• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 1.4°C / 6.2°C
    3 BF
    69%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    4°C 3.1°C / 5.9°C
    5 BF
    38%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 5.9°C / 8.0°C
    4 BF
    55%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 1.9°C / 2.7°C
    4 BF
    30%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 3.5°C
    4 BF
    48%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 1.0°C / 4.3°C
    2 BF
    37%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    -3°C -2.6°C / 0.6°C
    4 BF
    34%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C 1.8°C / 1.8°C
    3 BF
    48%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 4.9°C / 8.8°C
    6 BF
    76%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 2.3°C / 3.9°C
    6 BF
    70%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.1°C / 5.8°C
    7 BF
    76%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 4.7°C / 4.7°C
    3 BF
    56%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    2 BF
    46%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 2.3°C / 3.9°C
    4 BF
    38%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 2.8°C / 4.4°C
    2 BF
    53%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    4 BF
    57%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 1.6°C / 5.4°C
    2 BF
    85%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.3°C / 6.0°C
    5 BF
    41%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    4°C 4.2°C / 5.0°C
    2 BF
    42%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    -3°C -2.5°C / -2.5°C
    2 BF
    45%
AP Photo/Peter Dejong
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

COP27: Η «οικογενειακή φωτογραφία», τα μεγάλα λόγια και η πορεία προς την καταστροφή

  • A-
  • A+

Η αναμονή για τα αποτελέσματα των συνόδων του ΟΗΕ για το κλίμα είναι, απολύτως εύλογα, αγωνιώδης. Η προειδοποίηση του γ.γ. του ΟΗΕ ότι αν δεν ληφθούν άμεσα ριζοσπαστικά μέτρα, η ανθρωπότητα ακολουθεί προδιαγεγραμμένη «πορεία προς την καταστροφή» δεν είναι πλέον η μόνη.


Του Πάνου Κοσμά

Χρόνο με τον χρόνο, οι εκθέσεις των επιστημόνων της διακυβερνητικής επιτροπής του ΟΗΕ (IPCC) ριζοσπαστικοποιούν τα συμπεράσματά τους όσον αφορά τους στόχους αποτροπής της καταστροφής, και χρόνο με τον χρόνο οι διασκέψεις του ΟΗΕ (COP) πείθουν ότι αυτοί οι στόχοι απομακρύνονται, ώς το σημείο πλέον να θεωρούνται δυσπρόσιτοι αν όχι ανέφικτοι. Χρόνο με τον χρόνο επίσης επαληθεύονται εμπειρικά οι προβλέψεις για τις συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη, καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα (τυφώνες και πλημμύρες, ξηρασίες και λειψυδρία) αυξάνονται σημαντικά σε συχνότητα και ένταση. Αλλες επικίνδυνες συνέπειες, όπως το λιώσιμο των πάγων ή η επικίνδυνη αύξηση της επιφανειακής θερμοκρασίας στη θάλασσα, δεν καλλιεργούν τη συνείδηση της αμεσότητας του κινδύνου, διότι οι συνέπειές τους, αν και ακόμη περισσότερο σημαντικές, είναι προς το παρόν μακριά από την καθημερινότητα της πλειονότητας των κατοίκων του πλανήτη.

Ωστόσο, οι συνέπειες που εμπίπτουν στη μαζική εμπειρία είναι ήδη σημαντικές. Αρκεί λοιπόν να σκεφτούμε ότι οι ήδη υπαρκτές συνέπειες είναι αποτέλεσμα της αύξησης της επιφανειακής θερμοκρασίας μόνο κατά 1,1-1,2 βαθμό Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή, για να συνειδητοποιήσουμε τι θα συμβεί αν η επιφανειακή θερμοκρασία αυξηθεί στον 1,5 και στους 2 βαθμούς - ή και πάνω από αυτούς. Η έκφραση «πορεία προς την καταστροφή» δεν είναι απλό σχήμα λόγου…

Η κλιματική αλλαγή είναι πρόβλημα πλανητικό, επομένως δεν αντιμετωπίζεται χωρίς παγκόσμια συναίνεση. Η συναίνεση αυτή απλώς δεν υπάρχει. Σε αντίθεση με την εντεινόμενη παγκοσμιότητα των προβλημάτων, η κλιμακούμενη στροφή προς τις εθνικές προτεραιότητες και η ένταση του διακρατικού ανταγωνισμού καταστρέφουν τις προϋποθέσεις της συναίνεσης. Οι δύο μεγάλοι διεθνείς πόλοι μιας πιθανής συναίνεσης, ο παγκόσμιος Βορράς και ο παγκόσμιος Νότος, έχουν αποκλίνοντα συμφέροντα, ενώ συγκρούσεις και διαιρέσεις διαπερνούν και κάθε πόλο χωριστά.

Η ανέφικτη συναίνεση

Το δυτικό στρατόπεδο (ΗΠΑ, Ε.Ε.) είναι σε οξύ ανταγωνισμό με το στρατόπεδο των λεγόμενων αναπτυσσόμενων μεγάλων δυνάμεων (Κίνα, Ινδία) και ο πόλεμος στην Ουκρανία κάνει τη σύγκρουση αγεφύρωτη σε θέματα κλιματικών στόχων. Η Κίνα και η Ινδία αυτοεξαιρούνται μονίμως από τους στόχους των διεθνών συμφωνιών. Η Βραζιλία και η Αυστραλία, επίσης. Οι BRICKS+ θεωρούν ότι η αναπτυγμένη Δύση, κύρια υπεύθυνη της υπερθέρμανσης, δεν δικαιούται να βάζει περιβαλλοντικά φρένα στην αναπτυξιακή τους πορεία, οι χώρες του OPEC+ αντιλαμβάνονται και δεν θέλουν να χάσουν τη χρυσή ευκαιρία των αυξημένων αναγκών σε προϊόντα άνθρακα - και των αυξημένων τιμών τους βεβαίως…

Στο γκρουπ χωρών G20, όπου τα εθνικά συμφέροντα αναζητούν πιο «πραγματικές» -και όχι εικονικές- συναινέσεις η κατάσταση είναι χαρακτηριστική. Στη συνάντηση των υπουργών Οικονομικών στις 26-27 του περασμένου Ιουνίου, δεν υιοθετήθηκε κάποια σαφής θέση, στη δε συνεδρίαση των υπουργών τους Ενέργειας και Περιβάλλοντος τον Αύγουστο οι εκπρόσωποι της Κίνας και της Ινδίας τοποθετήθηκαν υπέρ του να αναθεωρηθεί ο στόχος του 1,5°C σε 2°C!

AP Photo/Nardus Engelbrecht

Οποιος σε αυτές τις συνθήκες πιστέψει τις προσποιήσεις των ηγετών περί συναίνεσης σε ριζοσπαστικούς κλιματικούς στόχους, θα πρέπει να ελεγχθεί για ασύγγνωστη αφέλεια.

Η «νομιμότητα της όλης διαδικασίας» κινδυνεύει

Εξαιρώντας τις BRICKS, που το βασικό τους μέλημα είναι η θέση τους στο παγκόσμιο και στα περιφερειακά συστήματα συμμαχιών και ανταγωνισμών, ο υπόλοιπος παγκόσμιος Νότος συγκλονίζεται από τις συνέπειες των ακραίων φαινομένων – κατά την περιγραφή Γκουτέρες «πρωτοφανή κύματα καύσωνα, τρομακτικές καταιγίδες, εκτεταμένη λειψυδρία και εξαφάνιση ενός εκατομμυρίου ειδών φυτών και ζώων». Εχοντας ελάχιστη υπαιτιότητα στην υπερθέρμανση του πλανήτη, υφίστανται τεράστια κόστη από την εκδήλωση τέτοιων φαινομένων. Ο κατάλογος τέτοιων καταστροφών, μακρύς. Πρόσφατο παράδειγμα, το Πακιστάν, το οποίο υπέστη φέτος πρωτοφανείς καταστροφείς από πλημμύρες. Υπολογίζεται ότι το κόστος ανοικοδόμησης κατεστραμμένων υποδομών ανέρχεται σε 35 δισ. δολάρια! Εναντι αυτών, έχει δεχθεί βοήθεια μικρότερη των 8 δισ. δολαρίων, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας με τη μορφή… δανείων – μια εύγλωττη ένδειξη του πώς οι κλιματικές καταστροφές μπορούν να οδηγήσουν σε νέες κρίσεις χρέους τις χώρες του παγκόσμιου Νότου.

Το Πακιστάν προεδρεύει του γκρουπ αναπτυσσόμενων χωρών G77 που έχουν θέσει σθεναρά το ζήτημα της «αποζημίωσης για απώλειες». Στη σύνοδο της Γλασκόβης του 2021 οι G77 έθεσαν πρόταση δημιουργίας ειδικού ταμείου που θα χρηματοδοτεί τα κόστη κλιματικών καταστροφών σε αναπτυσσόμενες χώρες. Οι χώρες του παγκόσμιου Βορρά, που θα πρέπει να πληρώσουν, απέρριψαν ασυζητητί την πρόταση, η οποία επανέρχεται στην COP27. Αν δεν γίνουν ουσιαστικά βήματα σε αυτή την κατεύθυνση, τότε «η νομιμότητα ολόκληρης της κλιματικής διαδικασίας του ΟΗΕ θα τεθεί υπό αμφισβήτηση», εκτιμά ο Laurence Taubira, αρχιτέκτονας των συμφωνιών του Παρισιού και διευθυντής του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για το Κλίμα.

Το φιάσκο

Η σύνοδος θα ολοκληρωθεί -πιθανώς με μία παράταση-, η «οικογενειακή φωτογραφία» των ηγετών θα βγει, μια συμφωνία για την οποία θα γίνουν ξανά ελάχιστα θα υπάρξει. Ωστόσο, πολλά κουνέλια βγήκαν από το καπέλο πολλές φορές, με αποτέλεσμα το κόλπο να μην εντυπωσιάζει πλέον. Η απόσταση ανάμεσα στα λόγια και τις πράξεις διαρκώς μεγαλώνει, όπως και η απόσταση ανάμεσα στους στόχους (που είναι φιλόδοξοι για να έχουν έστω μια ελάχιστη αξιοπιστία) και τα μέσα για την επίτευξή τους (που είναι ανεπαρκέστατα για να έχουν οποιαδήποτε αξιοπιστία ή και επικίνδυνα). Το αναμενόμενο φιάσκο δεν θα είναι φιάσκο ειδικά αυτής της συνόδου, αλλά φιάσκο που οφείλεται σε θεμελιώδεις παραμέτρους και διαπερνά όλες τις συνόδους: την έλλειψη ουσιαστικής συναίνεσης (λόγω διακρατικών και δι-επιχειρηματικών συγκρούσεων), την υποκρισία όσον αφορά τους στόχους (κανείς πια δεν πιστεύει στον στόχο για 1,5 βαθμό Κελσίου, παρά τα όσα διακηρύσσονται δημοσίως), την κρίση νομιμότητας της όλης διαδικασίας λόγω της συστηματικής κοροϊδίας εκ μέρους των ισχυρών χωρών προς τις αναπτυσσόμενες και φτωχές χώρες του πλανήτη, την ανάθεση της λύσης στις «πράσινες» μπίζνες και στις αγορές (χρηματιστήριο ρύπων, πράσινα ομόλογα κ.λπ.).

Ο καπιταλισμός, για τον οποίο έχει ειπωθεί ότι θα πουλήσει και το σχοινί με το οποίο θα κρεμαστεί, προσανατολίζεται ήδη γοργά στις μπίζνες της «αποκατάστασης των ζημιών», δηλαδή της διαχείρισης των συνεπειών της κλιματικής καταστροφής: κατασκευές, δημόσια έργα, χρήσεις γης κ.λπ. Ο νέος στόχος έχει τεθεί: «μετριασμός και προσαρμογή»: «θα μάθουμε να ζούμε» με την κλιματική καταστροφή – και θα κάνουμε μπίζνες με τις συνέπειές της…

Παγκόσμιο σαφάρι υδρογονανθράκων στη ζούγκλα της κλιματικής κρίσης

Το κυνήγι των εξορύξεων και των νέων ερευνών για αέριο και πετρέλαιο βασίζεται στο σχιζοειδές επιχείρημα ότι η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα απαιτεί προς το παρόν να επενδύσουμε περισσότερα σε αυτά • Οι ενδείξεις της μεγάλης επιστροφής στην επένδυση στους υδρογονάνθρακες

Του Γιάννη Κιμπουρόπουλου

«Ο κόσμος πρέπει να επενδύσει στο πετρέλαιο για να αποτρέψει μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις», δήλωσε πριν από δυο εβδομάδες ο γενικός γραμματέας του OPEC Χάιταμ αλ-Γκάις, ενώ οι διπλωμάτες και οι ηγέτες του πλανήτη ετοιμάζονταν να προσέλθουν στο τακτικό περιβαλλοντικό ραντεβού τους με… την υποκρισία, στην Αίγυπτο. Και εξηγούσε ότι, εφόσον μέχρι και το 2045 η ζήτηση πετρελαίου θα καλύπτει το 29% των ενεργειακών αναγκών του πλανήτη, χρειάζονται επενδύσεις 12,1 τρισ. δολαρίων για έρευνα, παραγωγή και εμπορία μαύρου χρυσού. Αν υποθέσουμε ότι τουλάχιστον άλλα τόσα χρειάζονται για έρευνα, εξόρυξη και μεταφορά αερίου, ο OPEC μας λέει με λίγα λόγια ότι η ανθρωπότητα πρέπει να επενδύσει περίπου το 20% του ετήσιου παγκόσμιου ΑΕΠ στα ορυκτά καύσιμα. Κι επειδή η περίοδος αναφοράς είναι η ίδια στην οποία θα εξελίσσεται η κλιματική κρίση, άλλα τόσα χρήματα, τουλάχιστον 20 τρισ. δολάρια, πρέπει να επενδυθούν στην απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα, για την οποία ούτε ο OPEC έχει ριζική αντίρρηση, αφού οι χώρες και οι πολυεθνικές που τον συγκροτούν κάνουν κι αυτές το… πράσινο καθήκον τους. Με το αζημίωτο βέβαια, αφού και οι ΑΠΕ έχουν αποδειχτεί εξαιρετικά κερδοφόρες.

Ο OPEC δεν μπήκε στον κόπο να εξηγήσει ποιος θα δώσει αυτά τα ιλιγγιώδη ποσά, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που ένα σημαντικό τμήμα της ανθρωπότητας πλήττεται από ανατιμήσεις σε αγαθά επιβίωσης. Προφανώς υπονοεί ότι τα κράτη πρέπει να βάλουν το χέρι στην τσέπη, στερώντας πολύτιμους πόρους από τις κοινωνίες και την αποτροπή της κλιματικής καταστροφής. Σε κάθε περίπτωση, η ενεργειακή κρίση, που οξύνθηκε από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, προκάλεσε μία σχεδόν σχιζοειδή στάση στην παγκόσμια οικονομική και πολιτική ελίτ: η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, ιδιαίτερα τα ρωσικά, και από τις ακραίες κερδοσκοπικές διακυμάνσεις των τιμών τους απαιτεί προς το παρόν να επενδύσουμε περισσότερα σε αυτά. Εξ ου και το παγκόσμιο κυνήγι νέων θαλάσσιων και χερσαίων πεδίων έρευνας και εξόρυξης αερίου και πετρελαίου, από την Αυστραλία και τη Νότια Αμερική μέχρι την Κρήτη και το Ιόνιο.

Το έξυπνο χρήμα έδειξε για ακόμη μία φορά εξαιρετική και ταχύτατη προσαρμοστικότητα στο παράθυρο ευκαιρίας που άνοιξε η ενεργειακή κρίση. Ενα μικρό δείγμα είναι η εκτίναξη των άμεσων ξένων επενδύσεων στις εξορύξεις πετρελαίου και αερίου το πρώτο οκτάμηνο του έτους. Πάνω από 42 δισ. δολάρια ανακοίνωσαν ότι θα τοποθετήσουν διεθνή επενδυτικά κεφάλαια σε 15 έργα σε όλο τον κόσμο αυτή την περίοδο, ποσό επταπλάσιο από όσα επενδύθηκαν όλο το 2021, ενώ εκτιμάται ότι μέχρι το τέλος του έτους οι συνολικές άμεσες ξένες επενδύσεις σε υδρογονάνθρακες θα φτάσουν το ρεκόρ των 87 δισ. δολαρίων του 2009. Φυσικά, τα ποσά που επενδύονται στις εξορύξεις σε όλο τον κόσμο είναι πολλαπλάσια αν υπολογιστούν οι εγχώριες επενδύσεις, ιδιαίτερα στη Βόρεια Θάλασσα, τη Νότια Αμερική, την Ινδία, φυσικά και στην αραβική χερσόνησο.

Είναι μια αξιοσημείωτη αντιστροφή τάσης, έπειτα από μερικά χρόνια αποεπένδυσης στο όνομα της πράσινης μετάβασης. Η μερίδα του λέοντος αυτής της μεταστροφής πάει στο Κατάρ, με επένδυση 28,7 δισ. δολαρίων στην οποία μετέχουν οι κολοσσοί TotalEnergies, Eni, ConocoPhillips, ExxonMobil και Shell, ενώ η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία των Εμιράτων επενδύει 8 δισ. δολάρια στο Τουρκμενιστάν. Το Ισραήλ, η Νορβηγία, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία είναι επίσης χώρες που έχουν προσελκύσει τη δίψα των πολυεθνικών του άνθρακα για εντατικοποίηση των εξορύξεων και για νέες έρευνες ακόμη και σε πεδία που είχαν εγκαταλειφθεί. Η Shell στη νότια Καραϊβική, η Eni και η Total στην Κύπρο, η ελληνική Energean στο Ισραήλ έχουν αναθερμάνει το παγκόσμιο ενδιαφέρον για νέες έρευνες με τις ανακοινώσεις για εντοπισμό σημαντικών κοιτασμάτων. Κι αυτό, τη στιγμή που οι αδειοδοτήσεις ερευνών και η έκταση των αδειοδοτημένων οικοπέδων έπιασαν φέτος ιστορικό χαμηλό, αποτέλεσμα της μείωσης του ενδιαφέροντος των κυβερνήσεων που… σχεδόν είχαν πιστέψει στην πράσινη μετάβαση. Εξαίρεση αποτελούν η Βραζιλία, με 59 νέα οικόπεδα να περνούν σε Shell, Total και περιφερειακές εταιρείες, και η Ασία, όπου τετραπλασιάστηκαν οι εκτάσεις που μισθώθηκαν για έρευνες. Στην Ευρώπη, στο πεδίο αυτό, κυριαρχεί η Νορβηγία με 54 νέες άδειες εξόρυξης μέσα στο 2022.

Με τα κέρδη των ευρωπαϊκών πετρελαϊκών να αγγίζουν τα 75 δισ. ευρώ στο 9μηνο του έτους, ουδείς εξεπλάγη από την αποκάλυψη ότι το λόμπι τους πολιορκεί την Κομισιόν, προφανώς για να επηρεάσει τις αποφάσεις της και να αποτρέψει ένα γενικό πλαφόν στο αέριο (βλέπε «Εφ.Συν.» 12-13/11/2022, «Προκλητικό λόμπινγκ… χωρίς πλαφόν»). Ούτε για το γεγονός ότι οι 60 μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου έχουν δανείσει για εξορύξεις μέχρι σήμερα 1,35 τρισ. δολάρια, κι επομένως δεν έχουν κανένα λόγο να δείχνουν ζήλο για την αποεπένδυση από το πετρέλαιο και το αέριο και προσήλωση στους στόχους για το κλίμα. Το διαφαινόμενο φιάσκο του Σαρμ Ελ Σέιχ έχει τους υποβολείς και τους χορηγούς του.

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
COP27: Χρήματα και προσχήματα για την αποφυγή του φιάσκου
Η ακτινογραφία της 27ης Διάσκεψης του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή στην Αίγυπτο ● Στροφή της Ε.Ε. υπέρ ενός ταμείου για τα πιο ευάλωτα κράτη, παζάρια για να πειστούν οι μεγάλοι ρυπαντές και αμυδρές ελπίδες για...
COP27: Χρήματα και προσχήματα για την αποφυγή του φιάσκου
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Ο μύθος της «ενεργειακής ανεξαρτησίας» των ΗΠΑ
Μπορεί εύκολα να κατηγορήσει κανείς την αμερικανική πολιτική ηγεσία ότι εκ του ασφαλούς εξωθεί πρωτίστως την Ευρώπη σε μια τεράστια ενεργειακή περιπέτεια που μπορεί να της κοστίσει από μια βαθιά και μακρόχρονη...
Ο μύθος της «ενεργειακής ανεξαρτησίας» των ΗΠΑ
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Ολοταχώς προς τη δυστοπία του «πλανήτη-κλίβανου»
Στην κινηματογραφική ταινία «Don’t look up» ο ανθρώπινος πολιτισμός καταστρέφεται ακαριαία από την πρόσκρουση στη Γη ενός κομήτη. Ολα τα μηνύματα της ταινίας ταιριάζουν απόλυτα με την περίπτωση μιας άλλης...
Ολοταχώς προς τη δυστοπία του «πλανήτη-κλίβανου»
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Μισός αιώνας σχέσεων στοργής και… οργής
H δεκαετία του μνημονιακού οδοστρωτήρα έχει οδηγήσει μεγάλα τμήματα των μικρομεσαίων επιχειρηματιών στην προλεταριοποίηση, τη χρεοκοπία ή την υπερχρέωση και τις σχέσεις τους με το κομματικό σύστημα σε μια...
Μισός αιώνας σχέσεων στοργής και… οργής
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
ATM αγοράς crypto σε μίνι μάρκετ και... χασάπικα!
Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς είναι προς το παρόν η μόνη δημόσια αρχή που ασκεί κάποιου είδους εποπτεία σε αυτό το «εξωτικό» πεδίο ψηφιακών συναλλαγών, κι αυτή μόνο από τη σκοπιά της αποτροπής του ενδεχομένου...
ATM αγοράς crypto σε μίνι μάρκετ και... χασάπικα!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας