Ο λαϊκιστής Μπάμπις είναι ο μεγάλος νικητής των τσεχικών εκλογών και ο νέος πονοκέφαλος της Ε.Ε.

Ο δεξιός λαϊκιστής Αντρέι Μπάμπις και το κόμμα του ANO σημείωσαν μια  καθοριστική νίκη στις κρίσιμες βουλευτικές εκλογές της Τσεχίας, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα του Σαββάτου, σε μια ψηφοφορία που κινδυνεύει να μετατρέψει τη χώρα σε νέο «πονοκέφαλο» για την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Το ANO προηγείται με σχεδόν 35% των ψήφων, με πάνω από το 99% των εκλογικών περιφερειών να έχουν καταμετρηθεί. Ο κυβερνητικός συνασπισμός του πρωθυπουργού Πέτρ Φιάλα, Spolu (Μαζί), συγκέντρωσε περίπου 23%.

«Είμαι χαρούμενος», δήλωσε ο Μπάμπις στους δημοσιογράφους στα κεντρικά γραφεία της εκστρατείας του το βράδυ του Σαββάτου, ενώ δεχόταν έντονες επευφημίες από τα μέλη του ANO, με ένα παλιό ιταλικό τραγούδι των Ricchi e Poveri να παίζει στα μεγάφωνα.

Η Εκλογική Επιτροπή του Κράτους, που συλλέγει τα προσωρινά αποτελέσματα από περισσότερα από 14.800 εκλογικά τμήματα εντός και εκτός Τσεχίας, αναμένεται να ανακοινώσει το τελικό αποτέλεσμα έως τη Δευτέρα, αν και η εισαγωγή της επιστολικής ψήφου μπορεί να προκαλέσει καθυστερήσεις.

Συνολικά, 4.462 υποψήφιοι και 26 κόμματα συμμετείχαν στις εκλογές. Η συμμετοχή έφτασε το 68%, το υψηλότερο ποσοστό από το 1998.

Το κόμμα STAN (Δήμαρχοι και Ανεξάρτητοι), μέλος του κυβερνώντος συνασπισμού, ήρθε τρίτο με 11%, ενώ το ακροδεξιό, ευρωσκεπτικιστικό SPD (Ελευθερία και Άμεση Δημοκρατία) συγκέντρωσε 8%, καταγράφοντας μεγάλη απόκλιση σε σύγκριση με τις δημοσκοπήσεις που το έδιναν στο 13%. Το Κόμμα των Πειρατών, πρώην εταίρος του κυβερνητικού συνασπισμού, συγκέντρωσε 9%.

Η έκπληξη των εκλογών ήταν το δεξιό λαϊκιστικό κόμμα Motorists for Themselves (Οδηγοί για τον Εαυτό τους), που φαίνεται να εξασφαλίζει είσοδο στο κοινοβούλιο με περίπου 7%, αν και καθ’ όλη τη διάρκεια της εκστρατείας κινούνταν μόλις πάνω από το όριο του 5%. Αντίθετα, το αριστερό κόμμα Stačilo! (Αρκετά!) αναμένεται να μείνει εκτός.

Προβληματισμός στις Βρυξέλλες

Η Ευρώπη παρακολουθεί με επιφύλαξη τις τσεχικές εκλογές, καθώς ο Μπάμπις έχει δεσμευτεί να τερματίσει την αποστολή όπλων στην Ουκρανία, να αντιταχθεί στα σχέδια του ΝΑΤΟ για αύξηση των στρατιωτικών δαπανών, και να συγκρουστεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Πράσινη Συμφωνία.

Οι επικριτές του φοβούνται ότι, αν ο δεξιός δισεκατομμυριούχος επιστρέψει στην εξουσία, η Τσεχία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε νέο «πονοκέφαλο» για την ΕΕ, όπως η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν και η Σλοβακία του Ρόμπερτ Φίτσο.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Τσεχίας, Γιαν Λιπάφσκι, δήλωσε στο Politico: «Αν δούμε τις δηλώσεις του και τους συμμάχους του στην Ευρώπη — όπως ο Όρμπαν και ό,τι έκανε στην Ουγγαρία — ο Μπάμπις θα αρχίσει να ωθεί την Τσεχία εκτός της σφαίρας επιρροής της Ευρώπης».

Και πρόσθεσε: «Δεν θέλω η Τσεχία να καταλήξει στο περιθώριο της Ευρώπης, όπως συνέβη με την Ουγγαρία ή τη Σλοβακία».

Τα σενάρια σχηματισμού κυβέρνησης

Ο Μπάμπις πιθανότατα δεν θα εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή των 200 εδρών, πράγμα που σημαίνει ότι θα χρειαστεί κοινοβουλευτική στήριξη για να σχηματίσει κυβέρνηση. Όλα τα μεγάλα κόμματα έχουν δηλώσει ότι δεν θα συνεργαστούν μαζί του, αφήνοντάς τον να στραφεί σε πιο ακραίες επιλογές.

Οι πιθανότεροι εταίροι του είναι οι Motorists for Themselves, που — όπως και ο ίδιος — δεν θέλουν έξοδο από την ΕΕ ή το ΝΑΤΟ, και το SPD, το οποίο έχει διαφορετική στάση. Αυτή η προοπτική ανησυχεί τους αναλυτές και τους πολιτικούς του αντιπάλους.

Το ANO και οι Motorists ανήκουν στην ομάδα Patriots for Europe στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που συνιδρύθηκε από τον Μπάμπις.

Το βράδυ του Σαββάτου, ο Μπάμπις δήλωσε ότι σκοπεύει να σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας ενός κόμματος, με τη στήριξη των SPD και Motorists. «Θα ξεκινήσουμε συνομιλίες με το SPD και τους Motorists και θα επιδιώξουμε μια μονοκομματική κυβέρνηση υπό το κίνημα ANO», είπε.

Ο πολιτικός αναλυτής Ότο Έιμπλ από το Πανεπιστήμιο Μασάρικ του Μπρνο σχολίασε: «Δεν πιστεύω ότι μια κυβέρνηση Μπάμπις μειοψηφίας θα σήμαινε κατ’ ανάγκη το ίδιο με ό,τι βλέπουμε στη Σλοβακία με τον Φίτσο ή στην Ουγγαρία με τον Όρμπαν. Το πρόβλημα ξεκινά όταν υπάρχει κυβερνητικός συνασπισμός ή κυβέρνηση μειοψηφίας που στηρίζεται από κομμουνιστές ή ακροδεξιά κόμματα — τότε προκύπτουν οι πραγματικές δυσκολίες».

Οικονομικές υποσχέσεις και υπόνοιες διαφθοράς

Ο Μπάμπις έκανε εκστρατεία με υποσχέσεις για φθηνότερη ενέργεια, υψηλότερες συντάξεις, ενώ δεσμεύτηκε να δώσει προτεραιότητα στα συμφέροντα της Τσεχίας έναντι της Ουκρανίας. Ο λαϊκιστικός του λόγος συγκρίνεται με αυτόν του Ντόναλντ Τραμπ στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο δισεκατομμυριούχος αγροτοβιομήχανος υπήρξε πρωθυπουργός από το 2017 έως το 2021 και υποψήφιος πρόεδρος το 2023, αλλά έχασε από τον στρατηγό Πέτρ Πάβελ.

Ο Μπάμπις είναι γνωστός στις Βρυξέλλες λόγω ενός σκανδάλου, στο οποίο κατηγορείται ότι εξαπάτησε την ΕΕ για 2 εκατ. ευρώ ώστε η εταιρεία του Agrofert να λάβει επιδοτήσεις που προορίζονταν για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Η υπόθεση έχει ξανανοίξει και ο Μπάμπις αναμένει απόφαση του Περιφερειακού Δικαστηρίου της Πράγας. Αν δεν προκύψουν νέα στοιχεία, το δικαστήριο είναι υποχρεωμένο να ακολουθήσει το Εφετείο της Πράγας, το οποίο ανέτρεψε την προηγούμενη αθωωτική απόφαση.

Ο Μπάμπις αρνείται οποιαδήποτε ενοχή, υποστηρίζοντας ότι η υπόθεση είναι πολιτικά υποκινούμενη. Ωστόσο, θα μπορούσε να παρεμποδίσει την επιστροφή του στην πρωθυπουργία, αν ο πρόεδρος επιλέξει να μην τον διορίσει λόγω σύγκρουσης συμφερόντων με την Agrofert — ένα σενάριο μάλλον απίθανο, αλλά όχι αδύνατο.

Ο πρόεδρος Πέτρ Πάβελ δήλωσε ότι θα συναντηθεί με όλα τα κόμματα που εισέρχονται στο κοινοβούλιο την Κυριακή.