Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ακόμα ένα μακροβούτι για τη «γενιά της πατητής»

Η Ραφαέλα

ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακόμα ένα μακροβούτι για τη «γενιά της πατητής»

  • A-
  • A+
Πόσες φορές πτωχεύει μια χώρα; Στην εφηβεία τους και στα πρώτα χρόνια της ενηλικίωσής τους έμελλε να ζήσουν μια πτώχευση. Πόσες πανδημίες έχει ζήσει η ανθρωπότητα; Δέκα χρόνια ακριβώς μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης, οι millennials έμελλε να το ζήσουν κι αυτό. Οι ίδιοι για τους εαυτούς τους, αλλά και τα ΜΜΕ μιλάνε για μια «χαμένη γενιά».

«Είμαστε σε μια μόνιμη “πατητή”, με το που βγαίνεις στην επιφάνεια ένα χέρι σε βυθίζει». Αυτή την παρομοίωση επιλέγει η 25χρονη Ραφαέλα για να περιγράψει τη γενιά της, «γαντζωμένη σ’ ένα αέναο κυνήγι, πότε επιβίωσης και πότε προσωπικής γαλήνης, με όρους τελείως διαφορετικούς από αυτούς για τους οποίους προετοιμαστήκαμε». Αυτά έγραφε στην προσωπική της σελίδα στο Facebook κλεισμένη στο σπίτι της τις ημέρες της πανδημίας, μεταφράζοντας σε αίσθημα πνιγμού αυτό που οι οικονομολόγοι παρουσιάζουν ως «τη νέα μεγαλύτερη κρίση μετά το 1929», μια κρίση που, σύμφωνα με δημοσιεύματα του διεθνούς Τύπου, φαίνεται να έχει προτίμηση στη γενιά που αποκαλείται millennials.

Τυπικά ο όρος millennials (από το millennium - χιλιετία) αναφέρεται σε ευρεία δημογραφική ομάδα όσων γεννήθηκαν στις δύο τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα και τώρα βρίσκονται στην πιο δυναμική και παραγωγική ηλικία. Πρακτικά πρόκειται για έναν όρο-λάστιχο, που ξεχειλώνει για να καλύπτει από τους 25άρηδες μέχρι όσους πλησιάζουν τα 40 έτη.

Τους μήνες της καραντίνας οι απανταχού millennials έγιναν από αγαπημένα παιδιά των διαφημιστών και της βιομηχανίας του ελεύθερου χρόνου, αυτοί που γέμιζαν τα μπαρ και ταξίδευαν με airbnb, οι υγειονομικά αποσυνάγωγοι. Εκείνοι που, σύμφωνα με κορυφαίο στέλεχος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, «δεν παίρνουν την πανδημία στα σοβαρά» και βάζουν σε κίνδυνο τις πιο ευάλωτες ομάδες. Παράλληλα, οικονομικοί αναλυτές και έρευνες αγοράς βιάζονται να ανακηρύξουν τους millennials ως τη γενιά που θα χτυπηθεί σφοδρότερα από την κρίση.

Τον τίτλο της «χαμένης γενιάς» απένειμε στους σημερινούς 25άρηδες και 30άρηδες το αμερικάνικο περιοδικό Atlantic, σε αφιέρωμα εν μέσω κορονοϊού, ανοίγοντας τον χορό των δυσοίωνων προβλέψεων. «Millennials: Η γενιά που έμαθε να βλέπει το μέλλον ως εφιάλτη», έγραψε ο δημοσιογράφος Νίκος Σταματίνης σε πρόσφατο άρθρο στην ιστοσελίδα news24/7.

«Mετά τον Covid19 οι millennials μπορεί να μην ανακάμψουν ποτέ», υποστηρίζουν οι οικονομικοί συντάκτες του Al Jazeera. «Το 76% των millennials είδε τα εισοδήματά του να μειώνονται εν μέσω κορονοϊού», καταγράφει πρόσφατη έρευνα σε 7 χώρες, της εταιρείας καταναλωτικής πίστης ΤransUnion, κατατάσσοντας τους εργαζόμενους 26 έως 42 ετών στους μεγαλύτερους χαμένους της πανδημίας, έναντι όλων των άλλων ηλικιακών κατηγοριών. Στην Ελλάδα, όπου τα ποσοστά της νεανικής ανεργίας ήταν ήδη, πριν από την πανδημία, από τα υψηλότερα στην Ευρώπη, οι νέοι έχουν ακόμα περισσότερους λόγους να ανησυχούν.

Από τον Τραμπ μέχρι τους ακροδεξιούς, πολλοί αναφέρονται εξόχως υποτιμητικά στους νέους ανθρώπους αποκαλώντας τους «χιονονιφάδες»: η λέξη υπονοεί ότι όλοι τους μεγάλωσαν με την ιδέα ότι είναι κάτι το απολύτως ξεχωριστό, που προορίζεται για μια εξόχως συναρπαστική ζωή· και ορισμένοι υποστηρίζουν ότι προκύπτει από την ταινία «Fight Club», όπου ο ήρωας χρησιμοποίησε τη φράση: «δεν είσαι ξεχωριστός. Δεν είσαι μια πανέμορφη, μοναδική χιονονιφάδα».

«Ο όρος “χιονονιφάδες” έγινε κομμάτι της πολιτικής πολεμικής», έγραφε πριν από το ξέσπασμα της επιδημίας ο πολιτικός επιστήμονας Γιάννης Μπαλαμπανίδης («Εφ.Συν». 7.2.2020), απαντώντας στη νεοφιλελεύθερη ρητορική που κατηγορεί τους millennials ως μια γενιά «υποτίθεται υπερευαίσθητη, ναρκισσιστική, με τάσεις “εκθήλυνσης”, ευνουχισμένη από τις ιδέες που κυκλοφορούν στα αμερικανικά πανεπιστήμια κι από μια οικογένεια υπερβολικά φιλελεύθερη».

«Χιονονιφάδες»

Υπάρχει μέρος αλήθειας σε όλα αυτά, παραδέχεται ο Μπαλαμπανίδης, ωστόσο η μεγάλη εικόνα είναι εντελώς διαφορετική: «Πώς μπορείς άραγε να αποκαλέσεις “χιονονιφάδες” όλους εκείνους που, παρά τη ματαίωση, έδειξαν εντυπωσιακή συλλογική και ατομική αντοχή προσπαθώντας να ζήσουν σε μια μόνιμη κατάσταση είτε εργασιακής υπερφόρτωσης είτε αέναης αναζήτησης εργασίας, στέλνοντας βιογραφικά σημειώματα εδώ κι εκεί, συνηθισμένοι στις απορρίψεις ή στις “μαύρες” εργασιακές συνθήκες;»

Ο πολιτικός επιστήμονας μοιάζει να περιγράφει τη ζωή της Ραφαέλας, τη ζωή των χιλιάδων νέων της «γενιάς της πατητής». Λίγες μέρες μετά την ανάρτησή της στο Facebook επικοινωνούμε τηλεφωνικά με τη Ραφαέλα, που βρίσκεται κλεισμένη στο πατρικό της στην Τρίπολη, εγκαταλείποντας προσωρινά το διαμέρισμά της στην Αθήνα όπου ζει εδώ και 7 χρόνια.

Είναι 25 χρόνων και δουλεύει εδώ και έναν χρόνο σε οικονομική υπηρεσία του Πανεπιστημίου Αθηνών, κάνοντας παράλληλα μεταπτυχιακό στη δημοσιογραφία. Είναι δουλειά πλήρους απασχόλησης και η πιο σταθερή που είχε τα τελευταία χρόνια, αφού στο βιογραφικό της υπάρχει προϋπηρεσία που ξεκινά από σέρβις σε καφετέρια για να καταλήξει σε πρακτική άσκηση σε τηλεοπτικό κανάλι. Ο μισθός της πλέον είναι ικανοποιητικός, εννοώντας πως μπορεί να πληρώνει ενοίκιο και τα πάγια έξοδά της.

«Εχω αναλάβει από μικρή την ευθύνη της ζωής μου. Στο πανεπιστήμιο είχα την πολυτέλεια να μου πληρώνουν τα έξοδά μου ώστε να αφοσιωθώ στη σχολή, αλλά από εκεί και πέρα ανέλαβα εγώ», λέει.

Για να συντηρηθεί ένας φοιτητής χρειάζεται ένας μισθός ολόκληρος και για τη Ραφαέλα όλα είναι θέμα αφετηρίας. «Αν δουλέψει ένα παιδί της ηλικίας μου από τόσο μικρό, έχει να κάνει με το κατά πόσο χτυπήθηκε η οικογένειά του κατά τη διάρκεια της κρίσης. Οι περισσότερες φίλες μου έπιασαν όποια δουλειά βρήκαν για να συντηρούνται μόνες τους, από μικρές, παράλληλα με σπουδές και ξένες γλώσσες. Τις περισσότερες φορές ετεροαπασχολούμαστε χωρίς καμία ελπίδα το αντικείμενό μας να εξελιχθεί σε μόνιμη πηγή εισοδήματος».

Η γενιά της, που μεγάλωσε με εικόνες ανέχειας και ενηλικιώθηκε κάπου μεταξύ της «ελπίδας που έρχεται» και του «όχι που έγινε ναι», έχει να αντιμετωπίσει ακόμα μία κρίση. Ηδη η αλλαγή είναι εμφανής. Οι γονείς της Ραφαέλας βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στον μισθό της, καθώς εξαιτίας του λοκντάουν το εισόδημά τους έχει προσωρινά μηδενιστεί. «Σκέφτομαι “πάλι καλά που έχω μια δουλειά, για να καλύψω έξοδα ευρύτερα οικογενειακά”. Πάμε από κρίση σε κρίση και πλέον δεν ξέρουμε ποιος συντηρεί ποιον».

Ευθύνες

Τα ξένα ΜΜΕ τούς αποκαλούν «millennial care givers», δηλαδή «φροντιστές», εφόσον από πολύ νέοι καλούνται να επωμιστούν όχι μόνο την προσωπική τους ευθύνη, αλλά κι ένα σημαντικό βάρος από τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Η Ραφαέλα προσπαθεί να βρει τις ισορροπίες μεταξύ δουλειάς, εκπαίδευσης και φιλοδοξιών. «Πέφτεις στη λούμπα τού να πεις στον εαυτό σου ότι εσύ κάνεις κάτι λάθος, ότι δεν το κυνηγάς πολύ. Ειδικά τώρα, την περίοδο του κορονοϊού, μετά το πρώτο σοκ π

ου αφορά τη δημόσια υγεία, έρχεται το δεύτερο σοκ της οικονομικής κρίσης. Εχει κάτσει ένα μαύρο σύννεφο από πάνω μας τα τελευταία χρόνια. Κανείς μας δεν προλαβαίνει να κάνει τίποτα, όλοι τρέχουμε με υποχρεώσεις. Εχουμε... ιδιωτικοποιήσει την κατάθλιψη, ρίχνουμε όλο το βάρος στον εαυτό μας και ξεχνάμε πόσοι εξωγενείς παράγοντες έχουν συντελέσει σε όλο αυτό. Δεν μπορώ να νιώθω 25 χρονώ όταν δεν ζω ανέμελα. Είμαι θυμωμένη συνέχεια και θεωρώ ότι είναι ένα καθολικό συναίσθημα», συνεχίζει.

Οι διαφορές που διακρίνει ανάμεσα στη γενιά της και τις μεγαλύτερες είναι πολλές. «Να έχεις μεγαλώσει σε μια παραγωγική εποχή, οικονομικά, κοινωνικά, κινηματικά, είναι μεγάλο δώρο. Εμείς ζούμε από μελαγχολία σε μελαγχολία. Σε μια αντιπαραγωγική εποχή, όλα πάνε με πολύ αργούς ρυθμούς, με ένα “γιατί”, ένα παράπονο. Και πάντα πρέπει να ξέρουμε περισσότερα από τον διπλανό μας, και γι’ αυτό είμαστε βαθιά ανταγωνιστικοί. Οι μεγαλύτεροι από μας έχουν βασικές σταθερές στη ζωή τους, έζησαν σε μια εποχή που τους έδινε το δικαίωμα της επιλογής».

Πέντε χρόνια μεγαλύτεροι από τη Ραφαέλα, η Κίτι και ο Τζέιμς μόλις μετακόμισαν σε ένα διαμέρισμα στα Πατήσια. Είναι γεμάτο κούτες, μυρίζει φρέσκια μπογιά και ηχούν οι μωρουδιακοί ήχοι της μικρής Ηβης. Οι νέοι γονείς μάς υποδέχονται γεμάτοι χαμόγελα. Εφυγαν από την Ισπανία λίγο πριν ξεσπάσει η πανδημία που πλήγωσε τόσο βαθιά τη χώρα, όπου ζούσαν τα τελευταία δέκα χρόνια.

Οικογενειακές στιγμές της Κίτι , του Τζέιμς και της μικρής Ηβης

ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

Γνωρίστηκαν πριν από 8 χρόνια σε ένα πάρκο της Μαδρίτης. Αποφάσισαν να ζήσουν μαζί, μετά από πολλά αεροπορικά πέρα-δώθε, σε ένα προάστιο της ισπανικής πρωτεύουσας. Η Κίτι έφυγε το 2012, όταν η κρίση στην Ελλάδα άφηνε πίσω της ερείπια, και επιστρέφει ενώ προ των πυλών βρίσκεται η επόμενη. Μοιάζει με τραγική ειρωνεία, όμως δεν πτοούνται. «Η ζωή εδώ είναι όμορφη, και αφού ερχόμασταν συχνά έτσι κι αλλιώς για διακοπές, γιατί να μην κάνουμε τις διακοπές μας πιο μόνιμες;» αναρωτιέται ο Τζέιμς. «Ηρθαμε στην Ελλάδα γιατί αποφασίσαμε από κοινού πως ως νέοι γονείς εδώ θα είναι καλύτερα», λέει η Κίτι χαμογελώντας.

Σήμερα θεωρούν πως πήραν τη σωστή απόφαση, ειδικά εφόσον στην Ισπανία οι φίλοι και οι συνεργάτες τους βρίσκονται –και θα βρίσκονται για άλλο έναν μήνα– σε απομόνωση. H Kίτι εκεί εργαζόταν ως υπεύθυνη σε ένα κατάστημα με ρούχα, ενώ ο Τζέιμς έχει χρόνια προϋπηρεσία στο μάρκετινγκ. Σήμερα εκείνη είναι άνεργη και εκείνος μόλις παραιτήθηκε από πασίγνωστη πολυεθνική εταιρεία εξυπηρέτησης πελατών, μετά από μόλις δύο βδομάδες. Θέλει να ιδρύσει τη δική του εταιρεία, «αλλά αυτό είναι ένα πλάνο που μπορεί να αλλάξει σε μια βδομάδα από τώρα, ποιος ξέρει;» λέει γελώντας.

Για πολλούς νέους η δημιουργία οικογένειας σε μια οικονομία που καταρρέει μοιάζει με όνειρο θερινής νύχτας. Για τον Τζέιμς όμως δεν υπήρχε κανένας φραγμός. «Δεν νομίζω ότι είναι τόσο περίεργο που φτιάξαμε οικογένεια στα 30 μας. Είναι μέρος της ενηλικίωσης να κάνεις πράγματα που δεν είσαι απαραίτητα “έτοιμος” λόγω συνθηκών να κάνεις. Αν εστιάσεις στα αρνητικά –τη μείωση των μισθών, τις δυσκολίες στην αγορά εργασίας, τη σκέψη πως “δεν θα καταφέρω ποτέ αυτά που κατάφεραν οι γονείς μου”– φθείρεσαι και δεν εξελίσσεσαι».

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
«Αυξάνεται πάρα πολύ η ανασφάλεια και η επισφάλεια και για τους εργαζόμενους και για όσους αναζητούν δουλειά»
Ο συντονιστής της έρευνας Στέλιος Γκιάλης, καθηγητής Γεωγραφίας της Εργασίας, απαντά στις ερωτήσεις της «Εφ.Συν.», αναλύοντας τα ευρήματα του χάρτη ειδικά για την Ελλάδα, και προτείνει λύσεις..
«Αυξάνεται πάρα πολύ η ανασφάλεια και η επισφάλεια και για τους εργαζόμενους και για όσους αναζητούν δουλειά»
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Ο κίνδυνος μαζικής ανεργίας και αύξησης φτώχειας είναι πολύ μεγάλος στην περιφέρεια
Μεγάλο μέρος των εργαζομένων στον κλάδο ΕΦΕΜ (Εμπόριο, Φιλοξενία, Εστίαση, Μεταφορές) απασχολούνται με εποχικές συμβάσεις οι οποίες δεν πρόκειται να ενεργοποιηθούν το επόμενο τρίμηνο.
Ο κίνδυνος μαζικής ανεργίας και αύξησης φτώχειας είναι πολύ μεγάλος στην περιφέρεια
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Οι λέξεις παίρνουν διαζύγιο από το νόημά τους
Το σημαινόμενο όμως είναι κενό περιεχομένου, αφού ο καθένας το νοηματοδοτεί όπως θέλει. Η κάθε κυβέρνηση, ειδικά σε περιόδους κρίσης, νοηματοδοτεί τέτοιες έννοιες όπως την εξυπηρετεί, ώστε να θεωρεί ότι αποκτά...
Οι λέξεις παίρνουν διαζύγιο από το νόημά τους
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Η πραγματική ζωή και η εικονική κανονικότητα
Αντικρουόμενα μηνύματα από τις έρευνες για την επόμενη μέρα της καραντίνας ● Τα κυβερνητικά διαγγέλματα και οι μετρήσεις αισιοδοξίας μοιάζει να αδιαφορούν για τις πραγματικές συνθήκες που βιώνουν οι...
Η πραγματική ζωή και η εικονική κανονικότητα
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Τυλίγουν... σουβλάκια με τα πτυχία τους
Σερβίρουν καφέδες, μοιράζουν φυλλάδια και σουβλάκια, με κάμποσους τίτλους σπουδών στο συρτάρι! Η ετεροαπασχόληση στα χρόνια της κρίσης δεν είναι επιλογή, είναι ανάγκη.
Τυλίγουν... σουβλάκια με τα πτυχία τους
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Τίτλοι τέλους; Για τη δουλειά στο γραφείο με υπογραφή κορονοϊού
● Πώς επηρεάζονται όσοι εργαζόμενοι απομένουν σε αυτήν παρά τη σαρωτική ύφεση ● Τι δείχνουν οι έρευνες για τους «υπαλλήλους της πιτζάμας»
Τίτλοι τέλους; Για τη δουλειά στο γραφείο με υπογραφή κορονοϊού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας