Τα καύσιμα «καίνε» τα νοικοκυριά: Ξεπέρασε τα δύο ευρώ το λίτρο η βενζίνη

Η τιμή της βενζίνης τείνει να διαρρήξει το «ψυχολογικό όριο» των 2 ευρώ το λίτρο, το πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης συνεχίζουν με διακυμάνσεις τις υψηλές πτήσεις, και έτσι η ενεργειακή κρίση «εισβάλλει» στην καθημερινότητα των νοικοκυριών από όλες τις ενεργειακές… εισόδους.

Στην περιφέρεια το πρόβλημα είναι οξύτερο, καθώς εκεί η τιμή χοντρικής είναι μεγαλύτερη λόγω μεταφορικών, τα δε περιφερειακά πρατήρια δεν μπορούν να επιβιώσουν χωρίς αυξημένα ποσοστά κέρδους, με αποτέλεσμα να μην έχουν μόνο μεγαλύτερο πρόβλημα τα νοικοκυριά λόγω ακόμη υψηλότερων τιμών, αλλά και πρόβλημα επιβίωσης τα πρατήρια.

Σε αυτές τις συνθήκες, τα νοικοκυριά «αμύνονται» περιορίζοντας την κατανάλωση καυσίμων, οι εκπρόσωποι των πρατηριούχων συναντιούνται αύριο με τον αρμόδιο υπουργό Σταύρο Παπασταύρου έχοντας το «όπλο» των απεργιακών κινητοποιήσεων «παρά πόδα», ενώ στα πρατήρια της περιφέρειας η «εξέγερση» ξεκίνησε ήδη από τη Λέσβο, με απεργιακή κινητοποίηση από σήμερα μέχρι τη Δευτέρα.

Δημοσιογραφική αδεία, θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι κοινωνικές αντιδράσεις «παίρνουν φωτιά», καθώς επιδεινώνεται σαφώς η καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών. Εν ολίγοις, οι τιμές λιανικής των καυσίμων, κυρίως της βενζίνης, γίνονται κοινωνικό πρόβλημα πρώτης γραμμής.

«Ο,τι ανεβαίνει, δεν κατεβαίνει»…

Το φαινόμενο ύστερα από μεγάλες εξάρσεις στις τιμές, αυτές να μην επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα παρά την επάνοδο των σχετικών αγορών στην «κανονικότητα», είτε μιλάμε για επιμέρους κατηγορίες προϊόντων είτε συνολικά για την ακρίβεια και τον πληθωρισμό, ο κόσμος των λαϊκών νοικοκυριών το αποδίδει με τη φράση «ό,τι ανεβαίνει, δεν κατεβαίνει».

Η περίπτωση με τις τιμές των καυσίμων το επιβεβαιώνει απόλυτα. Οπως δείχνει το σχετικό γράφημα, η τιμή της βενζίνης πέρασε από διαρκείς αυξομειώσεις και κορυφώσεις από το 2019 μέχρι σήμερα, ποτέ όμως δεν επανήλθε στα προ της εκάστοτε κρίσης επίπεδα. Το ίδιο, κατά σχετική αναλογία, ισχύει και για το πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης. Κατά «περίεργο» τρόπο, παρά τη σημαντική πτώση των διεθνών τιμών ύστερα από κάθε κρίση, οι λιανικές τιμές δεν επανέρχονται στην προτεραία κατάσταση.

● Το 2019, πριν από την πανδημία, η μέση τιμή της βενζίνης κυμαινόταν περί το 1,35-1,40 ευρώ το λίτρο.
● Στο λοκντάουν του 2020 η τιμή μειώθηκε μόνο σε 1,10-1,25 ευρώ το λίτρο, παρά την πτώση της κατανάλωσης στα Τάρταρα.
● Τον Ιανουάριο του 2021 η τιμή άρχισε ήδη να ανακάμπτει, στο 1,43 ευρώ ανά λίτρο.
● Τον Οκτώβριο του 2021, με την έναρξη του παγκόσμιου πληθωριστικού κύματος, είχε ήδη ανέβει στο 1,77 ευρώ ανά λίτρο.
● Από τον Μάρτιο του 2022, αμέσως μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία, κυμάνθηκε μεταξύ 2 και 2,17 ευρώ/λίτρο (κορύφωση το καλοκαίρι).
● Το 2023 - 2024, με τον πόλεμο στην Ουκρανία να «κανονικοποιείται» και τον πληθωρισμό να είναι διεθνώς σε σημαντική πτωτική πορεία, η τιμή κυμάνθηκε μεταξύ 1,80-2 ευρώ/λίτρο.
● Τον Ιούνιο του 2025, με την πρώτη επίθεση ΗΠΑ - Ισραήλ στο Ιράν, κυμάνθηκε μεταξύ 1,90 και 2,10 ευρώ/λίτρο.
● Σήμερα, προσεγγίζει τα 2 ευρώ/λίτρο.

Είναι απολύτως βέβαιο ότι, ανεξάρτητα από κάθε επάνοδο στην «κανονικότητα», η τιμή της βενζίνης -και των υπόλοιπων ενεργειακών προϊόντων στη λιανική- δεν θα επανέλθει στα προ της κρίσης επίπεδα.

Επομένως, το πρόβλημα είναι συγκυριακό, αλλά όχι μόνο, καθώς θα αφήσει ένα μόνιμο «ίζημα» στην αύξηση των τιμών.

Πρατηριούχοι «εν εξεγέρσει»

Οταν ανακοινώθηκαν τα κυβερνητικά μέτρα με το πλαφόν στα κέρδη, είχαμε εξηγήσει ότι αυτά πίεζαν ουσιαστικά μόνο τα πρατήρια - και μάλιστα μέχρις ασφυξίας τα πρατήρια της περιφέρειας. Στην πυραμίδα των τιμών μέχρι και την αντλία, που βάση της έχει την τιμή του διυλιστηρίου και στη συνέχεια τον μέσο όρο των τιμών PLATTS 4 ημερών, ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης παρεμβαίνει αμέσως μετά και είναι καταλυτικός, αφού ανεβάζει την τιμή κατά 700 ευρώ το χιλιόλιτρο! Στο τέλος… καραδοκεί ο ΦΠΑ 24%, ο οποίος είναι φόρος πάνω και στον ΕΦΚ (φόρος στον φόρο) αλλά και σε όλα τα ενδιάμεσα τέλη και εισφορές (ξανά, φόρος στους φόρους).

Στο παρατιθέμενο γράφημα φαίνεται ότι η Ελλάδα είναι τρίτη στην Ευρώπη ως προς το ύψος του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης. Είναι επίσης η μόνη χώρα της οποίας η κυβέρνηση έχει απορρίψει πεισματικά έως και σήμερα προτάσεις για μείωση της φορολογίας στα καύσιμα, είτε του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) είτε του ΦΠΑ.

Η νευραλγική θέση του ΕΦΚ στην πυραμίδα διαμόρφωσης της τελικής τιμής στρέφει τις προτάσεις τόσο των πρατηριούχων όσο και των κομμάτων της προοδευτικής αντιπολίτευσης με έμφαση σε αυτήν την κατεύθυνση, χωρίς βεβαίως να λείπουν και προτάσεις για τη μείωση του ΦΠΑ.

Οι πρατηριούχοι, ωστόσο, βάλλουν κατά της εις βάρος τους αδικίας, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι άφησε στο απυρόβλητο τις τιμές των διυλιστηρίων, δεν μείωσε τους φόρους και εξάντλησε τη σκληρότητά της στον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας, τα πρατήρια. Ιδιαίτερα ευάλωτα είναι τα πρατήρια της περιφέρειας, καθώς λόγω χαμηλού τζίρου δεν μπορούν καν να επιβιώσουν χωρίς υψηλότερο ποσοστό κέρδους από αυτό που επιτρέπουν τα κυβερνητικά μέτρα. Γι’ αυτό η «εξέγερση» των πρατηριούχων άρχισε από τη Λέσβο, όπου απεργούν από σήμερα μέχρι και τη Δευτέρα.

Στο μεταξύ, σήμερα πραγματοποιείται η συνάντηση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων με τον αρμόδιο υπουργό Σταύρο Παπασταύρου, με τους εκπροσώπους του κλάδου να δηλώνουν ότι παραμένουν με το όπλο της πανελλαδικής απεργίας «παρά πόδα» σε περίπτωση που η κυβέρνηση επιμείνει να αγνοεί τις αγωνιώδεις εκκλήσεις τους για αλλαγή ρότας.

«Φωτιά» στην ακρίβεια

Οι χθεσινές εξελίξεις στον πόλεμο της Μ. Ανατολής, με την εστίαση των επιθέσεων πλέον στις ενεργειακές υποδομές, ύστερα από την ισραηλινή επίθεση στο μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο στο South Pars (Ιράν - Κατάρ) και την απάντηση του Ιράν με το «ίδιο νόμισμα», καταστρέφουν τις όποιες ελπίδες για σύντομη λήξη της ενεργειακής κρίσης πριν αυτή αφήσει τεράστιες συνέπειες πίσω της. Πλέον, τα στοιχήματα και οι εκτιμήσεις αλλάζουν ξανά, γέρνοντας προς την ισχυρή πιθανότητα οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων να πυροδοτήσουν ευρύτερο κύμα ανατιμήσεων σε όλη την γκάμα των αγαθών και υπηρεσιών, που θα βάλει «φωτιά» συνολικότερα στην οικονομία και την κοινωνία.

Αυτό το ενδεχόμενο αποτελεί τεράστια απειλή για τα λαϊκά νοικοκυριά, που ήδη σηκώνουν τα βάρη της ακρίβειας όλα τα τελευταία χρόνια. Αποτελεί όμως απειλή και για την οικονομία ευρύτερα, για τους δημοσιονομικούς στόχους, για τα κυβερνητικά σχέδια. Με λίγα λόγια, επαπειλείται μια πλήρης ανατροπή των οικονομικών και κοινωνικών δεδομένων…