Η παραδοχή της βιώσιμης ανάπτυξης εδράζεται στη συνειδητοποίηση ότι η οικονομική ανάπτυξη (αγροτική, τουριστική, βιομηχανική, αστική, ενεργειακή) εξαρτάται κατ’ απόλυτο τρόπο από το φυσικό περιβάλλον, το κλίμα και τα λεγόμενα «κοινά» αγαθά. Οπως εδράζεται και στην επίγνωση ότι, πέραν της θεμιτής κερδοφορίας, οφείλει να υπηρετεί και ευρύτερους κοινωνικούς στόχους όπως της κοινωνικής συνοχής και ευημερίας.
Η βιώσιμη ανάπτυξη είναι συνεπώς μια ανάπτυξη με όρους και προϋποθέσεις, καθώς απαιτεί την ικανοποίηση ταυτόχρονα τριών αναγκαίων συνθηκών. Μιας οικονομικής, προκειμένου να υπάρχει κέρδος, μιας κοινωνικής, προκειμένου να υπάρχει κοινωνικό όφελος, και μιας περιβαλλοντικής, προκειμένου να συνεχίσει να τροφοδοτείται η ανάπτυξη με τους αναγκαίους φυσικούς πόρους.
Αυτό που συμβαίνει όμως συστηματικά στις μέρες μας είναι ότι αποδίδεται προσχηματικά σε κερδοσκοπικά αναπτυξιακά σχέδια ο χαρακτηρισμός τους ως βιώσιμων, προκειμένου αυτά να αποκτούν, όχι χωρίς ιδιοτέλεια, έναν πλαστό και κοινωνικά αποδεκτό χαρακτήρα. Ακολουθούν ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα στα οποία το κρέας βαφτίζεται ψάρι.
● Δραστηριότητες εκτός βιώσιμου αναπτυξιακού σχεδιασμού. Η βιώσιμη ανάπτυξη ως ανάπτυξη με όρους και προϋποθέσεις απαιτεί την ύπαρξη κανονιστικού πλαισίου που να καθορίζει επακριβώς την έκταση, τα μεγέθη, το είδος και τα όρια των δραστηριοτήτων. Μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες, για παράδειγμα, δεν είναι βιώσιμες όταν αδειοδοτούνται σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως ήπιας τουριστικής ανάπτυξης, όπως συμβαίνει τελευταία στο μικρό, παρθένο και ακατοίκητο νησί Διάπορος στη Χαλκιδική.
● Μεγάλες δραστηριότητες που παραβιάζουν τη φέρουσα ικανότητα των οικοσυστημάτων. Ο υπολογισμός της μέγιστης αντοχής των οικοσυστημάτων σε πιέσεις όχι μόνο από καθεμία ξεχωριστά αναπτυξιακή επένδυση, αλλά και από το αθροιστικό τους αποτέλεσμα θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για τον χαρακτηρισμό τους ως βιώσιμων.
● Δραστηριότητες που στηρίζονται στην ιδιωτικοποίηση «κοινών» αγαθών. Η ιδιωτικοποίηση των κοινών αγαθών που ανήκουν σε όλους (δάση, ακτές, νερά κ.λπ.) στερεί από τη βιώσιμη ανάπτυξη τόσο την κοινωνική όσο και την περιβαλλοντική της νομιμοποίηση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι δραστηριότητες σε δημόσιες δασικές και παραθαλάσσιες εκτάσεις που ιδιωτικοποιήθηκαν, με το πρόσχημα ότι οι ιδιώτες που θα τις εκμεταλλευτούν κερδοσκοπικά συγχρόνως θα τις προστατεύσουν.
● Αναπτυξιακές δραστηριότητες σε περιοχές που δεν διαθέτουν δημόσιες υποδομές και δίκτυα. Κρίσιμες προσβάσεις, όπως οδικά, σιδηροδρομικά δίκτυα και λιμάνια, καθώς και κρίσιμες υποδομές και δίκτυα όπως ύδρευσης, παροχής ενέργειας κ.λπ. οφείλουν να είναι δημόσια και να παρέχουν ισότιμη πρόσβαση όλων σε αυτά. Δεν μπορεί να είναι ιδιωτικές, εξυπηρετώντας επιλεκτικά όσους πληρώνουν για τη χρήση τους.
● Ενεργειακές μονάδες που στο όνομα της «πράσινης» μετάβασης καταστρέφουν το πραγματικό πράσινο της φύσης. Οι ΑΠΕ που εγκαθίστανται άναρχα, χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό, σε δασικές και αγροτικές εκτάσεις υποβαθμίζοντας το περιβάλλον και εμποδίζοντας την αγροτική ανάπτυξη, δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως βιώσιμες.
● Ολιγοπωλιακές ενεργειακές δραστηριότητες που δεν επιτρέπουν κανένα όφελος ως προς το κόστος του ρεύματος στις τοπικές κοινωνίες. Οι ενεργειακές κοινότητες, σε αντίθεση, συμβάλλουν απολύτως στη βιώσιμη ενεργειακή ανάπτυξη, καθώς έχουν σαφές κοινωνικό αποτύπωμα.
Δεν αρκεί λοιπόν να αποκαλείται κάποια αναπτυξιακή δραστηριότητα βιώσιμη. Πρέπει και να αποδεικνύει ότι είναι…
*Καθηγητής Πολυτεχνικής Σχολής, πρώην πρύτανης ΑΠΘ
Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.
Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.
Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας