Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οι λέξεις παίρνουν διαζύγιο από το νόημά τους
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι λέξεις παίρνουν διαζύγιο από το νόημά τους

  • A-
  • A+
Η πολιτική επικοινωνιακή εκμετάλλευση μέσα από μια επαναλαμβανόμενη ορολογία.

Ποιες είναι οι λέξεις-κλειδιά, μετά την α΄ φάση του κορονοϊού, όπως διαμορφώνονται στη γλώσσα της πολιτικής επικοινωνίας; Πόσες φορές θα ξανακούσουμε για «νέα κανονικότητα», «επανεκκίνηση της οικονομίας» και «Συν-εργασία» πριν φθαρεί εντελώς το κυβερνητικό τροπάριο και καταφύγει στην εκλογική κολυμβήθρα;

Σταμάτης Πουλακιδάκος

Αντίστοιχα, πόσο μας πείθουν προγράμματα επί χάρτου «Μένουμε Ορθιοι ΙΙ», σαν σίκουελ μιας ταινίας που δεν γυρίστηκε ποτέ; Ζητήσαμε από τον πολιτικό επιστήμονα Σταμάτη Πουλακιδάκο, μέλος ΕΔΙΠ στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών, να μας σχολιάσει τις έννοιες που κυριαρχούν στο μετα-επιδημικό τοπίο και πώς τις χρησιμοποιεί η εκάστοτε εξουσία.

«Τέτοιου είδους κρίσεις, υγειονομικές ή όποιες άλλες, αποτελούν ντε φάκτο πολιτικά φαινόμενα. Ως εκ τούτου γίνονται αντικείμενο πολιτικής επικοινωνιακής εκμετάλλευσης. Η όποια κυβέρνηση προσπαθεί να φιλοτεχνήσει ένα ηγετικό, αν γίνεται και φιλολαϊκό προφίλ, για να ανεβάσει τις πολιτικές της μετοχές», υποστηρίζει ο Πουλακιδάκος. «Αν προσεγγίσουμε το θέμα με τη θεωρία των σημείων, που χωρίζει τις έννοιες σε σημαίνοντα και σημαινόμενα, έχουμε το εξής: Λέξεις όπως “κανονικότητα” και “αλληλεγγύη” είναι το σημαίνον.

Το σημαινόμενο όμως είναι κενό περιεχομένου, αφού ο καθένας το νοηματοδοτεί όπως θέλει. Η κάθε κυβέρνηση, ειδικά σε περιόδους κρίσης, νοηματοδοτεί τέτοιες έννοιες όπως την εξυπηρετεί, ώστε να θεωρεί ότι αποκτά θετικό επικοινωνιακό πρόσημο έναντι των πολιτών-ψηφοφόρων».

• Τι εννοεί ο Μητσοτάκης όταν μιλάει για αλληλεγγύη;

«Στη συγκεκριμένη περίπτωση η έννοια της αλληλεγγύης, που δεν υπάρχει έντονα ιδεολογικά στο πλαίσιο της δεξιάς πολιτικής σκέψης, νοηματοδοτείται έχοντας μια διάσταση σεβασμού και προστασίας του συμπολίτη, στο πλαίσιο της πανδημίας.

Δεν έχει το αυστηρά κοινωνικό πρόσημο που της δίνουν οι αριστερές ιδεολογίες και μορφές πολιτικής σκέψης, που υποδηλώνουν μια έμπρακτη στάση υποστήριξης του συνανθρώπου και όσων ειδικά έχουν ανάγκη. Η αλληλεγγύη είναι αυτοαναφορική στο άτομο, στο τι πρέπει να κάνουμε εμείς για να μην κολλήσουμε τους άλλους. Δεν αναφέρεται απαραίτητα στη στήριξη ευπαθών ομάδων. Αυτό το είδαμε και στο πώς η κυβέρνηση αντιμετώπισε τους μεταναστευτικούς πληθυσμούς. Κλείνουμε τις δομές, δεν εξασφαλίζουμε καλύτερες συνθήκες διαβίωσης, απλώς τους απομονώνουμε όσο μπορούμε από το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο. Αυτό δεν είναι αλληλεγγύη».

• Ποια είναι η νοηματοδότηση της περίφημης «νέας κανονικότητας»;

«Η κυβέρνηση, επανεισάγοντας στη δημόσια συζήτηση αυτόν τον όρο, προσπάθησε να δημιουργήσει μια σύνδεση με την προηγούμενη ρητορική της. Ο όρος «επιστροφή στην κανονικότητα» κυριάρχησε στην προεκλογική περίοδο, εννοώντας την επιστροφή σε μια οικονομική μεγέθυνση, γιατί δεν μπορούμε να μιλάμε για ανάπτυξη, αλλά περισσότερο για ανισόμετρη κατανομή του πλούτου.

Προσθέτει το επίθετο “νέα” για να τονίσει τις νέες συνθήκες κοινωνικής διαβίωσης λόγω κορονοϊού. Με τον όρο «νέα κανονικότητα” οι κυβερνήσεις ανά τον κόσμο, της ελληνικής συμπεριλαμβανομένης, προσπαθούν να εισαγάγουν και θεσμικές αλλαγές, η κάθε μία ανάλογα με το δικό της προφίλ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Ορμπαν που νομοθέτησε έκτακτες εξουσίες για τον εαυτό του, ανατρέποντας θεσμικά το δημοκρατικό πολίτευμα.

»Στην Ελλάδα ο κορονοϊός επιτάχυνε εξελίξεις σε τάσεις που είχαν εκδηλωθεί και πριν. Για παράδειγμα, ο ρόλος της καταστολής είναι κομβικός στην παρούσα κυβέρνηση, δίνει το στίγμα της. Η ενίσχυση της αστυνομίας, οι εκκενώσεις καταλήψεων στέγης, η πάταξη αυτού που η κυβέρνηση ονομάζει “πολιτικό έγκλημα” –επί της ουσίας τους ιδεολογικούς αντιφρονούντες– υπήρχε και από πριν. Τώρα με τον κορονοϊό δόθηκε η αφορμή έτσι ώστε να μπορέσουν να εφαρμοστούν πολιτικές αυξημένης καταστολής και παρακολούθησης.

»Στον κορονοϊό, για παράδειγμα, ενισχύθηκε, και αναδείχθηκε επικοινωνιακά, η σπουδαιότητα του ρόλου της αστυνομίας.

»Αντιθέτως, θεσμοί και δομές που όντως βρέθηκαν στην προμετωπίδα της αντιμετώπισης του κύματος πανδημίας, όπως η υγεία και όλοι οι εργαζόμενοί της, μολονότι υποτίθεται ότι έτυχαν κάποιας ηθικής επιβράβευσης από τον πρωθυπουργό, υλική επιβράβευση δεν υπάρχει μέσω ουσιαστικής αναβάθμισης του δημόσιου συστήματος υγείας. Αντίθετα, ο πρωθυπουργός εξακολουθεί να μιλάει για Συμπράξεις Δημόσιου Ιδιωτικού Τομέα με συρρίκνωση του πρώτου υπέρ του δεύτερου, outsourcing υπηρεσιών υγείας προς όφελος των ιδιωτών κ.λπ. Η όποια ανταμοιβή για τους ανθρώπους που διακινδυνεύουν τη ζωή τους για να το αντιμετωπίσουν, παραμένει στο επικοινωνιακό κομμάτι».

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Η πραγματική ζωή και η εικονική κανονικότητα
Αντικρουόμενα μηνύματα από τις έρευνες για την επόμενη μέρα της καραντίνας ● Τα κυβερνητικά διαγγέλματα και οι μετρήσεις αισιοδοξίας μοιάζει να αδιαφορούν για τις πραγματικές συνθήκες που βιώνουν οι...
Η πραγματική ζωή και η εικονική κανονικότητα
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Τίτλοι τέλους; Για τη δουλειά στο γραφείο με υπογραφή κορονοϊού
● Πώς επηρεάζονται όσοι εργαζόμενοι απομένουν σε αυτήν παρά τη σαρωτική ύφεση ● Τι δείχνουν οι έρευνες για τους «υπαλλήλους της πιτζάμας»
Τίτλοι τέλους; Για τη δουλειά στο γραφείο με υπογραφή κορονοϊού
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Ο κίνδυνος μαζικής ανεργίας και αύξησης φτώχειας είναι πολύ μεγάλος στην περιφέρεια
Μεγάλο μέρος των εργαζομένων στον κλάδο ΕΦΕΜ (Εμπόριο, Φιλοξενία, Εστίαση, Μεταφορές) απασχολούνται με εποχικές συμβάσεις οι οποίες δεν πρόκειται να ενεργοποιηθούν το επόμενο τρίμηνο.
Ο κίνδυνος μαζικής ανεργίας και αύξησης φτώχειας είναι πολύ μεγάλος στην περιφέρεια
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Live η ψυχορραγία ανθρώπων και συστημάτων
Η υποχρηματοδότηση, η υποστελέχωση, η απουσία υλικοτεχνικών υποδομών, η χρόνια περιφρόνηση απέναντι στο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό ανέκαθεν ταλάνιζαν το δημόσιο σύστημα υγείας. Σήμερα, εν μέσω...
Live η ψυχορραγία ανθρώπων και συστημάτων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας