Παρα-ακριβαίνει το ευρώ

Οι αιτίες…

Η ανατίμησή του δεν είναι συγκυριακή, αλλά τροφοδοτείται από τάσεις της διεθνούς οικονομικής συγκυρίας. Πρώτα απ’ όλα, από τη σαφή προοπτική να εκδοθούν ευρωπαϊκά ομόλογα (από την Κομισιόν αλλά και από τα κράτη-μέλη) μεγάλου ύψους για να χρηματοδοτηθεί η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών σταδιακά στο 5% του ΑΕΠ των χωρών-μελών. Ως γνωστόν, οι δαπάνες αυτές δεν θα αφορούν μόνο την προμήθεια ή την παραγωγή στρατιωτικού εξοπλισμού, αλλά και την ανάπτυξη τεχνολογιών «διπλής κατεύθυνσης» (τόσο για εμπορική όσο και για στρατιωτική χρήση) και τον εκσυγχρονισμό ή την οικοδόμηση «υποδομών διευκόλυνσης» (οδικοί άξονες, γέφυρες κ.λπ.). Δεδομένου ότι ήδη οι χώρες-μέλη του μπλοκ είναι αναγκασμένες να αναχρηματοδοτούν κάθε χρόνο το τμήμα του υψηλού τους χρέους που λήγει, με τη μεγάλη αύξηση των ομολόγων του επίσημου τομέα που θα βγαίνουν στην αγορά, πολλά κεφάλαια από τρίτες χώρες θα ανταποκριθούν στην «πρόσκληση» αγοράζοντας ευρωπαϊκά assets – με το αζημίωτο, δηλαδή με πολύ καλές αποδόσεις…

Το ευρώ ανεβαίνει, λοιπόν, πρώτα απ’ όλα γιατί το ευρωπαϊκό χρέος αναμένεται ότι θα αυξηθεί, δηλαδή γιατί η Ευρώπη θα χρεωθεί… περισσότερο – κι αυτό προφανώς δεν είναι για καλό.

Κατά δεύτερο λόγο, η ισχυροποίηση του ευρώ οφείλεται στο ότι εξασθενεί το δολάριο λόγω της πολιτικής του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο ζήτημα των δασμών, που παροξύνει την κρίση αξιοπιστίας (η οποία, εκτός από οικονομική, είναι και γεωπολιτική) των ΗΠΑ, επομένως και του νομίσματός τους, του δολαρίου. Στην ίδια κατηγορία αιτιών συγκαταλέγεται και το οξύ δημοσιονομικό πρόβλημα των ΗΠΑ (πολύ υψηλό δημοσιονομικό έλλειμμα και χρέος, υψηλότερα από τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά).

Στην τρίτη θέση των αιτιών βρίσκονται συγκυριακά στοιχεία και εκτιμήσεις για τους ρυθμούς ανάπτυξης και το ύψος των επιτοκίων στις δύο όχθες του Ατλαντικού. Το δολάριο εξακολουθεί να προσφέρει σημαντικά υψηλότερα επιτόκια σε σχέση με το ευρώ, αλλά ο φόβος της ύφεσης συντηρεί τις ελπίδες ότι η αμερικανική ομοσπονδιακή κεντρική τράπεζα (FED) θα αναγκαστεί να μειώσει τα επιτόκια. Στον αντίποδα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πιθανότατα θα σταματήσει την περαιτέρω μείωση των επιτοκίων. Επομένως, η ελκυστικότητα του δολαρίου λόγω των υψηλότερων επιτοκίων που προσφέρει θα μειωθεί περαιτέρω.

…και οι συνέπειες

Είναι αυτός ο συνδυασμός αιτιών που εξηγεί την πρόσφατη δήλωση της Κριστίν Λαγκάρντ ότι το ευρώ βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική ευκαιρία να διευρύνει την εμβέλειά του ως διεθνές αποθεματικό νόμισμα.

Είναι όλα αυτά για… καλό; Ξανά η απάντηση είναι αλγεβρική. Για το ευρωπαϊκό μπλοκ, που είναι έντονα εξαγωγικό και ιδιαίτερα για χώρες όπως η Γερμανία που στηρίζουν σημαντικό ποσοστό του ΑΕΠ τους στις εξαγωγές, το ισχυρό ευρώ είναι πρόβλημα επειδή ακριβαίνει τις ευρωπαϊκές εξαγωγές. Από την άλλη, είναι επίσης πρόβλημα για την κατανάλωση ευρωπαϊκών υπηρεσιών, ιδίως τουριστικών, από πολίτες τρίτων χωρών, αφού τα νομίσματά τους υποτιμώνται, δηλαδή «φτηναίνουν» έναντι του ευρώ. Με ποσοστιαία ανατίμηση του ευρώ έναντι του δολαρίου κατά περίπου 14% από την αρχή του έτους, οι συνέπειες εξ αυτού του λόγου δεν είναι αμελητέες. Από την άλλη όμως, οι υψηλότερες επενδύσεις σε ευρωπαϊκά assets σημαίνουν ότι εξασθενεί το κύμα διαρροής κεφαλαίων από την Ευρώπη στις ΗΠΑ.

Το ερώτημα είναι πόσο ψηλά θα φτάσει η ισοτιμία του ευρώ με το δολάριο. Προχθές ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ, Ντε Γκίντος, έθεσε το όριο πάνω από το οποίο το πρόβλημα είναι σοβαρό στο 1,20 ευρώ ανά δολάριο. Θα πιεστεί η Ε.Ε. προς την ύφεση και τον αποπληθωρισμό. Και τότε, το ζήτημα θα γίνει όντως «περίπλοκο»…