• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.1°C / 20.0°C
    1 BF
    77%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.0°C / 18.3°C
    1 BF
    94%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    13°C 10.6°C / 15.0°C
    1 BF
    94%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.3°C / 10.0°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.5°C / 17.5°C
    2 BF
    75%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.8°C / 18.3°C
    2 BF
    68%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.0°C / 12.0°C
    2 BF
    87%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    13°C 7.8°C / 18.0°C
    1 BF
    94%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.3°C / 19.0°C
    1 BF
    82%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    1 BF
    64%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    1 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.3°C / 18.3°C
    2 BF
    68%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    2 BF
    78%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.0°C / 15.6°C
    1 BF
    94%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.6°C / 17.8°C
    1 BF
    77%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.0°C / 21.7°C
    3 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.0°C / 17.8°C
    2 BF
    94%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 18.3°C
    1 BF
    88%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.8°C / 18.3°C
    2 BF
    75%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.0°C / 12.0°C
    2 BF
    87%
Πολλοί τη διαφήμισαν, λίγοι την εμπιστεύτηκαν
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πολλοί τη διαφήμισαν, λίγοι την εμπιστεύτηκαν

  • A-
  • A+
Προοδευτική διακυβέρνηση: Ενα μοντέλο άσκησης εξουσίας το οποίο είναι πολυσυζητημένο στον δημόσιο διάλογο στα μεταπολιτευτικά χρόνια, ουδέποτε όμως επιτεύχθηκε στην πράξη υπό την έννοια της κυβερνητικής σύμπραξης δύο ή περισσότερων κομμάτων του προοδευτικού τόξου.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Περιζήτητη στις συζητήσεις, θελκτική στις διακηρύξεις, όμως σχεδόν πάντοτε ακατόρθωτη όταν έρχεται η ώρα της πρακτικής εφαρμογής. Περί προοδευτικής διακυβέρνησης ο λόγος, ένα μοντέλο άσκησης εξουσίας, το οποίο είναι πολυσυζητημένο στον δημόσιο διάλογο τα τελευταία περίπου σαράντα και πλέον μεταπολιτευτικά μας χρόνια. Ουδέποτε όμως επιτεύχθηκε στην πράξη, υπό την έννοια της κυβερνητικής σύμπραξης δυο ή περισσότερων κομμάτων του λεγόμενου προοδευτικού τόξου.

Από τη δεκαετία του 1980, με την παντοδυναμία τότε του ΠΑΣΟΚ και την Αριστερά μικρή αλλά υπολογίσιμη δύναμη, μέχρι τη σημερινή ανατροπή συσχετισμών και την αντιστροφή των ρόλων, όπου ο πιο ισχυρός παράγοντας είναι ο ΣΥΡΙΖΑ και η Κεντροαριστερά συρρικνωμένη, αυτό που συνήθως συνέβαινε και συμβαίνει είναι το εξής: απευθύνονται προσκλητήρια από τα μεγάλα κόμματα, που είτε χάνονται στην πορεία είτε επιστρέφονται στους αποδέκτες τους ως υποκριτικά, μη ειλικρινή και με απώτερο σκοπό την άλωση των μικρότερων.

Και κάπως έτσι, το όραμα για κάποιους ή το πείραμα για κάποιους άλλους μένει ανεκπλήρωτο, χωρίς να διαφαίνεται -με τα σημερινά δεδομένα- κάτι διαφορετικό στο εγγύς μέλλον, παρά το γεγονός ότι η απλή αναλογική με την οποία θα διεξαχθούν οι επόμενες εκλογές αφήνει πολλά περιθώρια ανοιχτά.

Πηγαίνοντας στο παρελθόν, η ιδέα ενός κοινού μετώπου δυνάμεων συναντάται την εποχή του Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος είχε την πεποίθηση και διαμήνυε προς πάσα κατεύθυνση ότι η Αριστερά αποτελεί δυνητικό σύμμαχο του ΠΑΣΟΚ και τα μοναδικά σταθερά τείχη πρέπει να υψώνονται με τη Δεξιά. Από την άλλη μεριά, σύμφωνα με την κριτική που δεχόταν πίσω από τη θέση αυτή και το «άπλωμα» των διχτυών, κρυβόταν το δόλωμα της υφαρπαγής της ψήφου των αριστερών πολιτών, συχνότερα με επίκληση στην αποτροπή ανόδου της Ν.Δ. στην εξουσία.

Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ’80 και κυρίως προς τα τέλη της δεκαετίας του ’70, που το ΠΑΣΟΚ διατηρούσε πολλά από τα επαναστατικά-ριζοσπαστικά του χαρακτηριστικά, ο Ανδρέας είχε πολύ καλές επαφές με τον γραμματέα του ΚΚΕ Χαρίλαο Φλωράκη. Ακολούθησε η κρίση των δημοτικών εκλογών του ’86 και το «βρόμικο» ’89 που οριστικοποίησε το ρήγμα και έβαλε ταφόπλακα στην όποια μέχρι τότε χαραμάδα υπήρχε για τυχόν συμπόρευση.

Πεδίο συνεννόησης αλλά και πάλι όχι με τη μορφή συντεταγμένου διαλόγου ανάμεσα στις ηγεσίες, παρά μόνο με ένα τμήμα του τότε Συνασπισμού, είχε καταφέρει να εξασφαλίσει ο Κώστας Σημίτης μετά την ανάληψη της προεδρίας του ΠΑΣΟΚ και την πρωθυπουργίας της χώρας. Αν και ο τότε πρόεδρος του ΣΥΝ, Νίκος Κωνσταντόπουλος, διαφωνούσε, μια σημαντική μερίδα στελεχών εισέπραξαν θετικά το προσκλητήριο Σημίτη, αποχώρησαν από το κόμμα τους και συγκρότησαν την Ανανεωτική Εκσυγχρονιστική Κίνηση της Αριστεράς (ΑΕΚΑ). Επίσης, το 2004 το ΠΑΣΟΚ είχε υποστηρίξει στις δημοτικές εκλογές για τον Δήμο Αθηναίων την πρώην πρόεδρο του ΣΥΝ Μαρία Δαμανάκη, η οποία όμως δεν δικαίωσε αυτή την επιλογή.

Η προοδευτική διακυβέρνηση δεν μπόρεσε να υλοποιηθεί ούτε την περίοδο της αρχηγίας του Γιώργου Παπανδρέου στο ΠΑΣΟΚ, ο οποίος με τη σειρά του καλούσε σε διάλογο την «άλλη Αριστερά» όπως αποκαλούσε τον ΣΥΝ, που επί Αλέκου Αλαβάνου μετεξελίχθηκε σε ΣΥΡΙΖΑ με τη μορφή των συνιστωσών και κινήθηκε σε μια πιο κινηματική κατεύθυνση. Στο κενό έπεσαν οι ίδιες προτάσεις περί «κυβερνώσας Αριστεράς», όπως ήταν ο διαδεδομένος όρος της εποχής εκείνης και όταν ανέλαβε τον ΣΥΡΙΖΑ ο νεαρός τότε Αλέξης Τσίπρας. Μάλιστα, το 2010 δεν προσκλήθηκε στο δείπνο που διοργανώθηκε στο Ζάππειο από τον Λεωνίδα Κύρκο όπου έδωσε το «παρών» ο Γιώργος Παπανδρέου, όντας πρωθυπουργός, μια πρωτοβουλία που αποσκοπούσε στην προσέγγιση του ΠΑΣΟΚ με την -εντός και εντός ΣΥΡΙΖΑ- ανανεωτική Αριστερά.

Αντιφάσεις και στασιμότητα

Φτάνοντας στα πέτρινα μνημονιακά χρόνια, το κύμα της αντιμνημονιακής οργής φούσκωσε τα πανιά του ΣΥΡΙΖΑ και οδήγησε το ΠΑΣΟΚ στο ναυάγιο, ως κατάληξη μιας σειράς επιλογών με υψηλό πολιτικό κόστος, αφού αντί προοδευτικής διακυβέρνησης κατέληξε να συνυπάρχει στο ίδιο σχήμα με τη Ν.Δ. του Αντώνη Σαμαρά και τον ΛΑΟΣ του Γιώργου Καρατζαφέρη. Προοδευτική κατά τα 2/3 αλλά σίγουρα όχι το ιδεατό μοντέλο όταν κανείς αναφέρεται σε κυβερνητικά σχήματα με σαφές προοδευτικό πρόσημο ήταν εξάλλου η σύμπραξη του ΠΑΣΟΚ του Ευάγγελου Βενιζέλου και της ΔΗΜΑΡ του Φώτη Κουβέλη με τη Ν.Δ., σε μια κίνηση που θεωρήθηκε υπέρβαση για τα δεδομένα της συγκυρίας.

Η ΔΗΜΑΡ στη συνέχεια δεν κατάφερε να ανακάμψει και έτσι ένα μέρος της εντάχθηκε στο Κίνημα Αλλαγής και ένα άλλο, στο οποίο ανήκε και η μετέπειτα ηγεσία της συνέπραξε με τον ΣΥΡΙΖΑ, στο πλαίσιο της διεύρυνσης, με την ίδρυση της Προοδευτικής Συμμαχίας. Από τον οξύμωρο και αντιφατικό αυτόν συμβιβασμό με τις αρχές και τις αξίες του δεν ξέφυγε όμως ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος συγκυβέρνησε αρμονικά με την καθαρόαιμη Δεξιά του Πάνου Καμμένου και τους Ανεξάρτητους Ελληνες.

Μια απόπειρα για προοδευτικό σχήμα με το Ποτάμι του Σταύρου Θεοδωράκη έμεινε στη σφαίρα της σεναριολογίας. Κατόπιν, το κόμμα της Αριστεράς καλεί σταθερά και επίμονα το Κίνημα Αλλαγής στην Ελλάδα και τους Σοσιαλδημοκράτες στην Ευρώπη, σε διάλογο και συνδιαμόρφωση ενός προγράμματος για μια προοδευτική κοινωνική και πολιτική πλειοψηφία. Για ένα διάστημα, υπήρχε σε αυτό το πλαίσιο έντονη όσμωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εξασθένησε όμως στη συνέχεια, ιδίως έπειτα από την απώλεια της πρωθυπουργίας από τον Αλέξη Τσίπρα.

Σε ό,τι αφορά τις εγχώριες διεργασίες, πλην ενός εύλογου χρονικού διαστήματος κατά το οποίο ο ΣΥΡΙΖΑ αποσπούσε στελέχη του ΠΑΣΟΚ και πολύ περισσότερους ψηφοφόρους του, επικρατεί στασιμότητα. Και κατά συνέπεια, δεν φαίνεται να προχωρά το αίτημα εκ μέρους της νυν αξιωματικής αντιπολίτευσης για διαβουλεύσεις με το κόμμα της Φώφης Γεννηματά, που θα ίσως θα τους οδηγούσαν να πάρουν την εξουσία από τη Ν.Δ., αθροίζοντας τις δυνάμεις τους.

Το Κίνημα Αλλαγής θεωρεί αδιαπραγμάτευτη την αυτόνομη πορεία του και όπως δήλωσε πριν από δέκα ημέρες η αρχηγός του, με το σύνολο των μελών του Πολιτικού Συμβουλίου να συμφωνούν, «συμπλήρωμα και παρακολούθημα σε κυβερνητικά σχήματα δεν θα γίνουμε». Μια φράση που κλείνει μέχρι νεωτέρας την πόρτα στη μετεκλογική συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ, εκτός αν αλλάξουν άρδην τα δεδομένα υπέρ του ΚΙΝ.ΑΛΛ., οπότε και ο φορέας της Κεντροαριστεράς θα καθόταν στο τραπέζι να συνομιλήσει τις λοιπές λεπτομέρειες της προοδευτικής διακυβέρνησης.

Αυτοεξαιρούνται

Από την παραπάνω συζήτηση και την αντίστοιχη σεναριολογία αυτοεξαιρούνται το ΚΚΕ και το ΜέΡΑ25. Το μεν κομμουνιστικό κόμμα, απορρίπτοντας κατηγορηματικά αυτή την προοπτική έχει μεταξύ άλλων υποστηρίξει μέσω του γενικού του γραμματέα Δημήτρη Κουτσούμπα ότι ο δρόμος της προοδευτικής διακυβέρνησης αποτελεί μια «σκουριασμένη παγίδα» και όσοι την προτείνουν, αποσκοπούν στον «εγκλωβισμό» του ελληνικού λαού.

Ο δε Γιάνης Βαρουφάκης πολύ πρόσφατα σε συνέντευξη του στην «Εφ. Συν.» και προκειμένου να καταστήσει ξεκάθαρο ότι το κόμμα του αποκλείει κάθε πιθανότητα συνεργασίας με τον ΣΥΡΙΖΑ, τουλάχιστον από την οπτική που την προτείνει επαναλαμβανόμενα η Κουμουνδούρου, είχε προβλέψει ότι είναι «πιο πιθανή η συνεργασία ΣΥΡΙΖΑ - ΚΙΝ.ΑΛΛ.- Ν.Δ. παρά ΣΥΡΙΖΑ - ΜέΡΑ25».

 

Προς το νέο αίσθημα του συνανήκειν

Του Δημήτρη Τζανακόπουλου *

Είναι πλέον κοινός πολιτικός τόπος, ακόμα και μεταξύ των ισχυρών φίλων και υποστηρικτών του Κυριάκου Μητσοτάκη, ότι η κυβέρνηση έχει εισέλθει σε έναν μάλλον αναντίστρεπτο κύκλο φθοράς. Η αποτυχία στην αντιμετώπιση της πανδημίας και της οικονομικής κρίσης που τη συνοδεύει είναι πλέον ολοκληρωτική και στρατηγικού χαρακτήρα. Δεν είναι απλώς αποτυχία διαχείρισης που σχετίζεται κυρίως με την τεχνοκρατική ανεπάρκεια ή την ανικανότητα των επιτελών του Μαξίμου και των υπουργών, αλλά είναι αποτυχία ενός μοντέλου οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, ενός μοντέλου βαθιά ταξικού, ιδεοληπτικού και εμμονικού.

Την ώρα που η πανδημία ανέδειξε τα αδιέξοδα ακριβώς του νεοφιλελευθερισμού και ενώ σε άλλες χώρες της Ευρώπης κερδίζει έδαφος έστω πρόσκαιρα η ιδέα ότι η ενίσχυση των δημόσιων συστημάτων υγείας αποτελεί το κλειδί για την επιτυχή αντιμετώπιση της πανδημικής κρίσης και την ώρα που στο πεδίο της οικονομίας εφαρμόζεται ένας ιδιότυπος κεϊνσιανισμός της κρίσης, η κυβέρνηση και ο Κυριάκος Μητσοτάκης παραμένουν προσκολλημένοι εμμονικά σε έναν παρωχημένο και σκληρό νεοφιλελευθερισμό επαρχιωτικού τύπου.

Συντριβή της εργασίας μέσω της ελαστικοποίησης και της μείωσης μισθών, εκκαθάριση μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων ώστε να επιτευχθούν όροι συγκεντροποίησης κεφαλαίου, ιδιωτικοποιήσεις και ενίσχυση μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων χωρίς εξασφαλίσεις προς όφελος του Δημοσίου συνθέτουν ακριβώς την εικόνα αυτού του παρωχημένου μοντέλου που βρήκε την πιο καθαρή έκφρασή του στην έκθεση Πισσαρίδη, την οποία οικειοποιήθηκε στο σύνολό της η κυβέρνηση.

Τα αποτελέσματα αυτών των επιλογών είναι ήδη ορατά. Το μεγαλύτερης διάρκειας και ίσως πιο αποτυχημένο lockdown της Ευρώπης, η 2η μεγαλύτερη μείωση εισοδημάτων μισθωτών και μια ύφεση της τάξης του 11% δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα που απειλεί μαζί με την ανθρωπιστική καταστροφή να μετατρέψει την κρίση του Covid σε μια νέα σαρωτική κρίση χρέους για την Ελλάδα.

Μέσα σε αυτή τη συνθήκη και ενώ το ζήτημα της δημοκρατίας τίθεται πλέον με νέους όρους σε ολόκληρο τον κόσμο λόγω των ειδικών περιστάσεων εξαίρεσης που δημιουργούν τα μέτρα περιορισμού για την προστασία της δημόσιας υγείας η κυβέρνηση επιλέγει έναν εξαιρετικά επικίνδυνο δρόμο που άνοιξε ήδη από την περίοδο της Συμφωνίας των Πρεσπών: επενδύει σε υπερσυντηρητικές, ακροδεξιές ιδεολογίες και πρακτικές, που διεμβολίζουν τμήματα των λαϊκών στρωμάτων -για λόγους που δεν είναι της παρούσης να εξετάσουμε- τότε για να δημιουργήσει πλειοψηφικό ρεύμα, σήμερα για να εξακολουθήσει να έχει προσβάσεις σε αυτά και να μην καταρρεύσει υπό το βάρος της κοινωνικής και οικονομικής κρίσης.

Η έξαρση της κρατικής βίας και οι ρυθμίσεις πειθάρχησης που υιοθετούνται σήμερα από την κυβέρνηση δεν αποτελούν λοιπόν απλώς ή κυρίως τις προπαρασκευαστικές ενέργειες μιας στρατιωτικού τύπου αντιπαράθεσης και ενός κρεσέντου καταστολής έναντι των λαϊκών στρωμάτων των οποίων (υποτίθεται ότι) η εξέγερση επίκειται λόγω των σκληρών οικονομικών συνθηκών, όπως θέλει να φαντάζεται ή να φαντασιώνεται μια κάποια Αριστερά.

Αποτελούν στοιχεία μιας πολύ πιο σύνθετης και εκλεπτυσμένης στρατηγικής ηγεμονίας που αξιοποιεί τον φόβο, την ανασφάλεια, την απελπισία και το πληγωμένο αίσθημα αξιοπρέπειας τμημάτων των λαϊκών στρωμάτων με τρόπους αντίστοιχους -αλλά όχι βέβαια συγκρίσιμους- με αυτούς των φασιστικών κομμάτων την περίοδο του Μεσοπολέμου. Πρόκειται εδώ για την κατεξοχήν στρατηγική κατασκευής του εσωτερικού εχθρού, μέσω της οποίας διατηρείται ή επιχειρείται να διατηρηθεί το αίσθημα του συνανήκειν, το αίσθημα ενός κοινού σκοπού μιας συντετριμμένης από την κρίση πλειοψηφίας.

Και είναι ακριβώς σε αυτό σημείο που αναδεικνύεται η επιτακτική ανάγκη, το επείγον της συγκρότησης ενός νέου αισθήματος του συνανήκειν που θα δημιουργήσει μια νέα κοινωνική και πολιτική πλειοψηφία. Ενα αίσθημα του συνανήκειν που δεν θα οικοδομείται γύρω από υποσχέσεις, λες και η μάχη για τον κοινωνικό μετασχηματισμό είναι κάποιου είδους συνυποσχετικό -τη σχετική κριτική, σε άλλο συγκείμενο, έχει κάνει, εξάλλου, ο Αλτουσέρ στον Ρουσό- αλλά γύρω από κοινούς στόχους που καθορίζονται από την κοινότητα των συμφερόντων των λαϊκών τάξεων.

Πράγματα απλά αλλά και αναγκαία: ενίσχυση του συστήματος υγείας, στήριξη των μισθών, διαγραφή του ιδιωτικού χρέους, αξιοποίηση -πάντα επισφαλής- των ρωγμών εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την ανατροπή της ευρωζωνικής αρχιτεκτονικής και του Συμφώνου Σταθερότητας, διαφάνεια και καταπολέμηση της διαφθοράς, ενίσχυση των ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών με την έμπρακτη αμφισβήτηση των διακυβερνητικών πρακτικών της κοινωνίας της πειθαρχίας, και, βεβαίως, μια πολιτική ηθική της κοινής προσπάθειας και όχι του διαχωρισμού μεταξύ ελίτ και πληβείων που καλλιεργεί ο λουδοβικισμός της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Είναι ακριβώς αυτοί οι πολιτικοί στόχοι, και όχι υποσχέσεις, οι οποίοι συγκροτούν τον ελάχιστο κοινό παρονομαστή για την προοδευτική διακυβέρνηση. Και εκεί, στον ρυθμό της αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση Μητσοτάκη μπορούν και πρέπει να οικοδομηθούν οι σχέσεις εμπιστοσύνης, συνέργειας και συμπόρευσης των πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων που τους συμμερίζονται.

* γραμματέα Κ.Ε. ΣΥΡΙΖΑ


Προοδευτική διακυβέρνηση χαμένη στη μετάφραση

Του Μιχάλη Κατρίνη*

Δημοσιογραφικά, κάποιοι θεώρησαν ότι μπορούν να «βγάλουν είδηση». Εκλογικές συνεργασίες του ΠΑΣΟΚ με τον ΣΥΡΙΖΑ, του ΣΥΡΙΖΑ με το ΜέΡΑ25, προσκλήσεις σε κόμματα που έμειναν εκτός Βουλής και ακτιβιστικές οργανώσεις ή γενικά με όποιον είναι ενάντια στη σημερινή κυβέρνηση. Εκλογική κουβέντα να γίνεται δηλαδή, χωρίς ουσία και βάθος.

Δημοσκοπικά, κάποιοι «μετράνε κουκιά». Πόσοι χρειάζονται για να σχηματιστεί κυβέρνηση με την απλή αναλογική;

Προοδευτική διακυβέρνηση δύο, τριών ή τεσσάρων κομμάτων ενάντια σε μια πιθανή συντηρητική συμμαχία, τουλάχιστον 2 κομμάτων. Σε δείγμα χιλίων ανθρώπων, στο οποίο τα χαμηλά ποσοστά χάνονται στο στατιστικό λάθος, εξάγονται ποσοτικά και ποιοτικά συμπεράσματα που φιλοδοξούν να καθορίσουν ολόκληρες πολιτικές. Επικοινωνιακά, η απόλυτη ποδοσφαιροποίηση! Είσαι με εμάς ή με τους άλλους; Ψωμοτύρι, βέβαια, για τον μηχανισμό της Νέας Δημοκρατίας που θέλει να εξισώσει αρνητικά όλες τις μη συντηρητικές φωνές διακυβέρνησης κάτω από την ομπρέλα της ριζοσπαστικής Αριστεράς.

Και πώς να μην είναι εύκολο, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ αναλώνεται σε μια αντιπολιτευτική θεματολογία ήσσονος ενδιαφέροντος για τη μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων, τακτική που μπορεί να εξηγηθεί ότι υιοθετείται μόνο για τον φανατισμό του «σκληρού του πυρήνα». Επιπλέον, κείμενα συμπάθειας προς καταδικασμένους τρομοκράτες ή δηλώσεις για θερμόαιμους «ημιπιτσιρικάδες» ετών 35 είναι αντιπροσωπευτικά της «προόδου» της Αριστεράς; Ποια είναι λοιπόν η ουσία της προοδευτικής διακυβέρνησης; Πώς γίνεται να μη διαστρεβλωθεί η πολιτική θεώρηση και η ρεαλιστική αποτύπωση μιας de facto ασαφούς έννοιας;

Καταρχάς, χρειάζεται η συνειδητοποίηση μιας εποχής που χαρακτηρίζεται από τις νέες τεχνολογίες. Η απίστευτα γρήγορη τεχνολογική πρόοδος των τελευταίων ετών προσδιορίζει κάθε πτυχή της ζωής μας: την εργασία, την οικονομία, την υγεία, τον πολιτισμό, την οικολογία, την εκπαίδευση, τη διασκέδαση. Οποιαδήποτε άρνηση της τεχνολογίας, ως καταλύτη της καθημερινότητας, συνιστά από μόνη της οπισθοδρόμηση. Ιστορικά, οι κυριότεροι αρνητές των μεγάλων τεχνολογικών αλλαγών ήταν τα μέλη του συντηρητικού status quo, γιατί ένιωθαν ότι απειλούνται τα προνόμιά τους. Ιστορικά, επίσης και ελλείψει πολιτικού πλαισίου, τις μεγάλες αλλαγές εκμεταλλεύονταν «νέα είδη» καπιταλιστών που διαδέχονταν ή «συγκατοικούσαν» με την εκάστοτε άρχουσα τάξη.

Και εδώ είναι το μεγάλο στοίχημα. Η δημιουργία πολιτικού πλαισίου που θα ενσωματώνει τις νέες τεχνολογίες προς όφελος του κοινού καλού. Νέα είδη εργασίας, καινοτόμες επιχειρηματικές κινήσεις, πράσινη ανάπτυξη, καλύτερη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, μεγαλύτερη ασφάλεια. Η στοχοποίηση του κέρδους που προέρχεται από την τεχνολογική ανάπτυξη (και η εκ προοιμίου απόρριψή της) από την Αριστερά, έδωσε ένα ακόμα όπλο στη φαρέτρα της συντηρητικής Δεξιάς να εντάξει στους κόλπους της -με τους δικούς της όρους- τον όρο «τεχνολογία» και να οικειοποιηθεί οτιδήποτε προοδευτικό πηγάζει από αυτή.

Η ίδια, όμως, η έννοια της προοδευτικής διακυβέρνησης έχει να κάνει με την κοινωνική συνοχή και την ευημερία. Η ισότητα, η ισονομία και τα δικαιώματα πάνε χέρι-χέρι με την καθολική πρόοδο μιας κοινωνίας. Για παράδειγμα, η θέσπιση της ισότητας των δύο φύλων από το ΠΑΣΟΚ διαμόρφωσε μια νέα αντίληψη για τον ρόλο της γυναίκας στην κοινωνία. Χρειάστηκαν, όμως, αρκετά χρόνια για την ισότιμη συμμετοχή της γυναίκας στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας μας, η οποία στηρίχτηκε από τη συνολική άνοδο του βιοτικού και μορφωτικού επιπέδου.

Μια πραγματική προοδευτική διακυβέρνηση έχει να κάνει με τη στήριξη των αδύναμων κοινωνικών ομάδων, την εξάλειψη της ομοφοβίας, τον σεβασμό προς τα ζώα, την προστασία των παιδιών, την ουσιαστική οικολογία, τον εκσυγχρονισμό της αστυνομίας, την εκ νέου θέσπιση εργασιακών δικαιωμάτων και τη δικαιοσύνη για όλους, πάντοτε σε συνδυασμό με τη βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας, στο πλαίσιο της εποχής μας. Ειδάλλως, δεν είναι προοδευτική διακυβέρνηση, αλλά πολυθεματικός ακτιβισμός.

* βουλευτή Ηλείας και κοινοβουλευτικού εκπροσώπου στο Κίνημα Αλλαγής


Ο ανεύρετος προοδευτισμός

Του Θανάση Γιαλκέτση

Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε «προοδευτική διακυβέρνηση» εκείνη που υπηρετεί με δημοκρατικά μέσα τους στόχους της κοινωνικής δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης, της συλλογικής ευημερίας και της χειραφέτησης μιας πολιτικής κοινότητας. Πρωταρχικό καθήκον μιας προοδευτικής κυβέρνησης είναι να προστατεύει και να ενισχύει τα πιο αδύναμα μέλη της κοινωνίας, να βελτιώνει τις συνθήκες ζωής τους, να διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβασή τους στα συλλογικά αγαθά. Χρέος της είναι να καταπολεμάει τις ανισότητες και να κατανέμει δίκαια τους παραγόμενους πόρους, αποτρέποντας έτσι το ενδεχόμενο ένα προνομιούχο τμήμα της κοινωνίας να θεμελιώνει την ευημερία του πάνω στη δυστυχία των άλλων.

Για να καταστεί όμως η κοινωνική δικαιοσύνη θεμέλιο της πολιτισμένης συμβίωσης όλων, χρειάζεται ένα σχέδιο διαχείρισης της οικονομίας ικανό να αξιοποιεί κατάλληλα και αποτελεσματικά το παραγωγικό δυναμικό της.

Στο πεδίο αυτό εντοπίζεται ένα πελώριο πρόβλημα που οδήγησε και οδηγεί στην αποτυχία πολλές «προοδευτικές» κυβερνήσεις. Ο στόχος της «δίκαιης κοινωνίας» συγκρούεται μετωπικά με τις επιταγές συμμόρφωσης στους «κανόνες» διαχείρισης της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας.

Ο παλιός σοσιαλδημοκρατικός συμβιβασμός, ο συμβιβασμός κεφαλαίου και εργασίας, καπιταλισμού και δημοκρατίας, επιτεύχθηκε στο πλαίσιο ενός ρυθμιζόμενου οικονομικού συστήματος και ευνοήθηκε από μια διεθνή κατάσταση που καθιστούσε δυνατή την αύξηση της παραγωγικότητας.

Με την πλήρη απελευθέρωση των αγορών και των κινήσεων των κεφαλαίων, ο συσχετισμός δυνάμεων ανάμεσα σε κεφάλαιο και εργασία μεταβλήθηκε δραματικά προς όφελος του κεφαλαίου. Επιπλέον, μειώθηκαν πολύ η δύναμη και ο ρυθμιστικός και παρεμβατικός ρόλος του κράτους, ενώ η «παγκοσμιοποίηση» αφαίρεσε από τις εθνικές κυβερνήσεις πολλά από τα εργαλεία, με τα οποία θα μπορούσαν να προστατεύσουν τους πιο αδύναμους τομείς του πληθυσμού από τις δυσμενείς επιπτώσεις του ανελέητου διεθνούς οικονομικού ανταγωνισμού.

Μια νέα οικονομική «ορθοδοξία» επιβλήθηκε ως ο μοναδικός μπούσουλας διακυβέρνησης και τα αξιώματά της έγιναν σταδιακά αποδεκτά όχι μόνον από τις περισσότερες κυβερνήσεις αλλά δυστυχώς και από τον «κοινό νου».

Αναφέρουμε συνοπτικά μερικά από αυτά: η ελεύθερη αγορά είναι ο μόνος παράγοντας ανάπτυξης· η πολιτική επομένως πρέπει να είναι οπωσδήποτε φιλική ή δουλικά υπηρετική προς την επιχειρηματικότητα· το κράτος πρέπει να είναι πολύ μικρό, καθώς από τη φύση του είναι αναποτελεσματικό και αντιπαραγωγικό· οι φόροι πρέπει να μειώνονται, όπως αντίστοιχα πρέπει να περικόπτονται οι δημόσιες δαπάνες και η παροχή δημόσιων υπηρεσιών. Ολα όσα θεωρούνται εμπόδια στην ανταγωνιστικότητα (αναδιανεμητικές πολιτικές, φορολόγηση του πλούτου, ρυθμιστικοί κανόνες, προστασία της εργασίας κ.λπ.) υποβαθμίζονται ή παραγνωρίζονται.

Στις τελευταίες δεκαετίες, είδαμε «προοδευτικές», «αριστερές» ή «κεντροαριστερές» συμμαχίες να βρίσκονται κατά περιόδους στις κυβερνήσεις διάφορων χωρών. Τι μας έμαθε αυτή η ευρωπαϊκή, διεθνής ή και εγχώρια εμπειρία; Ακόμη και εκείνες οι «προοδευτικές» κυβερνήσεις που εκλέχθηκαν διακηρύσσοντας εναλλακτικά οικονομικά και κοινωνικά προγράμματα και θέλησαν να αμφισβητήσουν την «ορθοδοξία» κατέληξαν να αναδιπλωθούν. Και υποχρεώθηκαν, αργά ή γρήγορα, να αποδεχθούν τις συστημικές επιταγές της ανταγωνιστικότητας, που προτάσσει η παγκόσμια καπιταλιστική αγορά, με αντιστάθμισμα ορισμένα «συμπονετικά» μέτρα.

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές αποδοκιμάζουν και τιμωρούν την άρνηση συμμόρφωσης, επηρεάζοντας δυσμενώς κρίσιμες μεταβλητές, όπως είναι λ.χ. τα επιτόκια δανεισμού, η χρηματοδότηση ή μη του χρέους, η πορεία του χρηματιστηρίου, η φυγή των επενδυτικών κεφαλαίων κ.ά. Τα περιθώρια για εναλλακτικές επιλογές είναι πολύ πιο περιορισμένα σε μια καθημαγμένη και καταχρεωμένη οικονομία όπως η ελληνική.

Η προοδευτική πολιτική, που φαντάζει σχεδόν ανήμπορη στο εθνικό πεδίο, θα μπορούσε να ανακτήσει τη χαμένη ισχύ της σε ένα υπερεθνικό πλαίσιο. Αυτό το σχέδιο προέκρινε ο «αριστερός ευρωπαϊσμός», ο οποίος επένδυσε τις ελπίδες του σε μιαν Ευρωπαϊκή Ενωση ικανή να μετριάσει ή να εξισορροπήσει την ισχύ του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού. Στις Βρυξέλλες όμως κυριαρχούν τα δόγματα του οικονομικού φιλελευθερισμού και η πολιτική της Ενωσης πριμοδοτεί τον αγοραίο ανταγωνισμό και τη συρρίκνωση της δημόσιας παρουσίας στην οικονομία.

Προοδευτική πολιτική όμως δεν είναι η υλοποίηση «διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων» σαν αυτές που υπαγορεύουν οι συνταγές της νεοφιλελεύθερης τεχνοκρατίας. Προοδευτικές είναι εκείνες οι μεταρρυθμίσεις που μεταφέρουν ισχύ και εισόδημα στους εργαζόμενους, εκείνες οι παρεμβάσεις της δημόσιας εξουσίας που αυξάνουν τον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγικής διαδικασίας (προσανατολίζοντάς την στην εξυπηρέτηση των συλλογικών αναγκών) και ενισχύουν τον δημόσιο έλεγχο στις εκβάσεις των «αυθόρμητων» διαδικασιών που καθοδηγούνται από την αγορά.

Με άλλα λόγια, η προοδευτική διακυβέρνηση παρεμβαίνει για να ρυθμίσει και να διορθώσει τον αγοραίο καπιταλισμό, εισάγοντας στοιχεία κοινωνικής δικαιοσύνης στους μηχανισμούς της οικονομίας. Η προοδευτική διακυβέρνηση παίρνει το αληθινό νόημά της όταν κατορθώνει να τιθασεύει τον καπιταλισμό και να τον υποτάσσει όσο το δυνατόν στη δημοκρατική βούληση. Την αναζητούμε αλλά δεν φαίνεται πουθενά στον ορίζοντα.

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Quo vadis, Κεντροαριστερά;
Η διαδρομή των δυνάμεων του Κέντρου & της Κεντροαριστεράς από τον εμφύλιο μέχρι τις ημέρες μας, οι σχετικές διαβουλεύσεις, τα διακυβεύματα, οι στόχοι και οι προβληματισμοί μέσα από τη ματιά κορυφαίων στελεχών...
Quo vadis, Κεντροαριστερά;
ΕΚΛΟΓΕΣ - ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2015
Κεντροαριστερά: Τι φέρνει η επόμενη μέρα
Το τελικό αποτέλεσμα θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό την επόμενη ημέρα και τη βιωσιμότητα των πολιτικών σχηματισμών, τους συσχετισμούς δυνάμεων, τη στάση έναντι της κυβέρνησης και ενδεχομένως να ανοίξει ζητήματα...
Κεντροαριστερά: Τι φέρνει η επόμενη μέρα
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
«Eκτροφείο» σκανδάλων
Σε «εκτροφείο» σκανδάλων που ακόμη ταλαιπωρούν την πολιτική ζωή του τόπου είχαν μετατραπεί πολλά εξοπλιστικά προγράμματα, αφού μέσα από αυτά -όπως τουλάχιστον προκύπτει από τις υπό διερεύνηση από τις...
«Eκτροφείο» σκανδάλων
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Εξοπλισμοί, μίζες και σκάνδαλα
Η «Εφ.Συν.» ανοίγει τον φάκελο των εξοπλιστικών προγραμμάτων, από τη δεκαετία του '80 μέχρι σήμερα. Από τις διακηρύξεις θωράκισης της εθνικής ασφάλειας, στα αστρονομικά ποσά που κατέληξαν σε συγκεκριμένες...
Εξοπλισμοί, μίζες και σκάνδαλα
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Οι περίπλοκες σχέσεις της Κεντροαριστεράς με την Αριστερά
Δεκάδες οι απόπειρες προσέγγισης των προοδευτικών δυνάμεων που έχουν μείνει μετέωρες από τα χρόνια του Ανδρέα Παπανδρέου μέχρι τον Αλέξη Τσίπρα.
Οι περίπλοκες σχέσεις της Κεντροαριστεράς με την Αριστερά
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Η πρόοδος της χώρας συνδεόταν πάντα με τη δημοκρατική παράταξη»
«Χρειαζόμαστε σαφείς ιδεολογικές οριοθετήσεις, μεγάλες πολιτικές πρωτοβουλίες και τα κατάλληλα πολιτικά πρόσωπα», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο Χάρης Καστανίδης αναφορικά με την προσπάθεια να επανακτήσει το Κίνημα...
«Η πρόοδος της χώρας συνδεόταν πάντα με τη δημοκρατική παράταξη»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας