Τα προβλήματα που κυριαρχούν στην ελληνική κοινωνία, όπως η ακρίβεια, η ανισοκατανομή του εισοδήματος, η ανεργία, το δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, το εμπορικό έλλειμμα, η κατάσταση στους τομείς Υγείας και Παιδείας, το δημογραφικό πρόβλημα, η ερήμωση της υπαίθρου και η φυγή των νέων επιστημόνων στο εξωτερικό, εμφανίζονται απλώς ως τρέχοντα προβλήματα που οφείλονται σε αμέλεια ή αποτυχημένες παρεμβάσεις ή παραλείψεις της σημερινής κυβέρνησης. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν χωρίς την επιλογή νέου, διαφορετικού από το ισχύον, παραγωγικού προτύπου.
Η κυβέρνηση με την εφαρμογή της προσφιλούς στην Ε.Ε. και τις χώρες της Δύσης νεοφιλελεύθερης πολιτικής και τη στήριξη των ΜΜΕ υπερέχει επικοινωνιακά των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Τα κόμματα αυτά, χωρίς να προβάλλουν ένα θεωρητικά θεμελιωμένο αντίπαλο προς τον νεοφιλελευθερισμό αναπτυξιακό πρότυπο, αρκούνται απλώς να απορρίπτουν γενικά τα μέτρα της κυβερνητικής πολιτικής. Δηλαδή μιας πολιτικής που η εφαρμογή της οδήγησε, ως γνωστόν, τη χώρα μας στην πρόσφατη κρίση με εκτόξευση του δημόσιου και ιδιωτικού της χρέους αλλά και του παγκόσμιου χρέους στο αστρονομικό ποσό των 315 τρισ. δολ., τρεις φορές και πλέον μεγαλύτερο του αντίστοιχου παγκόσμιου εισοδήματος.
Το κύριο πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας είναι δομικό και έχει δρομολογηθεί από τις αρχές της 10ετίας του 1950 με τις υποδείξεις τής τότε παντοδύναμης Αμερικανικής Οικονομικής Αποστολής και την έκθεση του καθηγητή Κ. Βαρβαρέσου (1952). Πρόκειται ουσιαστικά για προκαθορισμένη ανάπτυξη στην Ελλάδα μιας κλαδικά αποδιαρθρωμένης (αποφυγή δημιουργίας μονάδων βαριάς βιομηχανίας) μεταποιητικής βιομηχανίας. Δεδομένων των περιορισμένων παραγωγικών δυνατοτήτων του αγροτικού τομέα λόγω εδαφολογικών συνθηκών (ορεινές και ημιορεινές περιοχές) καθώς και λειτουργικών αδυναμιών (μικρός και κερματισμένος κλήρος, ανεπαρκής εκπαίδευση των αγροτών), ήταν επόμενο να δημιουργηθεί και, υπό συνθήκες ελευθέρου εμπορίου, να παγιωθεί το έλλειμμα των ελληνικών εμπορικών ανταλλαγών με το εξωτερικό. Το έλλειμμα αυτό αποτελεί έκτοτε την αχίλλειο πτέρνα της ελληνικής οικονομίας και ο τρόπος χρηματοδότησής του συνιστά γενεσιουργό λόγο για τα περισσότερα καθημερινά προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας. Παρά τον καταλυτικό του ρόλο στην αναπτυξιακή διαδικασία εξακολουθεί, μετά την κριτική του Δ. Μπάτση και των προγραμματικών διακηρύξεων της πρώτης κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, να παραμένει στο περιθώριο κάθε επιστημονικού και πολιτικού προβληματισμού.
Αν και η κυβέρνηση αντιμετωπίζει το ογκούμενο εμπορικό έλλειμμα ως τρέχον συγκυριακό πρόβλημα, παρατείνοντας ουσιαστικά την παγίωσή του, είναι παρ’ όλα αυτά υποχρεωμένη να καλύπτει οικονομικά το σταθερά εμφανιζόμενο ετήσιο αυτό έλλειμμα. Πηγές χρηματοδότησης αποτελούν α) οι ετήσιες χρηματικές μεταβιβάσεις από τα κοινοτικά ταμεία, β) οι πληρωμές μέσω του εθνικού προϋπολογισμού και γ) η προσφυγή στον δανεισμό. Η συνεχιζόμενη εφαρμογή του νεοφιλελεύθερου αναπτυξιακού προτύπου από την κυβέρνηση έχει οδηγήσει σε μείωση του ποσοστού της εγχώριας υλικής (βιομηχανικής και αγροτικής) παραγωγής στο ΑΕΠ και σε συνεχή διεύρυνση του ποσοστού των εισαγωγών. Κάθε δυνατή αύξηση των εθνικών επενδύσεων, των εξαγωγών και της κατανάλωσης, των τριών δηλαδή παραγόντων αύξησης του εισοδήματος, προϋποθέτει και συνεπάγεται ταυτόχρονη αύξηση των εισαγωγών και συνακόλουθα και του εμπορικού ελλείμματος.
Στην προσπάθεια της κυβέρνησης να καλύψει οικονομικά το εμπορικό έλλειμμα και παράλληλα να αποκτήσει την επενδυτική βαθμίδα, χωρίς να παραβιάζει τις δεσμεύσεις του Συμφώνου Σταθερότητας, δημιουργεί σημαντικά δημοσιονομικά πλεονάσματα απολαμβάνοντας τις επιδοκιμασίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των ΜΜΕ εις βάρος όμως των όρων διαβίωσης των εργαζόμενων Ελλήνων και συνταξιούχων. Η χρηματοδοτική εξάλλου υποβάθμιση των υπηρεσιών Υγείας, Παιδείας και συγκοινωνιών καθώς και η παραμέληση των έργων βασικής υποδομής με τις γνωστές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες από την εκδήλωση έντονων φυσικών φαινομένων (πλημμύρες, πυρκαγιές) έχουν οδηγήσει τη χώρα σε κοινωνικοοικονομικό αδιέξοδο. Αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι οι νέες ρυθμίσεις του Συμφώνου Σταθερότητας σε συνδυασμό με τη στασιμότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας (ιδιαίτερα της Γερμανίας) και την επικείμενη διεύρυνση με νέα μέλη συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας δεν προδικάζουν χρηματικές μεταβιβάσεις τύπου Ταμείου Ανάκαμψης ή περαιτέρω δυνατότητα διεύρυνσης του δημόσιου χρέους. Παράλληλα προβάλλει επιτακτικά η ανάγκη επείγουσας κάλυψης πολλών υπερώριμων κοινωνικών αναγκών. Οσο όμως εξακολουθεί να εφαρμόζεται το νεοφιλελεύθερο αναπτυξιακό πρότυπο θα διευρύνεται η οικονομική εξάρτηση και θα επεκτείνεται νομοτελειακά η φτωχοποίηση με ορατό ενδεχόμενο ουσιαστικής μετατροπής της χώρας σε οικονομικό προτεκτοράτο της Ευρώπης.
Μια εναλλακτική αναπτυξιακή στρατηγική θα μπορούσε στο πλαίσιο του διεθνούς ανταγωνισμού να σκοπεύει στη ριζική αναδιοργάνωση και κλαδική ανασυγκρότηση του βιομηχανικού τομέα με πρωταγωνιστικό ρόλο του ελληνικού Δημοσίου. Η σταδιακή δημιουργία ολοκληρωμένων (καθετοποιημένων) παραγωγικών συμπλεγμάτων εκεί όπου υπάρχουν ικανές ποσότητες εγχώριων πρώτων υλών ή επαρκούς εσωτερικής ζήτησης. Η βιομηχανική αναμόρφωση της μέχρι πρότινος υπανάπτυκτης αγροτικής Τουρκίας μπορεί να χρησιμεύσει ως παράδειγμα. Με το να βαπτίζεται ο τουρισμός βαριά βιομηχανία και η κατανάλωση των τουριστών τουριστικό προϊόν δεν μειώνεται το εμπορικό έλλειμμα, ούτε προωθείται η αυτοδύναμη οικονομική ανάπτυξη.
Καθότι είναι βέβαιο ότι «από το τίποτα δεν προκύπτει τίποτα»
*Ομότιμος καθηγητής Παν/μίου Πατρών
Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.
Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.
Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας