Ενα «τάμα» για τον Χαλεπά

xalepas_oraia_koimomeni.jpg

Εκθέσεις σύγχρονων καλλιτεχνών, συναυλίες, νέες εκδόσεις, συζητήσεις, αλλά και ένας αγώνας για να επιστρέψει στη γενέτειρα του πρωτοποριακού, ιδιοφυή γλύπτη η περίφημη «Κοιμωμένη» του | EUROKINISSI/Βασίλης Ρούγγος

Η Τήνος κινητοποιείται για τον Γιαννούλη Χαλεπά, τον πρωτοποριακό, ιδιοφυή γλύπτη της που έδωσε αέναη μορφή στο λευκό μάρμαρο, που έζησε μια ζωή μυθιστορηματική ανάμεσα στην τρέλα και τον θρίαμβο. Γεννημένος στον Πύργο της Τήνου το 1851, μεγαλωσε σε οικογένεια μαρμαρογλυπτών, σπούδασε με υποτροφία στην Ακαδημία του Μονάχου, ωστόσο με την επιστροφή στη γενέτειρά του ενας ανεκπλήρωτος έρωτας αρχίζει να τον κλονίζει ψυχικά.

Μετά από αρκετές κρίσεις και απόπειρες αυτοκτονίας ο πατέρας του θα τον κλείσει στο Δημόσιο Ψυχιατρείο Κέρκυρας. Ηταν μόλις 37 ετών και οι γιατροί διέγνωσαν «πρώιμη άνοια». Αρκετά χρόνια αργότερα, όταν πέθανε ο πατέρας του, η μητέρα του τον βγάζει από το ψυχιατρείο και αναλαμβάνει την κηδεμονία του, πιστεύει όμως ότι η τέχνη τον βλάπτει και καταστρέφει τα έργα του. Ο Χαλεπάς περνά δύσκολα και μοναχικά, θεωρείται ο «τρελός του χωριού», μέχρι την εγκατάστασή του στην Αθήνα, το 1930, οπότε απελευθερώνεται η σκέψη του και απογειώνεται το χέρι του.

Ετος Χαλεπά το 2018, λοιπόν, και ο Δήμος Τήνου με το Πνευματικό Κέντρο Πανόρμου οργανώνουν, υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού, σειρά εκδηλώσεων -τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς μήνες- που έχουν στόχο να υπενθυμίσουν το τεράστιο έργο και τη σημαντική καλλιτεχνική προσφορά του Γιαννούλη Χαλεπά και κυρίως να τη συνδέσουν με το σύγχρονο καλλιτεχνικό γίγνεσθαι.

Το πορτρέτο του γλύπτη από τον Πέτρο Ζουμπουλάκη Το πορτρέτο του γλύπτη από τον Πέτρο Ζουμπουλάκη |

«Οποτε μιλάμε για τον Γιαννούλη Χαλεπά, αναφερόμαστε έμμεσα στην Τήνο και όποτε μιλάμε για την Τήνο μοιραία αναφερόμαστε στη μακραίωνη γλυπτική της παράδοση» τόνισε ο πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου Πανόρμου, Μανώλης Σώχος, που ήρθε στην Αθήνα για την παρουσίαση των εκδηλώσεων. «Δεν θα ήταν πλεονασμός αν υπενθυμίζαμε ότι ο Γιαννούλης Χαλεπάς, μαζί με τον Κωνσταντίνο Καβάφη, τον Νίκο Καζαντζάκη, τη Μαρία Κάλλας, τον Δημήτρη Μητρόπουλο ή τον Νίκο Σκαλκώτα, είναι ο κορυφαίος Ελληνας δημιουργός στον 20ό αιώνα και ένας από τους σκαπανείς του ευρωπαϊκού μοντερνισμού.

»Αρα, περισσότερο από φολκλορικές εκδηλώσεις μνήμης, φιλοδοξούμε να αναδείξουμε θέματα ιστορίας και πολιτισμού που επιτρέπουν στη νεοελληνική τέχνη να συνοδοιπορεί με την ευρύτερη ευρωπαϊκή οικογένεια και αυτό ειναι το βαθύτερο περιεχόμενο των πρωτοβουλιών μας σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς της κρίσης».

Φέτος τα ΕΛΤΑ θα κυκλοφορήσουν συλλεκτικό γραμματόσημο αφιερωμένο στα 80 χρόνια από τον θάνατο του κορυφαίου Ελληνα γλύπτη και θα έχει τη μορφή του, όπως τη φιλοτέχνησε ο ζωγράφος Πέτρος Ζουμπουλάκης. Το Ετος Χαλεπά δίνει όμως την ευκαιρία, κυρίως στους επισκέπτες της Τήνου, να ανακαλύψουν τα γλυπτά και τα σχέδιά του -γύρω στα 100 συνολικά- που βρίσκονται στο Ιδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού, αλλά και να δουν πώς οι νεότεροι καλλιτέχνες εμπνέονται σήμερα από το έργο του.

Να βρεθούν στο σπίτι όπου μεγάλωσε και τώρα η έρευνα επιχειρεί να φέρει στο φως (κρυμμένα κάτω από πολλές στρώσεις μπογιάς) καλλιτεχνικά γραφήματα τα οποία είχε δημιουργήσει. Να σταθούν σε εκδόσεις όπως στη μελέτη του ιστορικού τέχνης Μάνου Στεφανίδη, «Βαν Γκογκ - Χαλεπάς, ιδιοφυΐα και τρέλα», ο οποίος συγκρίνει τους δύο κορυφαίους καλλιτέχνες: «Βυθίστηκαν στην ψυχική ασθένεια, ωστόσο ενώ ο Βαν Γκογκ οδηγήθηκε στην αυτοκτονία, ο Χαλεπάς κατάφερε να κοιτάξει το φως και να θεραπευτεί μέσα από την τέχνη του» όπως είπε χαρακτηριστικά ο ίδιος.

Υπάρχει όμως και ένα «τάμα». Να μεταφερθεί μόνιμα στην Τήνο η περίφημη «Κοιμωμένη» του Χαλεπά, το θαυμάσιο επιτύμβιο γλυπτό με τη μορφή την Σοφίας Αφεντάκη (1855-1873), ένα κόσμημα στο Α' Νεκροταφείο, που μετακινήθηκε πριν από έναν χρόνο στην Εθνική Γλυπτοθήκη για συντήρηση. «Η πρότασή μας για την επιστροφή του γλυπτού στην Τήνο βρίσκει σύμφωνο το υπουργείο Πολιτισμού, ωστόσο διαφωνεί ο Δήμος Αθηναίων. Η επόμενη κίνηση είναι να αναλάβουν πρωτοβουλία βουλευτές από τις Κυκλάδες» είπε ο Μ. Στεφανίδης.

Μεταξύ άλλων οι εκδηλώσεις περιλαμβάνουν:

  • Συναυλία με τη Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ το Σάββατο 7 Ιουλίου (21.30), στον αύλειο χώρο του Ιερού Ναού της Ευαγγελίστριας Τήνου. Θα παρουσιαστούν έργα των Ζακ Οφενμπαχ, Αντονιν Ντβόρζακ και η συμφωνία «Χαλεπάς» του Γιώργου Πλουμπίδη.
  • Εκθεση ζωγραφικής του Πέτρου Ζουμπουλάκη με τίτλο «Πορτρέτα σε βάθος χρόνου», με 60 προσωπογραφίες ανθρώπων του πνεύματος. Στον Πύργο από 1 έως 30/7.
  • Εκθέσεις γλυπτικής-χαρακτικής σχεδίου και φωτογραφίας Τηνιακών καλλιτεχνών στον Πύργο.
  • Υπαίθρια έκθεση γλυπτικής στο εσωτερικό λιμάνι της Τήνου (20/6-30/9).
  • Εκθεση 25 Τηνιακών μαρμαρογλυπτών στο Πνευματικό Κέντρο Πανόρμου, η οποία στη συνέχεια θα μεταφερθεί στη Σύρο, τη Χίο, τα Ιωάννινα και τη Δάφνη Αττικής.
  • Παρουσίαση στο Ιδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού του βιβλίου «Ο Χαλεπάς μας» του συγγραφέα-ερευνητή Κώστα Δανούση (9/9).
  • Στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Από την Κοιμωμένη στην Αναπαυόμενη» στο Ιδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού (16/9) σε επιμέλεια της ιστορικού τέχνης, καθηγήτριας ΑΠΘ, Αλεξάνδρας Γουλάκη-Βουτυρά.
  • Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρίας Κοινωνικής Παιδιατρικής με θέμα «Τι μας διδάσκει ο Χαλεπάς» και εισηγητή τον ψυχίατρο-ψυχαναλυτή Ε. Ασλανίδη (20-23/9, Ιδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού).
  • Μαθητικός διαγωνισμός με θέμα «Η ζωή και το έργο του Γιαννούλη Χαλεπά», με απονομή βραβείων.

 

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας