Μανδρα - γορίτες

mandra.jpg

EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ

Γνωστός από την αρχαιότητα ήταν ο μανδραγόρας, καθώς εντοπίστηκε σε τάφους των Θηβών της Αρχαίας Αιγύπτου του 1800 π.Χ. Από τότε συνδέθηκε με πλήθος μύθων, του αποδόθηκαν μαγικές ιδιότητες, χρησιμοποιήθηκε σε ιατροφαρμακευτικές εφαρμογές. Γνωστές και οι αναισθητικές του ιδιότητες: ήδη από την ομηρική εποχή χρησίμευε ως υπνωτικό και παυσίπονο.

Ο Μαχάων, γιος του Ασκληπιού, έθεσε ρίζα μανδραγόρα στην πληγή του Φιλοκτήτη. Ο Ιπποκράτης τον χρησιμοποιούσε ως αναισθητικό. Ο Διοσκουρίδης στο «Περί Υλης Ιατρικής» (βιβλίο του 1ου μ.Χ. αιώνα, που μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες και αποτελούσε μέχρι τον 19ο αι. υπόδειγμα φαρμακευτικού εγχειριδίου) σημειώνει τη χρήση του μανδραγόρα «κατά των άγρυπνων και περιοδυνόντων». Η εικόνα του φυτού αυτού αποτέλεσε το έμβλημα της Ελληνικής Αναισθησιολογικής Εταιρείας.

Στον μανδραγόρα αποδόθηκαν ακόμη αφροδισιακές ιδιότητες και χρησιμοποιήθηκε σε ερωτικά φίλτρα, ίσως λόγω της μορφολογικά ιδιαίτερης, διχαλωτής ρίζας του, που θυμίζει μικρογραφία ανθρώπου. Η θεά Αφροδίτη, μεταξύ άλλων, αποκαλείται Μανδραγορίτις, ενώ οι πορτοκαλόχρωμοι καρποί του, επειδή αναδίδουν έντονη οσμή μήλου, αποκαλούνται «μήλα του έρωτα». Ο λαός αποδίδει τον όρο σερνικοβότανο στον μανδραγόρα, συνδέοντάς τον με τη γονιμότητα και την απόκτηση αρσενικών παιδιών.

Μανδραγορίτες αποκαλούνταν οι ειδικοί εκείνοι τεχνίτες που φρόντιζαν, με εφαρμογή εκλεπτυσμένων ξυλογλυπτικών τεχνικών, να τονίσουν ακόμα περισσότερο το ανθρωπόμορφο σχήμα της ρίζας του μανδραγόρα. Ο ίδιος όρος χρησιμοποιούνταν απαξιωτικά για όσους έκαναν συστηματική χρήση του χυμού του ως υπνωτικού, όπως αποκαλούμε σήμερα κάποιον αλκοολικό ή ναρκομανή. Και με τις δύο αυτές έννοιες ο όρος Μανδραγορίτες απαντά στα ξενόγλωσσα λεξικά. Η αρχαία έκφραση «υπό μανδραγόραν καθεύδειν» (κοιμάται κάτω από τον μανδραγόρα) είχε την έννοια ότι κάποιος είναι υπνωτισμένος, σε πλήρη άγνοια της κατάστασης στην οποία βρίσκεται.

Σύγχρονοι Μανδραγορίτες λοιπόν κι εμείς, τελούμε υπό βαθιά, μακρόχρονη, μανδραγόρια ύπνωση. Μανδραγορίτες σε χρόνια εξάρτηση μιας έωλης «ανάπτυξης», που δεν λογαριάζει ούτε τους ρυθμούς της φύσης ούτε τη στοιχειώδη λογική. Αυτής της «ανάπτυξης» που μας πλασάρουν και μας πωλούν ακριβά, μα τόσο ακριβά, οι Μαυραγορίτες της ολέθριας «προόδου».

Ετσι μας βρήκε το μεγάλο κακό στη Μάνδρα Αττικής, ξυπνώντας μας απότομα, για να θρηνήσουμε αδικοχαμένους νεκρούς, να καταμετρήσουμε καταστροφές σε υποδομές και περιουσίες. Ο Νικολό Μακιαβέλι, πέρα από τη σκιαγράφηση των αρετών που πρέπει να διαθέτει ο «Ηγεμόνας», έγραψε το 1518 ένα θεατρικό έργο με τίτλο «Μανδραγόρας» σατιρίζοντας την ιταλική κοινωνία της εποχής του. Αναρωτιέμαι τι θα έγραφε για τη δική μας κοινωνία σήμερα. Καιρός ν' αφυπνιστούμε.

* (Ph.D.)2, επίκουρος καθηγητής Ιατρικής Φυσικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

Μέλος της
ΕΝΕΔ