Ο Ζουκμάν ταράζει τη γαλλική πολιτική σκηνή - Γίνεται ο μπαμπούλας των υπερπλούσιων

Η πιο διχαστική φιγούρα στη γαλλική πολιτική δεν είναι πολιτικός, επισημαίνει το Politico. 

Είναι ένας νεαρός οικονομολόγος με παιδικό πρόσωπο, ο Γκαμπριέλ Ζουκμάν (Gabriel Zucman), και έχει μια πρόταση που αγγίζει βαθιά έναν θυμωμένο και κουρασμένο λαό που βλέπει το κόστος ζωής να αυξάνεται και τις κυβερνήσεις να καταρρέουν στην προσπάθειά τους να ισοσκελίσουν τους προϋπολογισμούς.

Ο 38χρονος Ζουκμάν προτείνει, μεταξύ πολλών άλλων, κάθε νοικοκυριό με περιουσία άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ να πληρώνει έναν ετήσιο φόρο τουλάχιστον 2% επί της συνολικής αξίας των περιουσιακών του στοιχείων. Σύμφωνα με τον ίδιο, το μέτρο θα μπορούσε να αποφέρει έως και 20 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο.

Η πρόταση, γνωστή ως «φόρος Ζουκμάν», έχει γίνει το πιο καυτό θέμα συζήτησης αυτή τη στιγμή στη δημόσια ατζέντα μιας χώρας που βρίσκεται στα πρόθυρα σοβαρής δημοσιονομικής κρίσης.

Ο Ζουκμάν υποστηρίζει ότι οι δισεκατομμυριούχοι της Γαλλίας έχουν χαμηλότερο πραγματικό φορολογικό συντελεστή από τους περισσότερους άλλους φορολογούμενους, κάτι που καταρρίπτει το αφήγημα περί προοδευτικής και δίκαιης φορολογίας.

Δεν περνά μέρα χωρίς να συζητείται έντονα η αξία ή οι αδυναμίες του φόρου Ζουκμάν στα γαλλικά μέσα ενημέρωσης, ιδίως διότι οι Σοσιαλιστές, που ήταν καθοριστικοί στην πτώση των δύο τελευταίων κυβερνήσεων της χώρας, έχουν υιοθετήσει την πρόταση και θα διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στις νέες διαπραγματεύσεις με τον Λεκορνί για το τσουνάμι λιτότητας που δρομολογείται από τον Μακρόν.

Το κόμμα του Λεκορνί και ο Μακρόν, που εκπροσωπούν το ακροκεντρώο, φιλοεπιχειρηματικό στρατόπεδο, αντιτίθενται στον φόρο, αλλά χρειάζονται τη στήριξη της κεντροαριστεράς για να περάσουν τα υπέρογκα μέτρα λιτότητας, ώστε να πείσουν τις αγορές και τους ευρωπαίους εταίρους ότι η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης παραμένει κυβερνήσιμη.

Αν ο φόρος Ζουκμάν θα μπει τελικά στο τραπέζι των κοινοβουλευτικών συζητήσεων είναι αβέβαιο, καθώς η ομάδα του Λεκορνί κρατά τα σχέδιά της επτασφράγιστα.

Ωστόσο, ο Ζουκμάν έχει ήδη πετύχει να αλλάξει τη φύση της συζήτησης.

«Το πλεονέκτημα του φόρου Ζουκμάν δεν είναι ο ίδιος ο φόρος, αλλά η διάγνωση του προβλήματος και η εγκατάλειψη της ιδέας ότι δεν μπορεί να γίνει τίποτα», δήλωσε ο Πασκάλ Σεντ-Αμάν, Γάλλος αξιωματούχος που ηγήθηκε για μια δεκαετία των προσπαθειών για παγκόσμια φορολογική μεταρρύθμιση στον ΟΟΣΑ.

«Ζιουκμαν-ία»

Περισσότερο από μια δεκαετία μετά την παγκόσμια επιτυχία του Τομά Πικετί με το βιβλίο «Το Κεφάλαιο στον 21ο Αιώνα», ο Ζουκμάν αναδεικνύεται ως ο επόμενος «ροκ σταρ» των Γάλλων οικονομολόγων.

Η δουλειά του στους φόρους περιουσίας έχει εμπνεύσει αριστερούς υποψηφίους για την προεδρία των ΗΠΑ, όπως τη γερουσιαστή Ελίζαμπεθ Γουόρεν και τον Μπέρνι Σάντερς, ενώ του χάρισε και το Μετάλλιο John Bates Clark το 2023. Πέρυσι, συμβούλευσε και τη Βραζιλία για την προώθηση του παγκόσμιου ελάχιστου φόρου για δισεκατομμυριούχους, όσο η χώρα είχε την προεδρία της G20.

Ο Ζουκμάν διδάσκει δίπλα στον Πικετί στην Παρισινή Σχολή Οικονομικών αλλά και στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, στο Μπέρκλεϊ. Έχει αποδειχθεί δεινός επικοινωνιακά και δεν διστάζει να μπει σε δημόσιες ή διαδικτυακές αντιπαραθέσεις — και υπάρχουν πολλές.

Ο Μπερνάρ Αρνό, διευθύνων σύμβουλος της LVMH (ο πλουσιότερος άνθρωπος της Γαλλίας), δήλωσε ότι ο φόρος θα «καταστρέψει τη γαλλική οικονομία». Άλλοι οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι ο φόρος δεν θα αποφέρει 20 δισ. ευρώ, αλλά μόλις 5 δισ. Νομικοί ανησυχούν ότι μπορεί να είναι αντισυνταγματικός.

Υπάρχει και το επιχείρημα της «φυγής κεφαλαίων»: ότι οι δισεκατομμυριούχοι απλώς θα φύγουν από τη Γαλλία για να αποφύγουν τον φόρο — όπως έκανε ο Πιερ-Εντουάρ Στερέν — στερώντας το κράτος από σημαντικά έσοδα. Ωστόσο, μια ομάδα ανεξάρτητων οικονομολόγων που συμβουλεύει την κυβέρνηση διαπίστωσε ότι μια τέτοια έξοδος δεν θα είχε σημαντική οικονομική επίπτωση, αποδυναμώνοντας αυτό το επιχείρημα.

Τι φοβάται το Ελιζέ

Ο μεγαλύτερος φόβος του Ελιζέ είναι το τι θα μπορούσε να σημαίνει ο φόρος για τη «startup nation» που υποσχέθηκε ο Μακρόν στις εκλογές του 2017, σχολιάζει το Politico.

Οι επιχειρηματίες θα αναγκάζονταν να πληρώνουν φόρο με βάση την αγοραία αξία των μετοχών που κατέχουν στις εταιρείες τους — που μπορεί να κυμαίνεται δραματικά — επιπλέον του εισοδήματός τους.

Ο Αρτύρ Μανς (Arthur Mensch), ιδρυτής της γαλλικής νεοφυούς εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης Mistral AI, δήλωσε ότι συμφωνεί με τον Ζουκμάν ότι χρειάζεται περισσότερη «φορολογική δικαιοσύνη» στη Γαλλία, αλλά εξήγησε πως δεν θα μπορούσε να πληρώσει τον φόρο Ζουκμάν.

Ο Ζούκμαν απάντησε ότι όσοι δισεκατομμυριούχοι δεν μπορούν να πληρώσουν σε μετρητά, θα μπορούσαν να μεταβιβάσουν μετοχές στο κράτος — μια λύση που οι επικριτές του χαρακτήρισαν κομμουνιστική.

Παρά τις μεγάλες αντιρρήσεις, το σχέδιο του Ζουκμάν φαίνεται να έχει εκπληκτικά υψηλή λαϊκή υποστήριξη. Πρόσφατη δημοσκόπηση της Ifop για λογαριασμό των Σοσιαλιστών έδειξε ότι το 86% των ερωτηθέντων βλέπει θετικά τον φόρο Ζουκμάν.

«Στη Γαλλία, μια χώρα παθιασμένη με την ισότητα, έχουμε φτάσει στο σημείο που ο απλός άνθρωπος ξέρει τι είναι ο φόρος Ζουκμάν», δήλωσε ο Σεντ-Αμάν, πρώην στέλεχος του ΟΟΣΑ.