Τα Χριστούγεννα των παιδικών μου ματιών…

Δεν ήταν πλούσια χρόνια. Φτωχικά μα ευτυχισμένα, στις  μικρογειτονιές του Πειραιά όπου ακόμη τα παιδιά έπαιζαν σε στεναδάκια και αλάνες. Την εποχή που η Ελλάδα αναζητούσε το ευρωπαϊκό της προφίλ, με έπαιρνε γιορτινές μέρες ο πατέρας από το χέρι και με σεργιανούσε στις γειτονιές.  Συνταίριαζα ασθμαίνοντας το μικρό μου βάδισμα με το δικό του. Άκουγα τις «κουβέντες των μεγάλων» καταγράφοντας ένα-ένα τα «τι» και τα «γιατί» να τα ρωτήσω στο σπίτι: Τι είναι απεργία, δικαιώματα, υπερωρία, τι σημαίνει επίσχεση και τι εργοδοσία. 

Λουστρινένια απαστράπτοντα παπούτσια, κόκκινο ζεστό παλτουδάκι ραμμένο στη σίνγκερ της μάνας, η καθιερωμένη περιήγηση στο κεντρικό βιβλιοπωλείο κι ένα ακόμη βιβλίο αγαπημένο μου απόκτημα, τυλιγμένο σε πολύχρωμο χαρτί, υπό μάλης. Για να ντύσει με φαντασία και λέξεις, τις κρύες νύχτες των χριστουγεννιάτικων ημερών. 

Βιτρίνες ολόφωτες με ρούχα και παιχνίδια που έμοιαζαν στα παιδικά μου μάτια απολύτως μαγικά. Μαλακές καραμέλες πασπαλισμένες με ζάχαρη, λαμπάκια πολύχρωμα αλλά με φως ζεστό κι ας καίγονταν διαρκώς, μικροπωλητές που διαλαλούσαν την πραμάτεια τους, ημερολόγια και φτηνοδώρα σε καρότσια και στη γωνιά, ο καστανάς  να τυλίγει σε χωνάκι εφημερίδας, τους καυτούς καρπούς. 

Και στο σπίτι ψήναμε κάστανα. Πάνω στη σόμπα πετρελαίου. Χάραζε μ’ ένα σουγιαδάκι ο πατέρας με τα τραχιά του χέρια τη σκούρα καφετιά επιφάνεια κι όπως τα άπλωνε πάνω στη μαντεμένια επιφάνεια, άφηναν κρότο σύγκρουσης. Εκείνες τις εποχές, οι κοινωνικές συγκρούσεις άλλαζαν άρδην την Ελλάδα. Αποκάλυπταν τις ιδεολογικές αποκλίσεις και δε συγκάλυπταν τις υπερμεγενθυμένες ασημαντότητες που κορδακίζονταν τους ηγήτορες. Δημιουργούσαν συνθήκες ανάπτυξης μιας αγωνιστικότητας που ξεσήκωνε η ανάγκη και διαπότιζε η ελπίδα. Ο πνευματικός κόσμος της χώρας, που ξεροψηνόταν σα κάστανο στη φωτιά των κοινωνικοπολιτικών ζυμώσεων, άφηνε τη στιβαρή σάρκα του λόγου άλλοτε να μελώνει κι άλλοτε να ξεροψήνεται. Για να τη γεύονται, εκείνοι που πεινούσαν…

Δεν είχαν αναγάγει ακόμη τότε το κασσιτερωμένο τους τίποτα σε άπαν, οι πειθήνιοι κομματικοί γραφιάδες. Κι οι αριστερές και προοδευτικές ιδέες δεν είχαν έκφραση μόνο μέσα από πρόσωπα που καταλάμβαναν έδρανα στη Βουλή, ήταν στάση ζωής. Κι εκείνοι που την υπερασπίζονταν, την τιμούσαν με αγώνες. Δεν ήταν ανακόλουθοι των λόγων  και ακόλουθοι  της βαρβαρότητας που προελαύνει παγκοσμίως, αδηφάγα, τυραννική, τρομοκρατόρισσα.

Ό,τι της αντιστάθηκε, γονάτισε ή συνθηκολόγησε. Συναλλάχθηκε ή μεταλλάχθηκε. Σα καμένο κάστανο στη φουφού, μαύρισε και μύρισε άσχημα. Αχρήστευσε και αχρηστεύθηκε, όταν στέφθηκε «μηχανισμός εξουσίας». Όταν η δύναμη που φόβιζε τους εξουσιαστές, άρχισε να εξουσιάζει…

Στην «εξουσία» της κουζίνας, πρωτοκαθεδρία είχε τότε η μάνα. Ζύμωνε με τα χέρια φουσκωμένα από τα πλυσίματα και τα καθαρίσματα σε μια μεγάλη πήλινη λεκάνη τα μελομακάρονα, ενώ από το φούρνο αναδύονταν ευωδιές από κανελογαρύφαλλα… Του πατέρα η ματιά με χάιδευε  όταν  με αντίκριζε να τρυπώνω στη βουερή κουζίνα ξυπόλητη, αγουροξυπνημένη  και με τα μονίμως ατίθασα μαλλιά ανάκατα, να χώνω μουσούδα στο ζυμάρι για «να μυρίσω»… Να γκρινιάζω και να διεκδικώ συμμετοχή στο «πλάσιμο», με τα πιο κακοφτιαγμένα μου γλυκά να δέχονται τα πιο επαινετικά σχόλια γιατί τα είχε κάνει η… «μικρή».

Τα βράδια είχαν χρώμα γιορτινό και μαζωσυνάξεις σπιτικές, αν και με λιγοστά «καλούδια». Για μας τα παιδιά κάνα φτηνοπαίχνιδο  φερμένο από συγγενείς και μπόλικα «μη» όταν ξεσηκώναμε τον κόσμο από τις φωνές. Το κονιάκ σε ποτηράκια κρυστάλλινα για τους «μεγάλους», ένα περίεργο λικέρ σε βαθύ μωβ χρώμα για τις «κυρίες», φουντούκια και καρύδια, γυάλινες πιατέλες γεμάτες γλυκά πάνω στο κομό. Συζητήσεις ακατανόητες, τα «σόγια» με τα ετερόκλητα χαρακτηριστικά και τις οικογενειακές υποβόσκουσες αντιπαραθέσεις, μπηχτές και πειράγματα. 

Τα καλά σερβίτσια στο γιορτινό τραπέζι, λευκό τραπεζομάντηλο με κεντίδια, βελούδινες κουρτίνες, έπιπλα που μύριζαν κερί και προσδοκία. Κι ύστερα μουσική, χορευτικές φιγούρες, ο θείος να κοιμάται μονίμως καθιστός στον καναπέ, η θεία με το κραγιόν να σκαρφαλώνει στο δόντι και μια βαριά μυρωδιά πούδρας που απεχθανόμουν να μυρίζω όταν μου επέβαλλαν να τη φιλήσω. Κρυβόμουν πίσω από τον αδερφό μου κι έλεγα επαναστατικά την κολλημένη στο στόμα μου φράση: «Δε θέλω…»

Τίποτα από εκείνα που τότε «δεν ήθελα» σήμερα δεν αναπολείται με μια γλυκιά αίσθηση απώλειας της παιδικής μου ματιάς. Εκείνης που σε όλα έβαζε μια πινελιά προσμονής, μια φωτεινότητα ενθουσιασμού για τα πρωτόγνωρα.

Μου έχει λείψει εκείνο το χαλαρό γιορταστικό ξύπνημα, σε ένα σπίτι φτωχικό μα ζεστό από γέλια και αγάπη. Που έμπαζε από τις χαραμάδες κρύο αέρα μα και συγκίνηση. Το αγκάλιασμα του αδερφού μου και το χαϊδευτικό του «ξύπνα τεμπελίτσα…»  Η κόκκινη καρό κουβερτούλα, μισοτριμμένη στις άκρες μα τόσο απαλή-σαν τα χέρια της μάνας που ζύμωνε μερόνυχτα στη πήλινη λεκάνη. Η φάτνη στη πλατεία και η αγωνία μου αν ο μικρός Χριστός κρύωνε τις νύχτες. Τα άλλα κοριτσάκια με τα πανομοιότυπες κορδέλες στα μαλλιά.

Τα κοντοκουρεμένα αγοράκια, σφιγμένα σε κάτι μπλε σακάκια του μεγαλύτερου αδερφού. Η τελετουργία της θείας μετάληψης παραμονή των Χριστουγέννων, το σκέτο τσάι με παξιμάδι για βραδινό.
Μου έλειψε κι εκείνη η προσδοκία πως μεγαλώνοντας θα ήμουν ζεστή και προστατευμένη όπως στην αγκαλιά του πατέρα μου και πως όλα θα ήταν απλόχερα, σαν της καρδιάς του το μοίρασμα από το «μη έχειν» του.

Γιατί, άλλο είναι να ρίχνεις με το σταγονόμετρο το ανθόνερο στον κουραμπιέ κι άλλο να ζεις μετρώντας τα όλα με το σταγονόμετρο! Άλλο, το να ρίχνεις μελάκι στα μελομακάρονα κι άλλο να μελώνεις με προσδοκίες την απόγνωση ενός ολόκληρου λαού. Άλλο, το να κοπανάς στο γουδί το καρύδι για το σπιτικό μπακλαβά κι άλλο να κοπανάς το εύρωστο δυναμικό μέχρι να γίνει… τρίμματα. Είναι διαφορετικό το να στρώνεις τραπέζι με εδέσματα φτιαγμένα για να χορτάσουν την ανάγκη των ανθρώπων να μοιράζονται-όχι μόνο γεύσεις και αρώματα, αλλά την καρδιά τους και συναισθήματα. Κι άλλο το να στρώνεις το τραπέζι στα λυκόρνια για να ροκανίσουν το ημιθανές σώμα μιας ολάκερης χώρας…

Μου λείπει η απλότητα και εγκαρδιότητα στις ανθρώπινες σχέσεις. Τα ανοιχτά σπίτια κι οι ολάνοιχτες  καρδιές. Μου λείπουν τα αυθόρμητα αγκαλιάσματα, η χαρά που δίνει τέμπο μικρού τυμπανιστή στην καρδιά, οι στιγμές που νιώθεις ευτυχισμένος απλά κρατώντας ένα χέρι ή αποτυπώνοντας στην κάμερα του νου ένα χαμόγελο…

Μου λείπουν οι φίλοι που σου χτυπούν την εξώπορτα 3 τα μεσάνυχτα για να σε ξεσηκώσουν σε ξεφάντωμα ή για να μοιραστούν τον πόνο τους πάνω από ένα μισοάδειο  μπουκάλι κρασί κι ύστερα να κοιμίσουν στον καναπέ σου τη μοναξιά τους. Μου λείπουν οι φίλοι που θέλουν να σε δουν κι όχι να σε διαβούν…

Άραγε είμαστε ακόμη με κάποιο τρόπο και για κάποιο λόγο έστω και λιγοστά «ευτυχισμένοι»; Ή η ευτυχία των γιορτινών ημερών είναι μόνο μια λάμψη που κάνει μεγάλα τα μικρά και όμορφο το κάθε τι, σαν το κοιτούν ενθουσιώδη παιδικά μάτια;

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας