Κυνηγώντας ανεμόμυλους

don-quixote_1.jpg

DON-QUIXOTE_1 Ο Δον Κιχώτης του Rob Davis είναι επιρρεπής στις γκάφες και στα λάθη. Δεν παύει ποτέ, όμως, να είναι συμπαθής και να ακολουθεί τα συναισθήματά του

Ενα κλασικό έργο της παγκόσμιας λογοτεχνίας, ο θρυλικός, ονειροπόλος και αδάμαστα ιδεολόγος, έστω και ημιπαράφρων, Δον Κιχώτης του Μιγκέλ ντε Θερβάντες, μεταφέρεται σε κόμικς από τον Βρετανό δημιουργό Rob Davis. Η έκδοση του βιβλίου στα ελληνικά από τις εκδόσεις Χαραμάδα (μτφρ.: Μαρία Χρίστου) συνοδεύεται από τη διπλή παρουσίαση του βιβλίου σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα το ερχόμενο διήμερο, παρουσία του δημιουργού του.

Αν και έχουν περάσει περισσότερα από 400 χρόνια από τότε που ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες έγραψε τον Δον Κιχώτη, το έργο του παραμένει επίκαιρο, φρέσκο και συναρπαστικό όσο ελάχιστα στην ιστορία της λογοτεχνίας. Οι συνεχείς επανεκδόσεις και μεταφράσεις του σε όλο τον κόσμο, αλλά και οι αμέτρητες προσαρμογές και διασκευές του αποδεικνύουν τη δυναμική και τη διαχρονικότητά του.

Ο «ονειροπαρμένος», «αλαφροΐσκιωτος» και «ηρωικός» ευγενής από τη Μάντσα, με την αυτοσχέδια «ιπποτική» στολή του, το ψωραλέο άλογό του, Ροσινάντε, και τον πιστό ιπποκόμο του, Σάντσο Πάντσα, πασχίζει να σώσει τον κόσμο και να κατακτήσει την καρδιά της (φανταστικής;) Δουλτσινέας. Η υπέροχη ιστορία του Θερβάντες ενέπνευσε ζωγράφους όπως ο Πάμπλο Πικάσο και ο Σαλβαντόρ Νταλί, σκηνοθέτες όπως ο Ορσον Γουέλς και ο Τέρι Γκίλιαμ, έγινε όπερα, μπαλέτο, μιούζικαλ και μεταφέρθηκε επανειλημμένα σε κόμικς από πολλούς καλλιτέχνες.

Ο Rob Davis, δημιουργός του Δον Κιχώτη σε κόμικς, μιλά στην «Εφ.Συν.»

DON-QUIXOTE_2

Το πρόσφατο εγχείρημα του Rob Davis επαινέθηκε από τους κριτικούς για την επιτυχή απόδοση του κλίματος του Θερβάντες, το εύστοχο χιούμορ, την επιλογή των σκηνών και την τεράστια χρωματική παλέτα που αποδίδει ιδανικά τις ψυχικές μεταπτώσεις και τον ταραγμένο εσωτερικό κόσμο του «ερασιτέχνη» αλλά αλτρουιστή ιππότη.

Γιατί, όμως, ο Rob Davis επέλεξε να μεταφέρει σε κόμικς το συγκεκριμένο κλασικό έργο, τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο; «Επιζητούσα μια μεγάλη πρόκληση και δεν υπάρχουν μεγαλύτερες από τον Δον Κιχώτη. Τα θέματά του είναι παγκόσμια, το χιούμορ του και ο ανθρωπισμός του είναι παγκόσμια.

Πρόκειται για ένα βιβλίο που με συνάρπασε, με μπέρδεψε, με κέρδισε πολλές φορές ως αναγνώστη και τελικά με αγκάλιασε πρώτα ως αναγνώστη και στη συνέχεια ως δημιουργό. Ο Δον Κιχώτης έχει ξεπεράσει σε ζωή το αναγνωστικό κοινό του και θα συνεχίσει να το πράττει όσο διαβάζεται. Επιθυμία μου ήταν να αποκτήσουν την ευκαιρία να το διαβάσουν όσοι δεν το έχουν ήδη κάνει και να το δουν υπό νέα οπτική όσοι το έχουν ήδη διαβάσει.

Το ότι ένα έργο τόσο σημαντικό δεν έχει διαβαστεί στο εύρος που θα έπρεπε είναι εγκληματικό. Στόχος μου ήταν να το ανανεώσω και να το φέρω πιο κοντά μας από το να παραμένει σκεπασμένο κάτω από τη σκόνη των 400 ετών και της ακαδημαϊκής επιβράβευσης», απαντά στην «Εφ.Συν.» ο δημιουργός του.

Εχει, όμως, θέση, έστω και ως λογοτεχνικό, φανταστικό πρόσωπο, σε μια κοινωνία σκληρότητας και πραγματισμού ένας ονειροπόλος όπως ο Δον Κιχώτης; Αν ζούσε σήμερα θα τον θεωρούσαμε τρελό, ρομαντικό παράφρονα ή ήρωα; «Τίποτα δεν έχει αλλάξει από τα χρόνια του Θερβάντες. Κάθε άνθρωπος που ακολουθεί τα όνειρά του, που στηρίζεται στη φαντασία του και την ελεύθερη σκέψη του, αντί να συμμορφώνεται με τις καθημερινές συμβάσεις, θεωρείται απόβλητος, τρελός. Είναι σαν την απόφαση ζωής που παίρνουν όλοι οι καλλιτέχνες, και αυτό εξηγεί γιατί ο Δον Κιχώτης μας “μιλά”. Επίσης, όμως, αντιπροσωπεύει την εύθραυστη σχέση μας με την “πραγματικότητα”. Γιατί, τελικά, κάθε “πραγματικότητα” είναι στη φαντασία μας», επισημαίνει ο Rob Davis.

DON-QUIXOTE_3 Με εντυπωσιακά πλάνα, άνισα πλαίσια, έντονα χρώματα και έξυπνους διαλόγους, ο Rob Davis σέβεται το πρωτότυπο έργο, αλλά καινοτομεί προσθέτοντας τις δικές του πινελιές |

Πώς μπορούν, όμως, τα κόμικς να αποδώσουν ένα τόσο πολυδαίδαλο λογοτεχνικό έργο που μιλά για τον ανθρώπινο ψυχισμό; Και γιατί χρειαζόταν ακόμη μία μεταφορά του σε κόμικς; Τι θεωρεί το δικό του έργο ο Rob Davis, μια «προσαρμογή» του έργου του Θερβάντες ή κάτι νέο;

«Πιστεύω πως κάθε προσαρμογή αποτελεί μια ξεχωριστή ανάγνωση του έργου. Είναι, όμως, εξίσου σημαντικό για κάθε προσαρμογή να μεταφέρει την αίσθηση του πρωτοτύπου. Με ρωτούν συχνά αν ο Δον Κιχώτης μου είναι “πιστός”. Θα ήταν προδοσία του Θερβάντες από μέρους μου αν είχα αντιγράψει δουλοπρεπώς, λέξη προς λέξη, το βιβλίο του ή αν αντιμετώπιζα με τόσο δέος τη μεγαλειότητα του πρωτοτύπου ώστε να το θεωρήσω μνημείο προς προσκύνημα.

»Ηθελα να καταστήσω το βιβλίο ζωντανό για ένα νέο αναγνωστικό κοινό, και για να το πετύχω έπρεπε να φέρω νέα πράγματα εντός του. Δεν ήταν, όμως, αυτοσκοπός η αλλαγή. Ηθελα να κάνω την εμπειρία του αναγνώστη πλησιέστερη προς τις εμπειρίες που πιθανώς έχουν οι σύγχρονοι αναγνώστες. Τα κόμικς είναι το ιδανικό μέσο για τον Δον Κιχώτη επειδή το χιούμορ γίνεται αμέσως εμφανές. Σε μια τυχαία μετάφραση του πρωτοτύπου αυτό δεν συμβαίνει.

»Επίσης, η τέχνη των κόμικς μού επέτρεψε να υπογραμμίσω τόσες πολλές από τις εκπληκτικές, μεταμυθοπλαστικές ιδέες που προτείνει ο Θερβάντες. Για πολλούς, ο Δον Κιχώτης αποτελεί το πρώτο μυθιστόρημα, είναι επίσης το πρώτο μεταμοντέρνο μυθιστόρημα, 300 χρόνια πριν από τον μοντερνισμό. Κάποιοι βλέπουν την προσαρμογή μου και αναρωτιούνται αν αυτά που δείχνω περιλαμβάνονται στο πρωτότυπο. Αυτό συμβαίνει γιατί το πραγματικό εύρος του πρωτοτύπου είναι ένα μυστικό για πολλούς μοντέρνους αναγνώστες», ξεκαθαρίζει ο Rob Davis.

DON-QUIXOTE_4

Η κίνηση των εκδόσεων Χαραμάδα του Νεκτάριου Λαμπρόπουλου να «φέρουν» τον Δον Κιχώτη του Rob Davis στο ελληνικό κοινό, παρά τη στενότητα και τις δυσκολίες της εποχής μας, κρίνεται τολμηρή αλλά και γενναία πράξη.

Πρόκειται για ένα εξαιρετικό βιβλίο που εικονοποιεί και «ξαναγράφει» στη γλώσσα των κόμικς ένα αριστούργημα με σεβασμό, αλλά δεν είναι αγκυλωμένη προσκόλληση στο πρωτότυπο. Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο έργο, σπουδαίο και απολαυστικό. Που δεν επιδιώκει να υποκαταστήσει το πρωτότυπο αλλά να συνομιλήσει μαζί του παρά τη διαφορά 400 ετών. Το ότι μπορούν πράγματι να συνομιλούν τέτοια έργα αποδεικνύει και την αξία τους.

Ο δημιουργός

Ο Rob Davis γεννήθηκε στο Ντόρσετ της Μεγάλης Βρετανίας. Μετά τη δημιουργία του ψυχεδελικού κόμικς SLANG, από το 1989 ώς το 1991, εργάστηκε επαγγελματικά για τα δημοφιλή βρετανικά κλασικά κόμικς Roy of the Rovers και Judge Dredd.

Απογοητευμένος από τον κόσμο των κόμικς που δεν ανταποκρινόταν στις προσδοκίες του, χώρισε τις εικόνες από τις λέξεις κερδίζοντας τα προς το ζην ως εικονογράφος. συνεργαζόμενος με τον «Guardian», τα περιοδικά του BBC και τους εκδοτικούς οίκους Scholastic Books και Random House.

Το 2005 επέστρεψε στα κόμικς, γράφοντας και σχεδιάζοντας cοmic strips για το Doctor Who Magazine, διαδικτυακά κόμικς και κόμικς για τον οίκο Solipsistic Pop.

Υπήρξε εμπνευστής της ιδέας και, σε συνεργασία με τον Woodrow Phoenix, συντονιστής της υλοποίησης του Nelson, ενός βρετανικού συλλογικού graphic novel με τη συμμετοχή 54 καλλιτεχνών που βραβεύτηκε με το British Comics Award ενώ ήταν υποψήφιο για βραβείο Eisner.

Εκτοτε διασκεύασε τον Δον Κιχώτη για τον οίκο SelfMadeHero, ακόμη δύο υποψηφιότητες για βραβεία Eisner, ενώ πρόσφατα ολοκλήρωσε το The Motherless Oven, επίσης προτεινόμενο για βραβείο Eisner.

DON-QUIXOTE-COVER Ο Δον Κιχώτης του Rob Davis, αν και αρχικά είχε εκδοθεί σε δύο τόμους, στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Χαραμάδα σε έναν ενιαίο τόμο 300 έγχρωμων σελίδων |

Εκδηλώσεις

♦Την Κυριακή και τη Δευτέρα, ο Rob Davis θα βρίσκεται στην Ελλάδα για να παρουσιάσει τον Δον Κιχώτη του και να πάρει μέρος στο φεστιβάλ κόμικς The Comic Con της Θεσσαλονίκης και στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου. Το πρόγραμμά του έχει ως εξής:

♦Κυριακή, 2 μ.μ., βιβλιοπαρουσίαση στο θεματικό περίπτερο της Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης με τη συμμετοχή του Rob Davis, του δημιουργού κόμικς Σπύρου Δερβενιώτη και της μεταφράστριας Μαρίας Χρίστου.

♦Κυριακή, 6.30 μ.μ., signing στο The Comic Con Festival, Προβλήτα Γ, Λιμάνι Θεσσαλονίκης

♦Δευτέρα, 7.30 μ.μ., βιβλιοπαρουσίαση στο Ινστιτούτο Θερβάντες της Αθήνας (Μητροπόλεως 23 - Σύνταγμα) από τους Σπύρο Δερβενιώτη και Μαρία Χρίστου

comics@efsyn.gr