Η επέτειος

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν παρέστη στην παρέλαση για την επέτειο της Οκτωβριανής Επανάστασης.

Οσο μπορώ να γνωρίζω η είδηση πέρασε μάλλον βιαστικά από τα Μέσα χωρίς να προξενήσει κάποιον ιδιαίτερα έντονο σχολιασμό. Αν κρίνουμε από τον σχετικά περιορισμένο αντίκτυπο, το γεγονός δεν μπορεί να αντιπαραβληθεί με την αποσταλινοποίηση του 1956, με την πιο πρόσφατη άνοδο του Γκορμπατσόφ στην εξουσία και την πολυδιαφημισμένη στη Δύση περεστρόικά του είτε με τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης και την πτώση του λίγα χρόνια μετά.

Κι όμως: Η πολύ προσεκτική διατύπωση του σημερινού Ρώσου ηγέτη, που μιλά για «αμφιλεγόμενα αποτελέσματα» της επανάστασης του 1917, συνεπάγεται την για πρώτη φορά επίσημη αμφισβήτησή της από έναν Ρώσο ηγέτη, όχι ως προς το αν συγκλόνισε τον κόσμο, πράγμα αναμφισβήτητο, αλλά το κατά πόσο μπορεί να αποτελεί οδηγητική στιγμή και θετικό σημείο αναφοράς.

Πόσο η λιτή αυτή δήλωση θα έχει σημαντικές επιπτώσεις; Θα μπορούσε να παραβληθεί ως προς αυτό με τις κοσμογονικές αλλαγές που είχαν η αποκαθήλωση του σταλινισμού από τον Χρουστσόφ είτε η αποχώρηση των σοβιετικών δυνάμεων από την Ανατολική Γερμανία και τις άλλες χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας επί Γκορμπατσόφ;

Ή ακόμη θα εκτιμηθεί από τις Δυτικές Δυνάμεις που οργάνωσαν για δεκαετίες τους πολιτικούς και στρατιωτικούς σχεδιασμούς και την προπαγάνδα τους με βάση τον αντικομμουνισμό σαν μια ευκαιρία για να ανοίξουν με τη Ρωσία ένα βαθύτερο διάλογο που θα βοηθούσε να μειωθούν οι σημερινές άκρως επικίνδυνες και τόσο συχνά ένοπλες αντιπαραθέσεις στον κόσμο; Και ακόμη θα περάσει χωρίς δραματικούς κραδασμούς για την ίδια τη Ρωσία;

Οι ανέξοδες προφητείες είναι εύκολες, αλλά πολύ δύσκολα μπορούν να προβλέψουν πραγματικά το μέλλον.

Στο περιθώριο αυτής της συζήτησης αναλογίζομαι κάποια πράγματα από τα πάρα πολλά που βίωσε ο κόσμος σε αυτά τα εκατό χρόνια του σοβιετικού κομμουνισμού.

Χρόνια πραγματωμένων και χρόνια ακυρωμένων ονείρων, τόσο μέσα στη Ρωσία όσο και σε όλες τις άλλες χώρες, όπου πολλοί έβλεπαν τη Σοβιετική Ενωση, -όπως αργότερα και την Κίνα, την Κούβα, το Βιετνάμ- ως χώρα/σημείο πολιτικής αναφοράς και ηγέτιδα στον αγώνα για τη χειραφέτηση της ανθρωπότητας. Χρόνια στη διάρκεια των οποίων η νεογέννητη επανάσταση γοήτευσε τους διανοούμενους και όχι μόνον με τα πρώτα βήματά της στην πολιτική, στη νομοθεσία, στην παιδεία και στην τέχνη για να μεταλλαχθεί στη συνέχεια σε ένα καθεστώς εσωτερικά και εξωτερικά πανίσχυρο, αλλά με ζοφερές πτυχές.

Και σκέφτομαι όλους εκείνους που έδωσαν τη ζωή τους για ένα όνειρο που πολλές φορές διαψεύστηκε.

Μένει ένα ερώτημα. Αραγε όσα έγιναν μας απαγορεύουν να ονειρευόμαστε;