Αρχισαν τα όργανα για απεντάξεις έργων

Tην ώρα που στους πολίτες, δηλαδή στους τελικούς αποδέκτες των κονδυλίων ύψους 36 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανθεκτικότητας και Ανάκαμψης (ΤΑΑ) -το οποίο ολοκληρώνεται σε λιγότερο από 10 μήνες- έχουν φτάσει μόνο 10 δισ. ευρώ, ορατός είναι ο κίνδυνος απένταξης έργων με σημαντικό κοινωνικό και οικονομικό πρόσημο για τη χώρα και την επίτευξη των στόχων κοινωνικής και οικονομικής συνοχής.

Η ανακαίνιση των 18 δημόσιων νοσοκομείων και 156 κέντρων πρωτοβάθμιας υγείας που έχουν ενταχθεί στη χρηματοδότηση από το ΤΑΑ είναι ένα από τα έργα τα οποία λόγω των καθυστερήσεων κινδυνεύουν να απενταχθούν από τη χρηματοδότηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Σοβαρός είναι και ο κίνδυνος απένταξης από το ΤΑΑ του προγράμματος κοινωνικής κατοικίας (social housing), αρμοδιότητας των υπουργείων Οικονομικών και Οικογένειας και Κοινωνικής Συνοχής καθώς και του έργου CCS (Carbon Capture and Storage) που αφορά τη δέσμευση C02 από βιομηχανίες και την αποθήκευσή τους στο υπέδαφος.

Τους κινδύνους απένταξης των συγκεκριμένων έργων, όχι μόνο από το ΤΑΑ αλλά και αποκλεισμού τους και από πόρους άλλων Ταμείων εάν δεν γίνει εγκαίρως μια προσεκτική αποτίμηση για το τι προχωρά και τι πρέπει να αλλάξει, περιέγραψαν οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που βρέθηκαν στην Αθήνα στο πλαίσιο της αξιολόγησης του ελληνικού προγράμματος Ελλάδα 2.0 και των επαφών που είχαν με την κυβέρνηση.

Η Ε.Ε. προειδοποιεί ότι ο χρόνος μετράει αντίστροφα. Επομένως η αναθεώρηση των σχεδίων πρέπει να ολοκληρωθεί εντός του Οκτωβρίου, ώστε τα έργα να είναι παραδοτέα μέχρι τον Αύγουστο του 2026 για να ολοκληρωθούν οι πληρωμές στη λήξη ισχύος του ΤΑΑ.

Στην αναθεώρηση θα εξεταστούν αλλαγές στα αποκαλούμενα 194 ορόσημα τα οποία αποτελούν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις ένταξης των έργων (182 από το σκέλος των επιχορηγήσεων και 12 από τα δάνεια), ενώ είχε προηγηθεί τον Ιούλιο του ’25 η πρώτη αναθεώρηση που περιλάμβανε αλλαγές σε 108 ορόσημα

Χθες κατά τη διάρκεια τεχνικής ενημέρωσης οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν έκρυψαν την ανησυχία τους για τις καθυστερήσεις που σημειώνονται. Τόσο η Céline Gauer, γενική διευθύντρια της ειδικής ομάδας για τις μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις (SG REFORM), όσο και ο γνωστός από την εμπλοκή του στις διαπραγματεύσεις με τα κλιμάκια των πιστωτών ιδιαίτερα κατά το τρίτο Μνημόνιο, Declan Costello, αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων (DG ECFIN), απέστειλαν, αποφεύγοντας τις δραματοποιήσεις, τα εξής μηνύματα προς την κυβέρνηση:

● Μέχρι τα τέλη Οκτωβρίου πρέπει να ολοκληρωθεί η τελική αναθεώρηση των έργων ώστε όσα απενταχθούν να έχουν τη δυνατότητα ένταξης σε άλλα προγράμματα (π.χ. του Ταμείου Συνοχής ή να χρηματοδοτηθούν από εθνικά κονδύλια). Εάν υπάρξει καθυστέρηση στην αποτίμηση για το ποια έργα θα ολοκληρωθούν και ποια όχι είναι ορατός ο κίνδυνος αποκλεισμού τους από εναλλακτικές πηγές διότι μπορεί να διαπιστωθεί ότι υπόκεινται σε διπλή χρηματοδότηση (double funding).

Η επιλογή των έργων πρέπει να γίνει πολύ σύντομα προκειμένου να μη διακινδυνευτεί ο αποκλεισμός των έργων που θα απενταχθούν και από τα κονδύλια των άλλων Ταμείων. Η αναθεώρηση πρέπει να ολοκληρωθεί εντός των Οκτωβρίου κι αφού εγκριθεί από το Εcofin, για να μπορέσει στη συνέχεια η κυβέρνηση να υποβάλει αίτημα για την 7η δόση, ύψους 3,5 δισ. ευρώ, με την οποία θα εκταμιευτούν 1,7 δισ. σε επιχορηγήσεις και 1,8 δισ. σε δάνεια.

Συνολικά η Ελλάδα απομένει να διεκδικήσει 11,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων ποσό 5,5 δισ. ευρώ είναι επιδοτήσεις και 6 δισ. δάνεια.

● Κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης κατέστη σαφές ότι η 18μηνη παράταση στη χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) που ζήτησε το Ευρωκοινοβούλιο για έργα που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο μόνο ως ανέκδοτο ακούγεται στα αυτιά των αξιωματούχων της Ε.Ε. Η εκτίμηση της Επιτροπής είναι ότι μια πιθανή παράταση των έργων θα προκαλέσει καθυστερήσεις και στα προγράμματα που έχουν ενταχθεί στο ΕΣΠΑ.

Πάντως, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, στο τελευταίο Focus Report του Παρατηρητηρίου του Ταμείου Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» και ΕΣΠΑ 2014-2020 / 2021-2027 η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης από την Ελλάδα δείχνει σημάδια οπισθοδρόμησης.

Η πραγματική απορρόφηση του Ταμείου Ανάκαμψης ανέρχεται μόλις στο 36%, έναν χρόνο πριν ολοκληρωθεί το σχέδιο, το 2026, στη διάρκεια του οποίου πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί όλα τα ορόσημα του ελληνικού σχεδίου. Ομως από το σύνολο των 373 Οροσήμων και Στόχων ολοκληρωμένο είναι μόλις το 37% και απομένει προς εκπλήρωση το 63%.