σκηνοθεσία: Χριστόφορος Χριστοφής.
Χορογραφία: Ερση Πήττα.
Σκηνικά: Αση Δημητρολοπούλου.
Κοστούμια: Εριέττα Βορδώνη.
Σχεδιασμός φωτισμού: Αντώνης Παναγιωτόπουλος.
Ερμηνεύουν: Νικόλας Παπαγιάννης, Κωνσταντίνα Τάκαλου, Δημήτρης Μαύρος, Αλμπέρτο Φάις.
Εισιτήρια 12-20 €, στο 210 72 82 333 και megaron.gr.
Mε αγγλικούς υπέρτιτλους. Η παράσταση είναι κατάλληλη για κοινό άνω των 12 ετών.