«Ας πάρουμε εμείς την ευθύνη της κάθε μέρας»

● Πώς έγινε η γνωριμία σας και ξεκίνησε η συνεργασία σας;

Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου: Πρωτοβρεθήκαμε είκοσι χρόνια πριν, στην «Ιφιγένεια εν Αυλίδι». Ο Αγγελος έκανε τον Μενέλαο κι ήμουν κορυφαία του Χορού.

Αγγελος Μπούρας: Η Αλεξάνδρα έλεγε όλα τα χορικά. Συνεργαστήκαμε και στην «Κληρονομιά» που ανεβάσαμε στο Εθνικό.

Α.Σ.: Σε μια δουλειά που είναι πληθυντική τέχνη, συμπορεύομαι αρμονικά αλλά δεν τους αγαπάω όλους. Τους αντέχω. Τον Αγγελο τον ξεχώρισα. Εχει δουλέψει, άλλωστε, πολύ και με τον Βασίλη Παπαβασιλείου. Είμαστε της ίδιας σχολής. Γίναμε φίλοι.

Α.Μ.: Είναι αυτό που συμβαίνει σπάνια. Να είσαι στη σκηνή με έναν άνθρωπο και να μη χρειάζεται να πεις τίποτα, απλώς να τον κοιτάζεις και τα πράγματα να συμβαίνουν ερήμην. Αυτό που λέει ο Παπαβασιλείου: «Να παίζεις με τους τόκους κι όχι με το ταλέντο σου».

Το πιο σημαντικό με την Αλεξάνδρα είναι ότι πια δεν μας συνδέει μόνο το θέατρο, αλλά η ίδια η ζωή. Συμπορευόμαστε νομίζω σαν οικογένεια με έναν τρόπο. Είναι ένας δικός μου άνθρωπος.

● Η εμπιστοσύνη και η αποδοχή είναι το Α και το Ω.

Α.Σ.: Η εμπιστοσύνη είναι στο σύνολο του Αγγελου, όχι μόνο στο ταλέντο. Είναι το ήθος, η τρυφερότητα, η ποιότητα του ανθρώπου. Ενας από τους λόγους που αγαπώ αυτή τη δουλειά τόσα χρόνια είναι επειδή συναντάω όλες τις γενιές.

Α.Μ.: Οι μεγάλοι είναι πολύ πιο σύγχρονοι από αυτό που ονομάζουμε «μοντέρνο». Είναι πολύ πιο καινοτόμοι και ανοιχτοί στα καινούργια πράγματα και συμβάντα. Δεν έχουν παγώσει τίποτα μέσα τους. Είμαι ευγνώμων και γι’ αυτή τη συνάντηση με την Αλεξάνδρα που θα ακούσουμε με έναν θαυμάσιο τρόπο να αφηγείται τη ζωή της Ελλης Αλεξίου μέσα από το κείμενό σας. Το πρότεινε η Μαριάννα Κάλμπαρη, διευθύντρια του Θεάτρου Τέχνης - η οποία έφερε πραγματικά μια αναγέννηση στον χώρο. Της απάντησα ότι θα ήθελα να το κάνω με την Αλεξάνδρα. Είχα τρακ όταν της το πρότεινα κι όταν μου απάντησε «μαζί σου ό,τι θες», όχι απλώς μου άνοιξε φτερά, αλλά είναι σαν να έχω κερδίσει το Οσκαρ.

● Τι συναισθήματα σας γεννά η επαφή σας με αυτή τη μορφή της παιδαγωγικής, την Ελλη Αλεξίου;

Α.Σ.: Νιώθω μεγάλο σεβασμό στο πρόσωπο της Ελλης Αλεξίου.

Το κείμενο μου αποκάλυψε και εσάς και την Αλεξίου. Είχα την ανάγκη να πάω παρακάτω, να το διαβάσω όλο, το τελείωσα κατευθείαν. Ενίσχυσε αυτό που ένιωθα για αυτή τη γυναίκα, για όλη αυτή τη γενιά και ειδικά γι’ αυτούς που αγωνίστηκαν κατά των κατακτητών, των χουντικών και άλλων τεράτων που ήρθαν εδώ να παιδέψουν τον λαό μας.

«Δεν υπάρχει εγχειρίδιο γονεϊκότητας. Εχουμε κάνει κι εμείς λάθη»
Αγγελος Μπούρας

Α.Μ.: Ο παππούς μου ήταν καθηγητής. Θυμάμαι μικρό παιδί στο Δημοτικό να μου μιλάει για την Ελλη Αλεξίου, για το ότι ποτέ δεν σήκωσε τη ράβδο. Την έφερνε συχνά σαν παράδειγμα. Θυμήθηκα από το κείμενο ότι τον κακό μαθητή δεν πρέπει να τον βγάλεις έξω αλλά να τον φέρεις μέσα, να τον κάνεις να έρθει πάλι σε σένα. Είναι συγκινητικό στην εποχή μας που οι εκπαιδευτικοί δεν αντέχουν να φροντίσουν τα παιδιά με τη θαλπωρή και την αγάπη που οφείλουν. Αυτός ο λόγος της Αλεξίου είναι η ουσία του δασκάλου.

● Τι σας εντυπωσίασε ιδιαίτερα;

Α.Μ.: Εζησε δύο πολέμους, φυλακές, εξορία, καταστροφή, Κρήτη, Εμφύλιο, χούντα. Μιλάμε για μια ζωή-μυθιστόρημα. Ταινία. Είμαστε μια γενιά που έχουμε ταλαιπωρηθεί όντως από οικονομικές κρίσεις κ.λπ. αλλά βλέποντας αυτό παίρνεις κουράγιο και λες «κοίτα να δεις, είχαν τη δύναμη να αντέξουν, να συνεχίσουν, να αντισταθούν». «Κι αυτό θα περάσει» που έγραφε μετά κι η Γαλάτεια. Είναι για μένα μότο ζωής και μαγικό πράγμα. Δεν υπάρχει φουκαροσύνη ή αυτολύπηση. Υπάρχει μια χαρά για τη ζωή μέσα σε όλο αυτό, ένας αγώνας, όχι παραίτηση.

Α.Σ.: Η αντοχή αυτών των ανθρώπων, όπως της Ελλης Αλεξίου ή του πατέρα μου που φυλακίστηκε. Δεν ήταν μόνο αυτοί που δεν πέθαναν αλλά κι αυτοί που δεν διαλύθηκαν. Οσοι άντεξαν κι επιβίωσαν είχαν την ανάγκη της χαράς. Είχαν ανάγκη να γεύονται βαθιά τη ζωή. Οπως λέει κι η Αλεξίου για τον έρωτα, το γέλιο, τα βιβλία, τη μουσική, το θέατρο. Τους ένοιαζε να ζήσουν με έναν ευφορικό τρόπο. Γιατί οι άλλοι είχαν πεθάνει, είχαν αρρωστήσει, είχαν διαλυθεί. Ο πόλεμος είναι άγριο πράγμα.

● Με ποιον τρόπο θα μπορούσε ο κόσμος να αλλάξει τη νοοτροπία του;

Α.Σ.: Θέλει να ανασκουμπωθούμε λίγο για να δούμε ποιες είναι οι πραγματικές αξίες. Διάβαζα κάπου ότι τα νέα παιδιά αρχίζουν να παρατάνε τα social και να ανακαλύπτουν τις πιο φτωχές ταβέρνες, ίσως επειδή πια δεν έχουν και χρήματα. Ας πάμε να βρούμε την απλότητα.

«Η ζωή μου φωτίζεται, όταν συναντώ ανθρώπους που νιώθω ότι με καταλαβαίνουν, ότι είμαστε στην ίδια φυλή»
Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου

Α.Μ.: Θα έλεγα να κοιτάξουμε τον εαυτό μας, να παραδεχτούμε τι λάθη έχουμε κάνει και να μη ρίχνουμε το βάρος πάντα στους γονείς μας και στις προηγούμενες γενιές. Δεν υπάρχει εγχειρίδιο γονεϊκότητας. Εχουμε κάνει κι εμείς λάθη. Ας πάρουμε εμείς την ευθύνη της κάθε μέρας. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν ψηφίζουν. Πώς μπορείς να παραπονιέσαι για να αλλάξει κάτι; Απ’ τον καναπέ; Το κουράγιο ο άνθρωπος το παίρνει από τη δράση. Πρέπει να σηκωθείς, να δράσεις και να αντιδράσεις. Αλλά αυτό θέλει ένα ρίσκο και δεν ξέρω αν είναι όλοι έτοιμοι να το αναλάβουν.

● Πόσο μπορεί το θέατρο να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας άλλης πραγματικότητας;

Α.Σ.: Αλλαγές δεν γίνονται απ’ τα θέατρα αλλά απ’ τους κοινωνικούς αγώνες. Ο πολιτισμός είναι βοηθός στη σκέψη, η αποβλάκωση δημιουργεί λαούς χωμένους σε εξαρτήσεις, απελπισία και κατά βάθος κατάθλιψη.

Α.Μ.: Το θέατρο είναι ψυχαγωγία. Αν πας στο θέατρο και συγκινηθείς και φύγεις από εκεί προβληματισμένος, κάτι έχει συμβεί μέσα σου.

● Ποιες στιγμές φωτίζουν τη ζωή σας;

Α.Σ.: Η συνύπαρξη, οι φίλοι και η οικογένειά μου. Αν είμαι καλά με τους ανθρώπους αυτούς, είμαι και με τον εαυτό μου.

Οταν συναντώ ανθρώπους που νιώθω ότι με καταλαβαίνουν, ότι είμαστε στην ίδια φυλή. Μου είναι πολύ σημαντικό σε μια εποχή που τα πάντα τρίζουν.

Α.Μ.: Είμαι σίγουρος ότι το να είσαι ευτυχισμένος είναι μια απόφαση που παίρνεις στην ενήλικη ζωή σου και εγώ σταδιοδρομώ πάνω σε αυτήν και προσπαθώ να είμαι κάθε μέρα χαρούμενος με οτιδήποτε μπορεί να μου συμβεί.

Σε αυτό συμβάλλουν οι φίλοι, που είναι πολύ σημαντικό κεφάλαιο, η οικογένειά μου, η μαμά μου, ο αδελφός μου και τα ανίψια μου, που είναι κάτι καινούργιο στη ζωή μου και με κάνουν να βλέπω τον κόσμο και κυρίως τον εαυτό μου διαφορετικά. Κοντά στα παιδιά, όπως έλεγε κι η Ελλη Αλεξίου, μπορείς να γίνεις καλύτερος άνθρωπος.

Α.Σ.: Κι εγώ αγαπώ πολύ τους νέους ανθρώπους. Ισως θα με ενδιέφερε πια να περάσω σε κάποια παιδιά τη σκυτάλη του θεάτρου, δεν ξέρω με ποιον τρόπο.

Οταν ήμασταν νέοι, ο Παπαβασιλείου μας είχε πει «ηθοποιοί θα γίνετε μετά τα 40, από μια ηλικία και μετά θα παίζετε με τους τόκους του κεφαλαίου της ζωής σας, όχι με το ταλέντο μόνο».

Το ταλέντο μπορεί να σπαταληθεί μέσα σε μια βλακώδη, ανώφελη, απάνθρωπη πολλές φορές ζωή, όπως έχει συμβεί δυστυχώς. Η καλοσύνη είναι ένα μεγάλο προσόν να έχουν οι άνθρωποι και καθόλου αυτονόητο. Είναι ωραίο πράγμα να μεγαλώνεις. Αν δεν είσαι παρών στα ραντεβού με τους σημαντικούς ανθρώπους που σου τυχαίνουν, τι να σου κάνω!

Α.Μ.: Οσο μεγαλώνω με κάνει πολύ χαρούμενο το «εμείς». Εχω κάτι; Θέλω να σου το δώσω. Δεν με νοιάζει αν δεν θα το έχω μετά. Δεν θέλω να περπατήσω μόνος μου τη ζωή μου, θέλω να έχω συνοδοιπόρους.