• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.1°C / 14.7°C
    1 BF
    58%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.0°C / 10.5°C
    1 BF
    47%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.7°C / 14.0°C
    3 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    1 BF
    43%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    4 BF
    54%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    8°C 6.7°C / 9.3°C
    1 BF
    45%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    8°C 5.6°C / 8.4°C
    2 BF
    27%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    13°C 11.6°C / 13.6°C
    2 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.2°C / 14.7°C
    2 BF
    58%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 7.9°C / 8.9°C
    3 BF
    49%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.4°C / 14.9°C
    4 BF
    71%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.8°C / 12.6°C
    2 BF
    58%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    0 BF
    58%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    11°C 9.9°C / 13.5°C
    0 BF
    43%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    11°C 11.2°C / 13.5°C
    1 BF
    50%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 11.0°C
    2 BF
    42%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    14°C 12.1°C / 15.0°C
    2 BF
    46%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.2°C / 9.3°C
    1 BF
    50%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.4°C / 10.6°C
    2 BF
    55%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    2 BF
    42%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μισός αιώνας σχέσεων στοργής και… οργής

  • A-
  • A+
H δεκαετία του μνημονιακού οδοστρωτήρα έχει οδηγήσει μεγάλα τμήματα των μικρομεσαίων επιχειρηματιών στην προλεταριοποίηση, τη χρεοκοπία ή την υπερχρέωση και τις σχέσεις τους με το κομματικό σύστημα σε μια ριζική αναδιάταξη.

Από την εποχή που ο Λογό (Γιάννης Λογοθέτης), το 1975, έγραφε στην ευφυή «Ιστορία» του τον στίχο «…γράψε κάτι που να πιάνει τη μεσαία τάξη, Γιάννη», ήδη το κομματικό σύστημα της χώρας, που συγκροτούνταν σχεδόν από μηδενική βάση μετά τη δικτατορία και την πολιτικά ανώμαλη μετεμφυλιακή εικοσαετία, επιφύλασσε μια περίοπτη θέση στη απροσδιόριστη σε μέγεθος και όρια μεσαία τάξη. Τα παλαιά και νέα κόμματα της μεταπολίτευσης ανίχνευσαν με σχετική αμηχανία και καθυστέρηση τις αλλαγές στην ταξική διάρθρωση της χώρας, που προκάλεσε η άνιση βιομηχανική ανάπτυξη και η μαζική αστικοποίηση του πληθυσμού.

Τα κόμματα της Αριστεράς, με πρώτο το ΚΚΕ, βγαίνοντας από την παρανομία προσάρμοσαν σχετικά εύκολα την ανάλυσή τους για τον μονοπωλιακό (ή κρατικο-μονοπωλιακό) καπιταλισμό στην όλο και πιο πληθωρική παρουσία της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας στην οικονομία, ιδιαίτερα στη βιοτεχνία, την οικοδομή και το εμπόριο. Οι μικρομεσαίοι, μαζί με τους αγρότες, «χρίστηκαν» φυσικοί σύμμαχοι της εργατικής τάξης στον αγώνα της κατά των μονοπωλίων, στη συνέχεια μάλιστα και κατά της «ΕΟΚ των μονοπωλίων» που προβλήθηκε ως απειλή για την υπόσταση των μικρών επιχειρήσεων.

Η Ν.Δ., αν και ποτέ δεν αρνήθηκε τις θεμελιώδεις σχέσεις της με την παραδοσιακή αστική τάξη της χώρας και την επιχειρηματική ηγεσία της βιομηχανίας, υποσχόταν χώρο επιβίωσης και στους μικρομεσαίους επιχειρηματίες στο πλαίσιο του «ριζοσπαστικού φιλελευθερισμού» της. Μάλιστα η περίοδος της «σοσιαλμανίας» Καραμανλή - Παπαληγούρα 1975-1980, με τις κρατικοποιήσεις τραπεζών και επιχειρήσεων και τον ευρύ κρατικό παρεμβατισμό στην οικονομία που προκάλεσε ρήγματα στις σχέσεις Ν.Δ. - ΣΕΒ, θεωρητικά αφορούσε και την προστασία των μικρομεσαίων, έστω και ως περιφερειακής οικονομικής δύναμης. Ηταν όμως το ΠΑΣΟΚ του Αν. Παπανδρέου που προκάλεσε ριζική τομή στην πολιτική «βαθμολόγηση» των κοινωνικών στρωμάτων, ανάγοντας τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες όχι μόνο σε «ραχοκοκαλιά» της οικονομίας, αλλά και σε καρδιά της συμμαχίας των «μη προνομιούχων» που έμελλε να το φέρουν στην κυβερνητική εξουσία.

Από τη δεκαετία του ’80 τα κόμματα εξουσίας διαγκωνίζονται στην επιχείρηση γοητείας και κολακείας των μικρομεσαίων επιχειρηματιών και της ευρύτερης μεσαίας (αλλά σταθερά απροσδιόριστης) τάξης, με το ΠΑΣΟΚ να κερδίζει στα σημεία καθώς καλλιεργεί προσδοκίες οικονομικής μεγέθυνσης και αναρρίχησης στην κοινωνική πυραμίδα στα «νέα τζάκια» που έχει ανάγκη η έξοδος της ελληνικής οικονομίας στην ευρωπαϊκή αγορά.

Φυσικά ελάχιστους αφορούσε η προσδοκία αυτή, λίγοι ήταν οι μεσαίοι που χάρη σε ένα πλαίσιο πολιτικής πελατείας, κρατικών προμηθειών και ευνοϊκής χρηματοδότησης έγιναν «μεγάλοι», εθνικοί εργολάβοι και προμηθευτές. Η μεγάλη πλειονότητα των μικρομεσαίων για τις επόμενες δύο δεκαετίες (του ’90 και του 2000) πέρασε από αλλεπάλληλα κύματα ανακύκλωσης, δημιουργικής καταστροφής και μετασχηματισμού τόσο στην ανθρωπογεωγραφία όσο και στα αντικείμενα δραστηριότητας. Για παράδειγμα η βιοτεχνία σχεδόν αφανίστηκε, αντίθετα η μικροεργολαβία της οικοδομής και το λιανεμπόριο άκμασαν ιδιαίτερα χάρη στην εκρηκτική πιστωτική επέκταση που προκάλεσε το τραπεζικό big bang αλλά και στις σχετικά εύκολες χρηματοδοτήσεις επενδύσεων (υπαρκτών ή εικονικών) μέσω των ΕΣΠΑ.

Ταυτόχρονα, καθώς οι ανάγκες ένταξης και προσαρμογής στην ευρωζώνη γέννησαν απαιτήσεις δημοσιονομικής προσαρμογής, αύξησης των φορολογικών εσόδων και στοιχειώδους εκσυγχρονισμού του φορολογικού συστήματος, η περίοδος της ανοχής της μαζικής φορο-αποφυγής από τους μικρομεσαίους τελείωσε.

Τόσο η Ν.Δ. όσο και το ΠΑΣΟΚ, που εναλλάσσονταν τελετουργικά στη διακυβέρνηση μέχρι και το 2010, έπρεπε να ισορροπήσουν δύσκολα ανάμεσα στην κολακεία και τον κοινωνικό αυτοματισμό εις βάρος των μικρομεσαίων ως «πρωταθλητών» της φοροδιαφυγής. Από την εκστρατεία του Στ. Μάνου «αγαπάς την Ελλάδα; Απόδειξη!» μέχρι τα «αντικειμενικά κριτήρια» του Αλ. Παπαδόπουλου και από τις μνημονιακές υποχρεώσεις για τη σύνδεση των ταμειακών μηχανών με το Taxis μέχρι το αναμενόμενο νομοσχέδιο με τα κίνητρα για ηλεκτρονικές αποδείξεις εις βάρος των πιο «σεσημασμένων» για φοροδιαφυγή κλάδων της μικροεργολαβίας στην οικοδομή, όλα αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν τον περιούσιο λαό των μικρομεσαίων ως ένα συνονθύλευμα ασύλληπτης φορολογητέας ύλης και κρυμμένου πλούτου, που δύσκολα αντισταθμίζεται από τις σταθερές υποσχέσεις της Ν.Δ. για μείωση των φορολογικών συντελεστών.

Συν τοις άλλοις η δεκαετία του μνημονιακού οδοστρωτήρα έχει οδηγήσει μεγάλα τμήματα των μικρομεσαίων επιχειρηματιών στην προλεταριοποίηση, τη χρεοκοπία ή την υπερχρέωση και τις σχέσεις τους με το κομματικό σύστημα σε μια ριζική αναδιάταξη. Η Ν.Δ., παρότι τους οφείλει σε μεγάλο βαθμό την ανάδειξή της στη διακυβέρνηση με την υπόσχεση των φοροελαφρύνσεων, διέρρηξε τους τελευταίους δεσμούς της είτε με τον πτωχευτικό νόμο είτε με τον διακηρυγμένο στόχο δραστικής συρρίκνωσης των μικρομεσαίων.

Το ΚΙΝ.ΑΛΛ.-ΠΑΣΟΚ φαίνεται ότι δεν πρόκειται να ανακτήσει τις προνομιακές σχέσεις του μαζί τους και στη θέση του ο ΣΥΡΙΖΑ, παρά την εκλογική ήττα του 2019 λόγω «υπερβολικής επιβάρυνσης της μεσαίας τάξης», την έχει αναγάγει σε βασικό του ακροατήριο, με τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες να αποτελούν τους βασικούς αποδέκτες των προγραμματικών εξαγγελιών του.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
«Ευθανασία» για εκατοντάδες χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις
Το μεγάλο «μυστικό» και η πραγματική αιτία της σχεδιαζόμενης «ευθανασίας» των μικρών επιχειρήσεων είναι η στροφή στην «εξωστρέφεια».
«Ευθανασία» για εκατοντάδες χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
ATM αγοράς crypto σε μίνι μάρκετ και... χασάπικα!
Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς είναι προς το παρόν η μόνη δημόσια αρχή που ασκεί κάποιου είδους εποπτεία σε αυτό το «εξωτικό» πεδίο ψηφιακών συναλλαγών, κι αυτή μόνο από τη σκοπιά της αποτροπής του ενδεχομένου...
ATM αγοράς crypto σε μίνι μάρκετ και... χασάπικα!
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Δικαστική οδός και πολιτική λύση
Στη χώρα μας ο Αρειος Πάγος με την 948/2021 απόφασή του απέρριψε τη συλλογική αγωγή δανειοληπτών εναντίον συγκεκριμένης τράπεζας που είχε μεγάλο όγκο δανείων σε ελβετικό φράγκο.
Δικαστική οδός και πολιτική λύση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας