Σε δύο άρθρα μου (το ένα με τον τίτλο «Η εσωστρέφεια της Ελλάδας» και το άλλο με τον τίτλο «Το πολιτικό πρόβλημα της χώρας» - δημοσιεύθηκαν στις φιλόξενες στήλες της «Εφ.Συν.») είχα επισημάνει ότι η χώρα μας χρειάζεται να επεξεργαστεί η ίδια ένα προγραμματικό σχέδιο υπέρβασης της εθνικής και πολιτικής ταυτότητάς της κατά τον εικοστό πρώτο αιώνα.
Η χώρα μας μετά τις απανωτές κρίσεις (δημοσιονομική, βιοπολιτική, πανδημική και πολλές άλλες) από το έτος 2008 πελαγοδρομεί. Μπορεί να «κατασκευάζει» μοντέλα κυβερνητικής εξουσίας, αλλά αυτό που της λείπει είναι το όραμα της αυτεξούσιας διακυβέρνησης. Οποιος ανατρέξει στο πρόσφατο πολιτικό παρελθόν του τόπου μας (δεν έχει συμπληρωθεί ούτε καν μια εικοσαετία!) από το 2008 μέχρι σήμερα, διαπιστώνει ότι τα πνευματικά και υλικά στοιχεία της ελληνικής πολιτικής κοινωνίας είναι τα ίδια με αυτά με τα οποία «κατασκευάσαμε» τη λεγόμενη μεταπολίτευση, δηλ. το πολιτικό θαύμα για τα μεταπολεμικά δεδομένα της Ευρώπης.
Εχουμε θέσει σε εφαρμογή ένα Σύνταγμα (το κείμενο του 1975) στο επίπεδο συγκρότησης του πολιτικού στοιχείου και από την άλλη εφαρμόζουμε σε όλες τις πολιτικές πρακτικές μας το νεοφιλελεύθερο δόγμα των σχέσεων κράτους-αγοράς. Η οικονομική αγορά αποφασίζει για την οικονομική πολιτική μας και το κράτος λειτουργεί ως μηχανισμός διευθέτησης της παθογένειας που ακολουθεί. Κανένας πολιτικός στοχασμός, καμία πολιτική ιδέα δεν βρίσκει έδαφος εφαρμογής στην Ελλάδα, η οποία τείνει να καταντήσει «Ερημη χώρα» (T.S. Eliot).
Πολλές φορές πιάνω τον εαυτό μου να γράφει για τα θεμελιώδη ζητήματα της χώρας μας με μια ιμπρεσιονιστική ρητορική ενώ θα έπρεπε τέτοιου τύπου προβλήματα να αντιμετωπίζονται με άψογη και τέλεια θεωρητικο-πολιτική επιχειρηματολογία. Αλλά ας επανέλθουμε στην ανάλυσή μας με θέμα πού θα βρίσκεται η Ελλάδα ως πολιτική οντότητα κατά τις επόμενες δεκαετίες. Δεν μπορώ να κάνω ούτε προβλέψεις αλλά και ούτε να διατυπώσω θεωρητικές εικασίες. Στο επιστημονικό έργο μου η επιστημολογική «προσταγή» του Hegel «η κουκουβάγια πετάει στο σούρουπο» κατέχει κεντρική θέση. Κατά συνέπεια, όλοι εμείς οι πολίτες σ’ αυτή την πολιτική κοινωνία, σ’ αυτή τη χώρα, τώρα, στις συνθήκες του παρόντος, καλούμαστε να γίνουμε οι ίδιοι πολιτικοί δρώντες, δηλαδή να αναλάβουμε οι ίδιοι το έργο, την αποστολή (Aufgabe) που επιτελεί σε μια σύγχρονη πολιτική δημοκρατία ο πολίτης. Και ποια είναι αυτή η αποστολή; Χωρίς περιστροφές και χωρίς περιφράσεις, σ’ αυτή την ιστορική συγκυρία ο ρόλος του πολίτη είναι καθοριστικός για το μέλλον της Ελλάδας. Μιλάω για τον πολίτη (για την «ιδιότητα του πολίτη» στην ξύλινη γλώσσα της πολιτικής επιστήμης). Εάν όλοι εμείς οι πολίτες δεν αναλάβουμε την αποστολή που μας έχει αναθέσει το πολιτικό θαύμα της μεταπολίτευσης, με επικεφαλής τον Ανδρέα Παπανδρέου, τότε θα είμαστε «άξιοι της τύχης μας», κατά τη λαϊκή ρήση.
Συχνά αναγνώστες και συνομιλητές μού λένε τα εξής: Συμφωνούμε με όλα όσα λες και υποστηρίζεις. Αλλά υπάρχει ένα μεγάλο «αλλά»: πώς πάμε παραπέρα!
Στις παρατηρήσεις αυτές θα απαντήσω ως εξής: οι πολιτικές κοινωνίες και οντότητες ανά τους αιώνες «κατασκευάζονται» με πνευματικούς, συνειδησιακούς, κοινωνικούς και υλικούς αγώνες. Η Ελλάδα τού σήμερα μετά το «τέλος της Μεταπολίτευσης» (2008) επί είκοσι τώρα χρόνια ζει σ’ ένα καθεστώς «εξαίρεσης» (Giorgio Agamben), χωρίς η ίδια να το έχει καταλάβει!
Μία τελευταία παρατήρηση: η Ελλάδα ως πολιτική οντότητα αγωνιά για τον σχηματισμό της κυβερνητικής εξουσίας (μετά τις εκλογές του 2027) αλλά δεν διατυπώνει έστω στοιχειωδώς ψήγματα αγωνίας για το έτος 2050 για παράδειγμα. Εκπρόσωπος αυτής της βραχυπρόθεσμης αγωνίας για το έτος 2027 είναι ο Ευάγγελος Βενιζέλος (ο γνωστός πολιτικώς δρων). Περιμένω να δω πότε και πώς θα γεννηθούν μετά το εκλογικό έτος 2027 οι νέοι πολιτικοί ηγέτες στην Ελλάδα.
*Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας
Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.
Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.
Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας