Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Το μέλλον της εργασίας ξεκινά από το σπίτι σου»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Το μέλλον της εργασίας ξεκινά από το σπίτι σου»

  • A-
  • A+
Η τηλεργασία είναι μεν ένα τεχνολογικό άλμα στο μέλλον, αλλά ταυτόχρονα επικαιροποιεί εργασιακές διεκδικήσεις και απαιτήσεις του παρελθόντος, σε συνθήκες εντελώς διαφορετικές από αυτές του βιομηχανικού καπιταλισμού.

«O μισθωτός θα διατηρεί τον διακριτό χώρο εργασίας στο σπίτι ήρεμο, τακτοποιημένο και χωρίς θορύβους. Ο μισθωτός συναινεί στην επιθεώρηση από τον εργοδότη κατά τη διάρκεια εργάσιμων ωρών, υπό την προϋπόθεση της έγκαιρης προειδοποίησης, του εξοπλισμού, της τήρησης των πολιτικών του εργοδότη και των διατάξεων υγιεινής και ασφάλειας…».

Αυτά προβλέπει μεταξύ πολλών άλλων η συμπληρωματική σύμβαση εργασίας που καλούνται να υπογράψουν οι εργαζόμενοι στην εταιρεία Teleperfomance που περνούν σε καθεστώς τηλεργασίας. Δεν αφορά 10-20 εργαζομένους, αλλά πάνω από 5.000 που έχουν ήδη βγει σε τηλεργασία, ίσως το μεγαλύτερο για τα ελληνικά δεδομένα αντίστοιχο εγχείρημα πέρα από τις τράπεζες στη διάρκεια του μεγάλου lockdown.

Οι εργαζόμενοι της Teleperfomance αντιμετωπίζουν με εύλογη καχυποψία ή και θυμό τις απαιτήσεις αυτής της συμπληρωματικής σύμβασης, η νομιμότητα της οποίας δεν είναι καθόλου δεδομένη. Και είναι ένα ερώτημα πώς αντιμετωπίζεται από τις αρμόδιες αρχές του υπουργείου Εργασίας μια σύμβαση που προβλέπει ακόμη και βίντεο ή φωτογράφηση του «εργασιακού χώρου», συγκεκριμένη χωροθέτησή του μέσα στο σπίτι, «μακριά από παράθυρο», ή πληρωμή από την τσέπη τους του κόστους για το ρεύμα και το ίντερνετ για όσους εργαζομένους παίρνουν κάτι παραπάνω από τον βασικό μισθό.

Για τους εργαζομένους η τηλεργασία με αυτούς τους όρους είναι πρώτα απ’ όλα μια βίαιη εισβολή στον προσωπικό τους χώρο, στην ιδιωτική τους ζωή. «Μας ζητάνε το pc να είναι σε χώρο τακτοποιημένο και χωρίς θορύβους, να μην είναι δίπλα σε παράθυρο. Ουσιαστικά μας ζητάνε να φτιάξουμε ένα κλουβί μέσα στο σπίτι μας. Μάλλον πιστεύουν ότι ζούμε σε βίλες…», λέει εργαζόμενος της εταιρείας, νέος όπως η τεράστια πλειονότητά τους, που πρέπει να βολέψει ζωή και εργασία στα 25-30 τετραγωνικά του ενοικιαζόμενου σπιτιού του.

«Δεν γνωρίζουν από προσωπικό χώρο και πότε παραβιάζεις την ελευθερία του εργαζομένου; Γιατί κάποιος εργαζόμενος να είναι υποχρεωμένος να εκθέτει στην εταιρεία το σπίτι του; Μας φέρνουν στο δίλημμα να διαλέξουμε ανάμεσα στην προστασία του προσωπικού μας χώρου και στον κίνδυνο της ανεργίας. Τελικά είναι ωμός εκβιασμός», λέει ο ίδιος εργαζόμενος, επισημαίνοντας ότι πολλοί τηλεργαζόμενοι στη συγκεκριμένη εταιρεία είναι αλλοδαποί κι αναγκασμένοι να δεχτούν αυτούς τους όρους προκειμένου να μη χάσουν τη δουλειά και το δικαίωμα παραμονής στη χώρα.

Η εταιρεία, σε ανακοίνωση-απάντηση σε καταγγελίες των εργαζομένων (24/3), έχει ισχυριστεί ότι τεχνικός εξοπλισμός που παρέχεται στους τηλεργαζομένους «προορίζεται αποκλειστικά για την διευκόλυνση της εξ αποστάσεως εργασίας και της ενδοεταιρικής επικοινωνίας τις συγκεκριμένες ώρες εργασίας ανάμεσα στα τμήματα για την καλύτερη παροχή υπηρεσιών. Ο εξοπλισμός δεν προορίζεται για καταγραφή, επεξεργασία ή αποθήκευση οποιωνδήποτε δεδομένων που αφορούν την ιδιωτική ζωή των εργαζομένων. Δεν περιλαμβάνεται εξοπλισμός καταγραφής εικόνας».

Ωστόσο, στη συμπληρωματική σύμβαση αναφέρεται σαφώς ότι η εταιρεία μπορεί «να χρησιμοποιήσει βίντεο και/ή φωτογραφίες (των οποίων εσείς εγκρίνετε την προβολή) του κατ’ οίκον χώρου εργασίας για να εκτιμήσει τις συνθήκες εργασίας ή να αντιμετωπίσει τυχόν προβλήματα σχετικά με την εργασία».

Το βασικό ζήτημα που αναδεικνύει το παράδειγμα της Teleperformance -μιας διεθνούς εταιρείας παροχής τηλεφωνικών υπηρεσιών σε πάνω από 200 γλώσσες, με πάνω από 300.000 εργαζομένους σε όλο τον κόσμο και πάνω από 8.000 μόνο στην Ελλάδα- είναι το θόλωμα μέχρι εξαφάνισης του ορίου ανάμεσα στον εργάσιμο και τον ελεύθερο χρόνο, ανάμεσα στον εργασιακό και τον προσωπικό χώρο.

Η ίδια εταιρεία απευθύνεται κατ’ εξοχήν σε νέους ανθρώπους με καλές ψηφιακές δεξιότητες, γνώση γλωσσών και κοσμοπολίτικη διάθεση. «Work from home. The future of work starts at your home!» (Το μέλλον της εργασίας αρχίζει στο σπίτι σου) είναι το μήνυμα με το οποίο η Teleperformance προσελκύει μέσω της ιστοσελίδας της προσωπικό, με λαμπερά και γελαστά νεανικά πρόσωπα να χαίρονται την τηλεργασία περίπου σαν διακοπές ή διασκέδαση.

Αυτό το «μέλλον της εργασίας», παρότι είναι αναπόδραστο για πολλούς κλάδους της οικονομίας, ιδιαίτερα τις υπηρεσίες, που βασίζονται στην ψηφιακή επικοινωνία και μετάδοση δεδομένων, φαίνεται ότι ανακαλεί πολλά στοιχεία από το σκοτεινό παρελθόν της, όταν τα τρία οκτάρια που διεκδικούσαν οι εργάτες- 8 ώρες δουλειά, 8 ώρες ελεύθερο χρόνο, 8 ώρες ύπνο- αποτελούσαν όρο επιβίωσής τους. Η τηλεργασία είναι μεν ένα τεχνολογικό άλμα στο μέλλον, αλλά ταυτόχρονα επικαιροποιεί εργασιακές διεκδικήσεις και απαιτήσεις του παρελθόντος, σε συνθήκες εντελώς διαφορετικές από αυτές του βιομηχανικού καπιταλισμού:

πώς και ποια συνδικάτα θα καλύψουν τους απομονωμένους στα σπίτια-χώρους εργασίας τηλεργαζομένους; Ποιες συλλογικές συμβάσεις θα τους καλύπτουν; Ποιες κρατικές αρχές και με ποιον τρόπο θα ελέγχουν την τήρηση των δικαιωμάτων τους και τις παραβιάσεις τους από τους εργοδότες-«μικρούς ή μεγάλους αδελφούς»;

Ολα είναι καινούργια στον «γενναίο, νέο κόσμο» της τηλεργασίας, που εκτός από ένα νέο εργατικό δίκαιο απαιτεί και μια νέου τύπου συλλογική οργάνωση των εργαζομένων η οποία θα αξιοποιεί τις ευχέρειες του ψηφιακού περιβάλλοντος, χωρίς να καταργεί την αναντικατάστατη ανθρώπινη επαφή και συλλογικότητα.

Xρηματοδοτώντας την αύξηση των ανισοτήτων μέσω SURE

Ενώ οι εργαζόμενοι του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα σε όλες τις χώρες της Ε.Ε. που βρίσκονται σε καθεστώς «μερικής ανεργίας» -ή αναστολής συμβάσεων, κατά την ελληνική εκδοχή- πλησιάζουν τα 100 εκατομμύρια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι έχει βρει την «ιδεώδη λύση» για να αποτρέψει την εκτίναξη της ανεργίας στη μετά πανδημία εποχή: το πρόγραμμα SURE, ένα ειδικό ταμείο 100 δισ. ευρώ με το οποίο θα χρηματοδοτηθεί η βραχυχρόνια απασχόληση, δηλαδή η αναπλήρωση μέρους του μισθολογικού κόστους για εργαζομένους των οποίων θα μειωθούν οι ώρες απασχόλησης υπό τον όρο να μην απολυθούν.

Παρότι φαντάζει ως «γενναιόδωρη» λύση έκτακτης ανάγκης, είναι μια κραυγαλέα πριμοδότηση της μερικής απασχόλησης, κατά το γερμανικό μοντέλο που άλλωστε ρητά αντιγράφει. Με το μοντέλο αυτό (Kurzarbeit = μικροαπασχόληση) υποτίθεται ότι η Γερμανία κατάφερε στην κρίση του 2008 να διασώσει τουλάχιστον 1,5 εκατ. θέσεις εργασίας, αν και αυτή η «επιτυχία» μπορεί να διαβαστεί εντελώς ανάποδα, ως «μοίρασμα» της ανεργίας σε περισσότερους εργαζομένους.

Πέρα από τη μόνιμη «διάβρωση» των εργασιακών σχέσεων που μπορεί να προκαλέσει το μοντέλο αυτό και τη διάχυση της μερικής απασχόλησης σε δεκάδες εκατομμύρια μισθωτούς, θεωρείται βέβαιο ότι θα διευρύνει τις ανισότητες Βορρά-Νότου και στην απασχόληση. Κι αυτό γιατί τα ποσοστά ανεργίας τα χωρίζει χάος: 3,5% η ανεργία στη Γερμανία, 17% στην Ελλάδα και 14% στην Ισπανία, ενώ είναι τελείως διαφορετική η διάρθρωση της απασχόλησης από χώρα σε χώρα, με βασικά «προβληματικά» στοιχεία την υψηλή εξάρτηση της απασχόλησης από τον τουρισμό σε χώρες όπως η Ελλάδα (26% έναντι 8% στη Γερμανία), όπως και την κυριαρχία της απασχόλησης σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις (στη χώρα μας 75%). Επιπλέον, υπάρχουν τεράστιες αποκλίσεις ανάμεσα στα εθνικά ποσοστά αναπλήρωσης μισθών, που στις κεντρικές χώρες κυμαίνονται από 66% έως 100% του μικτού ή καθαρού, όταν στην Ελλάδα περιορίζεται στην «ταρίφα» των 533 ευρώ μηνιαίως για όλους, αλλά και μεγάλες ανισότητες στα συστήματα προστασίας και επιδότησης ανέργων.

Οι δομικές ιδιομορφίες Ελλάδας και Ισπανίας τις εκθέτουν στον κίνδυνο εκτόξευσης της ανεργίας σε επίπεδα άνω του 20%, ενώ η χρηματοδότηση της «βραχείας απασχόλησης» θα εμβαθύνει τις ήδη βαριές διαρθρωτικές αναπηρίες της αγοράς εργασίας στις δύο χώρες.

Η επόμενη μέρα στο λιανεμπόριο

Του Δημήτρη Κατραβά*

ΑΝΑΜΦΙΒΟΛΑ η πανδημία του Covid-19 και η αντιμετώπισή της με lockdowns στις πλείστες των χωρών δημιουργούν νέα δεδομένα και τάσεις στη συμπεριφορά των καταναλωτών, με συνέπειες τόσο στον τρόπο πώλησης και διάθεσης προϊόντων και υπηρεσιών όσο και στις εργασιακές σχέσεις των ανθρώπων που απασχολούνται σε όλους τους κλάδους της οικονομίας.

Ειδικότερα στο λιανεμπόριο –που στην Ελλάδα είναι ο μεγαλύτερος εργοδότης με συμμετοχή περίπου 17% στο σύνολο της απασχόλησης– συντελείται εδώ και δυο δεκαετίες μια μετάβαση από το retail αμιγώς φυσικών καταστημάτων στην είσοδο των ηλεκτρονικών καταστημάτων στην αγορά, ενώ πλέον βρισκόμαστε στην εποχή της σύζευξης φυσικών και ηλεκτρονικών καταστημάτων, καθώς μιλάμε για «Omnichannel» καταναλωτή, που επιλέγει να αγοράσει από το φυσικό κατάστημα, από το ηλεκτρονικό κατάστημα ή να συνδυάσει την παραγγελία από το ηλεκτρονικό και την παραλαβή από το φυσικό κατάστημα.

ΑΝΑΛΟΓΩΣ την κατηγορία προϊόντος ή υπηρεσίας, βλέπουμε και διαφορετική ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου, στις άυλες υπηρεσίες, όπως ασφάλειες και ταξίδια, να έχει αναπτυχθεί πολύ ταχύτερα από κατηγορίες προϊόντων όπου το touch and feel ή ακόμη η δοκιμή του προϊόντος παίζουν μεγάλο ρόλο στην τελική επιλογή, και άρα τα φυσικά καταστήματα συνεχίζουν να διακινούν το μεγαλύτερο μέρος του όγκου των προϊόντων.

Φυσική συνέπεια αυτού είναι το μεγαλύτερο μέρος των απασχολουμένων στο λιανεμπόριο να είναι εργαζόμενοι, πωλητές, ταμίες ή σε άλλες υποστηρικτικές υπηρεσίες πάντως, στις σάλες των καταστημάτων.

Αυτό που συμβαίνει με καταλύτη το «σωματική απόσταση» λόγω του Covid-19 είναι μια «βίαιη» εξοικείωση και μετάβαση των καταναλωτών στην αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών προκειμένου να βρουν και να αγοράσουν τα προϊόντα που χρειάζονται, ακόμη και από τα σούπερ μάρκετ.

Η ΜΕΤΑΣΤΡΟΦΗ σε περισσότερο ηλεκτρονικό εμπόριο και λιγότερο φυσικό εμπόριο θα δημιουργήσει αντίστοιχα έλλειμμα και πλεόνασμα σε στελεχικό δυναμικό, καθώς η ενδεχομένως χαμηλότερη επισκεψιμότητα σε καταστήματα θα δημιουργήσει μικρότερη ανάγκη σε προσωπικό που εξυπηρετεί σε αυτά, ενώ αντίστοιχα θα αυξηθεί η ανάγκη στελέχωσης σε τομείς τηλε-ενημέρωσης γύρω από προϊόντα, παροχής υπηρεσιών από απόσταση κτλ.

Καλό θα είναι οι εργαζόμενοι να εκπαιδεύονται από τις επιχειρήσεις για να μπορούν να ανταποκριθούν τόσο σε ρόλο στο φυσικό κατάστημα όσο και σε ρόλο στο ηλεκτρονικό εμπόριο, ώστε τόσο η επιχείρηση όσο και ο εργαζόμενος να παραμένουν ευέλικτοι και επιχειρησιακά επίκαιροι αναλόγως το πώς θα εξελιχθούν και οι προτιμήσεις των καταναλωτών.

Οσον αφορά το μεγάλο κομμάτι του διοικητικού προσωπικού στο λιανεμπόριο, είναι σίγουρο ότι η αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών, η τηλεργασία, οι συναντήσεις εργασίας στις διάφορες υφιστάμενες ψηφιακές πλατφόρμες μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση της παραγωγικότητας, την οποία μπορούν να «επανεπενδύσουν» οι εταιρείες σε βελτίωση υπηρεσιών, διατήρηση θέσεων εργασία, βελτίωση ανταγωνιστικότητας.

ΤΟ ΣΙΓΟΥΡΟ είναι ότι η αγορά δεν θα μείνει ανεπηρέαστη από όλες αυτές τις τάσεις και εξελίξεις που «κινητοποιήθηκαν» λόγω της πανδημίας και πρέπει τόσο οι επιχειρήσεις όσο και οι εργαζόμενοι –και στο λιανεμπόριο– να έχουν ευήκοα ώτα προκειμένου να βρουν ένα νέο σημείο ισορροπίας σεβόμενοι αφενός τα εργασιακά δικαιώματα των μεν, αφετέρου την ευελιξία που απαιτείται για να παραμείνουν ανταγωνιστικές οι επιχειρήσεις στο ρευστό περιβάλλον.

* Διετέλεσε επί σειρά ετών CEO της ΜediaMarkt και τώρα δραστηριοποιείται στον τομέα της τεχνολογίας

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Οι εργασιακές σχέσεις μετά την... πανδημία
Για την Ελλάδα, η γενίκευση της τηλεργασίας φέρνει νωρίτερα το μεγάλο κύμα της ψηφιοποίησης σε επιχειρήσεις και δυναμικό που συγκαταλέγονται ως ουραγοί στις τελευταίες θέσεις της ψηφιακής εποχής εντός της...
Οι εργασιακές σχέσεις μετά την... πανδημία
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Η «πανδημία» της τηλεργασίας δεν θα λήξει
Η πανδημία του κορονοϊού προσέφερε στις επιχειρήσεις τη ευκαιρία για την ταχύτερη προώθηση των αλλαγών που σχεδίαζαν εδώ και καιρό σχετικά με τον τρόπο που θα απασχολούν τους εργαζομένους τους.
Η «πανδημία» της τηλεργασίας δεν θα λήξει
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Κραυγή αγωνίας από ΓΣΕΕ - ΓΣΕΒΕΕ για την «επόμενη μέρα»
Για πλήρη επισφάλεια στην αγορά εργασίας έκανε λόγο η ΓΣΕΕ, κατά την ακρόαση φορέων της οικονομίας στη Βουλή, ενώ η ΓΣΕΒΕΕ προανήγγειλε κύμα απολύσεων, λόγω ανασφάλειας στις επιχειρήσεις
Κραυγή αγωνίας από ΓΣΕΕ - ΓΣΕΒΕΕ για την «επόμενη μέρα»
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Ο κίνδυνος μαζικής ανεργίας και αύξησης φτώχειας είναι πολύ μεγάλος στην περιφέρεια
Μεγάλο μέρος των εργαζομένων στον κλάδο ΕΦΕΜ (Εμπόριο, Φιλοξενία, Εστίαση, Μεταφορές) απασχολούνται με εποχικές συμβάσεις οι οποίες δεν πρόκειται να ενεργοποιηθούν το επόμενο τρίμηνο.
Ο κίνδυνος μαζικής ανεργίας και αύξησης φτώχειας είναι πολύ μεγάλος στην περιφέρεια
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
«Αυξάνεται πάρα πολύ η ανασφάλεια και η επισφάλεια και για τους εργαζόμενους και για όσους αναζητούν δουλειά»
Ο συντονιστής της έρευνας Στέλιος Γκιάλης, καθηγητής Γεωγραφίας της Εργασίας, απαντά στις ερωτήσεις της «Εφ.Συν.», αναλύοντας τα ευρήματα του χάρτη ειδικά για την Ελλάδα, και προτείνει λύσεις..
«Αυξάνεται πάρα πολύ η ανασφάλεια και η επισφάλεια και για τους εργαζόμενους και για όσους αναζητούν δουλειά»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας

ΚΛΕΙΣΙΜΟ