Ξεμένει από… καύσιμα η οικονομία

Ολοταχώς προς την ύφεση οδηγεί την παγκόσμια οικονομία ο πόλεμος στο Ιράν, καθώς 6 εβδομάδες από την έναρξή του αυξάνονται οι ενδείξεις απ’ όλο τον κόσμο για βραδύτερη επιχειρηματική δραστηριότητα εξαιτίας της έλλειψης καυσίμων και των υψηλών τιμών ενέργειας.

Στην Ινδία δεκάδες εργοστάσια της χώρας που παράγουν προϊόντα αλουμινίου και τα εξάγουν σε όλο τον κόσμο αναγκάστηκαν να κλείσουν σχεδόν αμέσως μετά την έναρξη του πολέμου λόγω έλλειψης φυσικού αερίου. Ανάλογες τάσεις καταγράφονται και στις υπόλοιπες δυναμικές αλλά εξαρτώμενες από τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου οικονομίες της Ασίας, ενώ στην Ευρώπη αρκετοί αγρότες εξαντλούν τα αποθέματα λιπασμάτων τους καθώς οι τιμές τους αυξάνονται ραγδαία. Στις ΗΠΑ -όπου η Goldman Sachs αύξησε την πρόβλεψή της για πιθανότητα ύφεσης σε 30%- οι τιμές που πληρώνουν οι επιχειρήσεις για εισροές σημείωσαν τον Μάρτιο τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξησή τους των τελευταίων 13 ετών προκαλώντας επιβράδυνση της δραστηριότητας στον κυρίαρχο τομέα των υπηρεσιών.

Η τιμή του μπρεντ παρέμενε στο μεγαλύτερο μέρος της χθεσινής μέρας -εν αναμονή της εκπνοής του τελευταίου τελεσίγραφου Τραμπ στο Ιράν στις 3 τα ξημερώματα ώρα Ελλάδας- κοντά στα 110 δολάρια ανά βαρέλι. Το αμερικανικό αργό (WTI) πλησίασε αντίστοιχα το υψηλό 4 εβδομάδων πάνω από τα 116 δολάρια ανά βαρέλι, πριν υποχωρήσει αργά το απόγευμα προς τα 113 δολάρια. Συνήθως το WTI διαπραγματεύεται σε τιμές χαμηλότερες σε σχέση με το μπρεντ, αλλά αυτό έχει αντιστραφεί σε μια αγορά όπου τα βαρέλια για πρόωρη παράδοση έχουν υψηλότερη τιμή (το συμβόλαιο αναφοράς WTI είναι παράδοσης Μαΐου, ενώ το μπρεντ είναι για τον Ιούνιο). Η μετατόπιση αυτή αντανακλά το πόσο άμεσα και επιθετικά γίνεται η τιμολόγηση στην παρούσα φάση, καθώς ασιατικά και ευρωπαϊκά διυλιστήρια αγωνίζονται να αντικαταστήσουν το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής με αμερικανικό.

Συνολικά οι διεθνείς τιμές του αργού πετρελαίου παραμένουν πάνω -ή σε απόσταση αναπνοής- από τα 100 δολάρια για περισσότερες από 3 εβδομάδες, σε επίπεδα 50% υψηλότερα από τα περίπου 70 δολάρια ανά βαρέλι που κυμαίνονταν λίγο πριν από την έναρξη του πολέμου.

Οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία προβλέπεται να οξυνθούν περαιτέρω αν οι τιμές κινηθούν πάνω από τα 110 ή τα 120 δολάρια το βαρέλι, προειδοποιεί ο Nathan Sheets, επικεφαλής παγκόσμιος οικονομολόγος στη Citi και πρώην αξιωματούχος του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ. «Καθώς αυτό το σοκ γίνεται όλο και μεγαλύτερο, οι κίνδυνοι ύφεσης αυξάνονται σημαντικά... Πιθανότατα υπάρχουν ορισμένα όρια όπου... ορισμένα είδη οικονομικής δραστηριότητας δεν θα είναι πλέον βιώσιμα και θα υπάρξει μια πιο έντονη οπισθοδρόμηση» τονίζει.

Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, διεμήνυσε από την πλευρά της χθες ότι το Ταμείο θα ανακοινώσει την επόμενη εβδομάδα στην κοινή εαρινή του σύνοδο με την Παγκόσμια Τράπεζα υποβάθμιση των εκτιμήσεών του για την ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς όπως χαρακτηριστικά είπε «όλοι οι δρόμοι οδηγούν σε υψηλότερες τιμές και βραδύτερη ανάπτυξη». «Ο πόλεμος έχει συρρικνώσει την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου κατά 13%, με τον αντίκτυπο να επηρεάζει τις αποστολές πετρελαίου και φυσικού αερίου και να επηρεάζει τις σχετικές αλυσίδες εφοδιασμού όπως τα λιπάσματα. Ακόμα και ένας γρήγορος τερματισμός των εχθροπραξιών και μια αρκετά γρήγορη ανάκαμψη θα οδηγήσει σε μια σχετικά μικρή προς τα κάτω αναθεώρηση της πρόβλεψης για την ανάπτυξη και μια προς τα πάνω αναθεώρηση της πρόβλεψης για τον πληθωρισμό» είπε, προσθέτοντας ότι εάν ο πόλεμος παραταθεί η επίδραση στον πληθωρισμό και την ανάπτυξη θα είναι μεγαλύτερη.

Οι φτωχές, ευάλωτες χώρες χωρίς ενεργειακά αποθέματα θα πληγούν περισσότερο, πρόσθεσε η Γκεοργκίεβα, σημειώνοντας ότι πολλές χώρες έχουν ελάχιστο έως καθόλου δημοσιονομικό χώρο για να βοηθήσουν τους πληθυσμούς τους να αντιμετωπίσουν τις αυξήσεις τιμών που προκλήθηκαν από τον πόλεμο, κάτι που αυξάνει τις προοπτικές κοινωνικών αναταραχών. Η Γκεοργκίεβα αποκάλυψε ότι ορισμένες χώρες έχουν ήδη ζητήσει οικονομική βοήθεια από το ΔΝΤ, αλλά δεν τις κατονόμασε. Είπε ότι το ΔΝΤ θα μπορούσε να ενισχύσει ορισμένα υπάρχοντα προγράμματα δανεισμού για να καλύψει τις ανάγκες αυτών των χωρών. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 85% των χωρών-μελών του ΔΝΤ είναι εισαγωγείς ενέργειας. Η Γκεοργκίεβα είπε επίσης ότι το ΔΝΤ δεν βλέπει ακόμη επισιτιστική κρίση, αλλά αυτό θα μπορούσε να συμβεί εάν οι παραδόσεις λιπασμάτων μειωθούν.

Το Ταμείο αναμένεται να δημοσιεύσει μια σειρά από σενάρια στην εξαμηνιαία έκθεσή του για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας την επόμενη Τρίτη.

Σοβαρή κρίση

Εν τω μεταξύ ο Φατίχ Μπιρόλ, εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), επανέλαβε χθες σε συνέντευξή του στη γαλλική εφημερίδα Le Figaro ότι η έκταση της τρέχουσας διακοπής του ενεργειακού εφοδιασμού είναι πρωτόγνωρη, «πιο σοβαρή από τις πετρελαϊκές κρίσεις των 1973, 1979 και 2022 μαζί». Προειδοποίησε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες, η Ιαπωνία, η Αυστραλία και άλλες θα υποφέρουν. Ωστόσο αυτές που κινδυνεύουν περισσότερο είναι οι αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίες θα πληγούν σκληρά από τις απότομες υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, τις υψηλότερες τιμές τροφίμων και τη γενική αύξηση του πληθωρισμού.

Αντίθετα, οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου ΗΠΑ και Κίνα, όπως εκτιμούν μια σειρά οικονομολόγων, μπορούν να ελπίζουν ότι θα τα πάνε σχετικά καλά. Οι ΗΠΑ, που είναι καθαρός εξαγωγέας ενέργειας, είναι λιγότερο πιθανό να αντιμετωπίσουν περιορισμούς στην προσφορά, ενώ από την πλευρά της η Κίνα, με χαμηλή εξάρτηση από το πετρέλαιο του Περσικού Κόλπου και υψηλή χρήση ηλεκτρικής ενέργειας, φαίνεται σε καλύτερη θέση από τους ομολόγους της για να αντέξει το παγκόσμιο σοκ.