Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Δεξιά και ρασοφόροι, χωροφύλακες στο γυναικείο σώμα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δεξιά και ρασοφόροι, χωροφύλακες στο γυναικείο σώμα

  • A-
  • A+
Κυβέρνηση και Εκκλησία επιχειρούν να κανοναρχήσουν τις ζωές των γυναικών στο όνομα της υπογεννητικότητας. Το πρόβλημα είναι υπαρκτό και αποτελεί μια ανοιχτή ερώτηση για τις δυτικές κοινωνίες. Ομως, εδώ στην Ελλάδα, δίνουμε μονάχα μια απάντηση: τη γέννα και μάλιστα από Ελληνίδα μάνα. Η υιοθεσία, η τεκνοθεσία, η αύξηση του πληθυσμού μέσα από τη μετανάστευση δεν τίθενται καν προς συζήτηση, αφού το ζητούμενο δεν είναι απλώς να ανανεώνεται ο πληθυσμός, αλλά να γίνεται και με τα «σωστά μωρά».

Από τη μια η κυβέρνηση κι από την άλλη η Εκκλησία, η συζήτηση –ξανά– για το γυναικείο σώμα, την ελευθερία του και την αυτοδιάθεσή του ξαναβρέθηκε ψηλά στη δημόσια ατζέντα και γύρισε τη χώρα δεκαετίες πίσω.

Η υφυπουργός Εργασίας, μετά τη... διάγνωσή της για τους αγωνιστές του Πολυτεχνείου ως «ψυχικά νοσούντες», αναγόρευσε το «δημογραφικό» σε «πολύ μεγάλη πρόκληση της γενιάς μας».

Από κοντά και η Ορθόδοξη Εκκλησία, που αποφάσισε να θεσμοθετήσει «Ημέρα αγέννητου παιδιού» και να υπερασπιστεί τα... έμβρυα αλλά και τα παιδιά που δεν θα γεννηθούν ποτέ, αφού τα εμποδίζουμε με προφυλακτικά, σπιράλ, χάπια της επόμενης ημέρας κι άλλα τέτοια δολοφονικά εργαλεία.

Η συζήτηση θα μπορούσε να κλείσει εδώ με έναν καγχασμό, όμως το θέμα είναι πολύ σοβαρό για να μας πιάσει κλαυσίγελος.

Το πολυσυζητημένο φιλοδώρημα των 2.000 ευρώ για κάθε νεογέννητο που η κυβέρνηση έχει κάνει παντιέρα της... κοινωνικής πολιτικής της έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις. Γιατί ποια μωρά ακριβώς θα αφορά;

Οπως, εντέλει, ακούσαμε από τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Στέλιο Πέτσα, «το επίδομα αφορά κάθε οικογένεια της οποίας ο ένας εκ των δύο γονιών είναι Ελληνας πολίτης». Πρόκειται για πανευρωπαϊκή πρωτοτυπία, καθώς στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης η μόνη προϋπόθεση για να λάβει κάποιος τις οικογενειακές παροχές που προσφέρει η εκάστοτε χώρα είναι η οικονομική κατάσταση, ο τόπος κατοικίας ή και η κοινωνική ασφάλιση. Σε καμία περίπτωση η ιθαγένεια, όπως άλλωστε ρητά αναφέρει η επίσημη ιστοσελίδα της Ε.Ε.

Το περίφημο «δημογραφικό πρόβλημα» επανέρχεται συνεχώς στη δημόσια ατζέντα από το 1986, όταν η άμβλωση έγινε νόμιμη στη χώρα – και εντονότερα από τότε που ο συνολικός δείκτης γονιμότητας έπεσε κάτω από τα 1,5 παιδιά ανά γυναίκα στο 1,3.

Αυτόν τον αριθμό οι ειδικοί αποκαλούν «παγίδα χαμηλής γονιμότητας» και τον θεωρούν κρίσιμο σε κάθε περίπτωση: για τους τεχνοκράτες σημαίνει κίνδυνο για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, για τους στρατιωτικούς σημαίνει λιγότερους μελλοντικούς φαντάρους, και για όλους τους υπερπατριώτες πλήγμα σε κάθε έκφανση του «πατρίς - θρησκεία - οικογένεια».

Αυτές οι τόσο διαφορετικές οπτικές, ωστόσο, συναρθρώνονται σε ένα σημείο: ενώ η γέννηση των παιδιών είναι γυναικεία υπόθεση, από τη συζήτηση αποκλείονται οι ίδιες οι γυναίκες. Κι ακόμα περισσότερο απέχουν όλοι οι δυνητικοί γονείς: η υπογεννητικότητα είναι μια ιστορία που αφορά το ετερόφυλο –παντρεμένο κυρίως– ζευγάρι και σίγουρα όχι τα ομόφυλα ζευγάρια, τα ζευγάρια που υιοθετούν παιδιά ή τους μόνους γονείς.

Η Ελλάδα είναι μια χώρα που όντως γερνάει και με τα προγράμματα λιτότητας η κατάσταση έχει χειροτερεύσει: οι γεννήσεις μειώθηκαν στο μισό από το 2008 και το 2011 για πρώτη φορά μεταπολεμικά ο αριθμός των θανάτων ξεπέρασε αυτό των γεννήσεων. Το οικονομικό τοπίο δυσκολεύει τους νέους ανθρώπους να φύγουν από το πατρικό τους –πόσο μάλλον να δημιουργήσουν οι ίδιοι οικογένειες– και διώχνει άλλους μακριά από τη χώρα. Κι όσοι επιβιώνουν εδώ, στην πραγματικότητα, δεν στηρίζονται από την πολιτεία για να κάνουν –εφόσον το επιθυμούν– παιδιά.

Ομως η συζήτηση περί «δημογραφικού προβλήματος», με τους όρους που την κάνει η Δεξιά, αποσιωπά την πραγματική διάσταση του προβλήματος που είναι η κατάρρευση του κοινωνικού κράτους από τις πολιτικές λιτότητας, η υποκατάσταση των κοινωνικών πολιτικών που προάγουν την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη από μια λογική ad hoc «μπόνους και κινήτρων» για μαμάδες και η μετατόπιση της συζήτησης από το κοινωνικό στο ατομικό και από την κοινωνία στο έθνος.

Η υφυπουργός Εργασίας Δόμνα Μιχαηλίδου, που αναγόρευσε το δημογραφικό ως την «πολύ μεγάλη πρόκληση της γενιάς μας»

Ηδη από τη δεκαετία του 1990, στην έρευνά της «Το άδειο λίκνο της δημοκρατίας. Σεξ, έκτρωση και εθνικισμός στη σύγχρονη Ελλάδα» (Αλεξάνδρεια, 2007), η καθηγήτρια στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου Αλεξάνδρα Χαλκιά, μέσα από άρθρα εφημερίδων και 120 συνεντεύξεις γυναικών που είχαν κάνει αμβλώσεις, ανατέμνει το πώς κατασκευάζεται το δημογραφικό ως «εθνικό πρόβλημα». Στα τρέχοντα ερευνητικά ενδιαφέροντά της, άλλωστε, περιλαμβάνεται η διασταύρωση νέων εκδοχών εθνικισμού με νοηματοδοτήσεις του έμφυλου «Αλλου» στον δημόσιο λόγο και τις υποκειμενικότητες.

Η «Εφ.Συν.» μίλησε με μία νεαρή ερευνήτρια, στα μάτια της οποίας το σενάριο του να αποκτήσει οικογένεια και παιδί φαντάζει πολύ μακρινό, με μία Ελληνίδα μετανάστρια, η οποία μάς περιγράφει τις οικογενειακές πολιτικές στήριξης που εφαρμόζει το νορβηγικό κράτος στο οποίο ζει εδώ και έξι χρόνια, μία άνεργη «αρχηγό μονογονεϊκής οικογένειας», έναν πατέρα που μεγαλώνει μόνος του τον οκτάχρονο γιο του, ένα γκέι ζευγάρι το οποίο η ελληνική νομοθεσία αποκλείει από τη δυνατότητα υιοθεσίας «λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού» όπως μας λένε και με μία Κενυάτισσα, που ζει εδώ και 12 χρόνια στην Ελλάδα και μάλιστα το τρίτο της παιδί, η Ελένη, γεννήθηκε στη χώρα.

Χρυστάλλα Στεργιοπούλου

Η Χρυστάλα με τον μικρό Βασίλη, που μεγαλώνει με τη βοήθεια των παππούδων

«Το ηλικιακό όριο βάζει διλήμματα»

Η Χρυστάλα στα 35 της συστήνεται ως «αρχηγός μονογονεϊκής οικογένειας». Μέχρι πρόσφατα δούλευε σε φροντιστήριο. Σπούδασε στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών στο ΕΚΠΑ και συνέχισε με μεταπτυχιακό. Απέκτησε τον Βασίλη λίγο μετά τα 30. Ζει με τους γονείς της και βιοπορίζεται από τα λιγοστά μαθήματα τουρκικών που κάνει συν τα χρήματα της διατροφής.

«Στην Ελλάδα οι μέλλουσες μητέρες καλούνται να αντιμετωπίσουν ένα γεμάτο ελλείψεις σύστημα υγείας, χωρίς σεβασμό απέναντι στις ίδιες και τα παιδιά τους. Οι γυναίκες αντιμετωπίζουν διλήμματα και απειλές απόλυσης λόγω της απόφασής τους να συνδυάσουν καριέρα και οικογένεια, δεν απασχολούνται σε θέσεις αντάξιες του επιπέδου τους ούτε αμείβονται ισότιμα με τους άντρες. Ενα ποσό στον τραπεζικό λογαριασμό, σε τακτά διαστήματα, είναι σημαντικό αλλά δεν αρκεί. Οσον αφορά τις εξαγγελίες της υφυπουργού Εργασίας για “κίνητρα” σε ζευγάρια που τεκνοποιούν όταν η μητέρα είναι κάτω των 30, προσωπικά με θίγουν και με στενοχωρούν.

Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, ήθελα να σπουδάσω, αλλά να κάνω και οικογένεια. Ομως, οι σπουδές σπάνια διαρκούν τέσσερα χρόνια και οι δυσκολίες που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι φοιτητές είναι τεράστιες. Αν κάποιος θέλει να κάνει μεταπτυχιακό, αυτομάτως πλησιάζουμε τα 25, και τα 30 πλέον είναι πολύ κοντά. Παράλληλα, πώς εξασφαλίζει κανείς ότι μέχρι τα 30 μία γυναίκα θα έχει βρει ένα άτομο με το οποίο να θέλει να κάνει οικογένεια;

Το ηλικιακό όριο περιορίζει τις επιλογές μας και μας βάζει στο δίλημμα επιλογής μεταξύ σπουδών ή οικογένειας λες και ζούμε στα μέσα του περασμένου αιώνα! Σε μια εποχή που οι ανεπτυγμένες χώρες ενισχύουν την οικογένεια σε κάθε μορφή της, με σεβασμό στη διαφορετικότητα όλων είναι οπισθοδρομικό να τίθενται όρια στις επιλογές και τα “θέλω” μας».

Χάρης

«Καμιά στήριξη στις μονογονεϊκές οικογένειες»

Ο Χάρης έχασε τη σύντροφό του όταν ο γιος του ήταν μόλις 5 μηνών. Τώρα στα 50 του μεγαλώνει τον 8χρονο γιο του, πάει πλέον σχολείο και όσο μεγαλώνει τόσο πιο απαιτητικές είναι ανάγκες του.

«Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο. Προκειμένου να αντεπεξέλθω στις απαιτήσεις του παιδιού μου, κάνω δύο δουλειές κι έτσι αναγκάζομαι να πληρώνω για την εκπαίδευση και τη φύλαξη του παιδιού.

Ούτε λόγος φυσικά για προσωπική ζωή... Ως μονογονεϊκή οικογένεια δεν λαμβάνουμε κανένα επίδομα καθώς δεν πληρώ τα εισοδηματικά κριτήρια. Καταλαβαίνω ότι δημοσιονομικά δεν βγαίνουν τα νούμερα, αλλά είναι άδικο να μην υπάρχει κανενός είδους στήριξη, ειδικά για τις μονογονεϊκές οικογένειες, στις οποίες ο ένας γονέας πρέπει να καλύψει το κενό του άλλου σε όλα τα επίπεδα.

»Δυστυχώς η πολιτική ηγεσία δεν έχει δώσει δείγματα ότι σκοπεύει να στηρίξει ουσιαστικά την οικογένεια σε κάθε μορφή της. Μάλλον πρόκειται για υποσχέσεις και λόγια του αέρα. Το δημογραφικό είναι ένα υπαρκτό ζήτημα και πράγματι αν δεν στηριχθεί η οικογένεια, θα καταλήξουμε να είμαστε μία γερασμένη κοινωνία, γεγονός το οποίο θα λειτουργήσει σαν ντόμινο σε πολλαπλά επίπεδα. Ομως, με ένα επίδομα που θα δίνεται άπαξ και τυχόν φοροελαφρύνσεις δεν αντιμετωπίζεται το πρόβλημα.

»Η εξαγγελία της υφυπουργού Εργασίας για κίνητρα σε γυναίκες κάτω των 30 ετών που τεκνοποιούν, ακούγεται σχεδόν αστεία. Γιατί οι γυναίκες και οι άντρες σε εκείνες τις ηλικίες προσπαθούν ακόμη να βρουν τον βηματισμό τους, θέλουν να σπουδάσουν, να δουλέψουν, να αποκτήσουν βάσεις. Δεν έχουμε ακούσει τίποτα για στήριξη της γονεϊκότητας. Η ρητορική της κυβέρνησης εστιάζει στην παραδοσιακή πυρηνική οικογένεια. Ξεχνά όμως ότι γονέας δεν είναι αυτός που γεννά, αλλά αυτός που μεγαλώνει ένα παιδί».

Ειρήνη Σοϊλεμετζίδου

Η Ειρήνη με τη μικρή Τέα, που σε λίγες μέρες γίνεται 9 μηνών

«Στη Νορβηγία υπάρχει τεράστια βοήθεια»​​

Η Ειρήνη (28 ετών) έφυγε για τη Νορβηγία αμέσως μόλις τελείωσε το πανεπιστήμιο. Πριν λίγους μήνες απέκτησε την Τέα, έχοντας μόλις τελειώσει το μεταπτυχιακό της πάνω στα σκανδιναβικά μίντια. «Μπορώ να πω με σιγουριά πλέον ότι είναι αδύνατον να σπουδάζεις ή να εργάζεσαι και παράλληλα να μεγαλώνεις παιδί αν δεν έχεις επιπλέον στήριξη», μας λέει.

«Το νορβηγικό κράτος εφαρμόζει πολιτικές που δίνουν τεράστια βοήθεια στις οικογένειες, πολιτικές οι οποίες βέβαια είναι αποτέλεσμα της συνολικής οικονομικής κατάστασης της χώρας. Ενδεικτικά αναφέρω το επίδομα μητρότητας, που χορηγείται για 7 μήνες μετά τη γέννηση του παιδιού, και το ύψος του είναι ανάλογο του μισθού. Φυσικά αν υπάρχουν επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη, με χαρτί γιατρού, απαλλάσσεσαι από την εργασία σου αλλά πληρώνεσαι ολόκληρο τον μισθό κάθε μήνα.

Επιπλέον του επιδόματος μητρότητας, χορηγείται και πατρική άδεια τεσσάρων μηνών μετ’ αποδοχών. Ο τοκετός, οι εξετάσεις και ό,τι φάρμακο χρειαστεί τυχόν να πάρει μία έγκυος καλύπτονται πλήρως από το κράτος.

Μέχρι και οι εκτρώσεις είναι δωρεάν, οπότε καταλαβαίνεις ότι στηρίζονται όλες τις επιλογές. Το κράτος χορηγεί επίδομα της τάξης των 100 ευρώ κάθε μήνα για κάθε παιδί, ανεξαρτήτως εισοδηματικών κριτηρίων, στην περίπτωση δε που το ετήσιο εισόδημά σου είναι μικρότερο των 4.000 ευρώ, χορηγείται άπαξ το ποσό των 5.000 ευρώ.

»Η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη του μωρού είναι δωρεάν, ενώ μία βδομάδα μετά τον τοκετό, έρχεται στο σπίτι μαία και εξειδικευμένη νοσηλεύτρια και σε βοηθάνε, σε συμβουλεύουν και σου παρέχουν ψυχολογική υποστήριξη.

Οι βρεφονηπιακοί σταθμοί, στους οποίους τα παιδιά πηγαίνουν από ενός έτους, κοστίζουν 400 ευρώ τον μήνα, ποσό το οποίο δεν είναι τίποτα για τα δεδομένα της Νορβηγίας, ενώ στα σχολεία υπάρχουν νοσηλευτές και παιδοψυχολόγοι. Επίσης χωρίς να ξέρω λεπτομέρειες, γνωρίζω ότι το νορβηγικό κράτος παρέχει πολύ μεγάλη στήριξη στις μονογονεϊκές οικογένειες. Πάντα πίστευα ότι θα κάνω παιδί μετά τα 30, δεδομένης της οικονομικής και εργασιακής ανασφάλειας που επικρατεί στην Ελλάδα. Μόνο και που το σκέφτομαι, αγχώνομαι. Αν είχα μείνει, σίγουρα θα το είχα σκεφτεί διπλά».

Σοφία Κυριακίδη

«Αναχρονιστική άποψη για τις γυναίκες»

Πολύ μακριά από το να αποκτήσει δική της οικογένεια νιώθει η 30χρονη Σοφία που είναι υποψήφια διδάκτωρ στο Χημικό του ΕΚΠΑ.

«Ακόμη κι αν δεν είχα σκεφτεί να κάνω οικογένεια και παιδί, η κοινωνική πίεση που ασκείται είναι τέτοια που δεν σου επιτρέπει να ξεχάσεις το “καθήκον” σου να γίνεις μάνα άπαξ και πάτησες τα 30. Ωστόσο, εγώ δεν δικαιούμαι άδεια λοχείας ή επίδομα μητρότητας και τοκετού, ενώ στους όρους του ΕΛΙΔΕΚ από όπου παίρνω την υποτροφία, δεν προβλέπεται αναστολή λόγω εγκυμοσύνης. Χωρίς να έχω απορρίψει το σενάριο, στο εξαιρετικά ανταγωνιστικό ακαδημαϊκό περιβάλλον, η οικογένεια μπαίνει στον πάγο.

»Δεν είναι ασύμβατος ο εργασιακός με τον οικογενειακό βίο, αλλά λόγω της παντελούς έλλειψης δομών στήριξης της οικογένειας στην Ελλάδα, ο συνδυασμός τους είναι σχεδόν ανέφικτος. Αυτό που θα λειτουργούσε προωθητικά δεν είναι μόνο ένα επίδομα, αλλά δομές και πολιτικές στήριξης της γονεϊκότητας. Αρκεί να σκεφτούμε ότι μία γυναίκα δεν κινδυνεύει μόνο να χάσει τη δουλειά της αν μείνει έγκυος αλλά ακόμη και στις συνεντεύξεις για δουλειά, οι εργοδότες θα προτιμήσουν κάποιο νεαρότερο άτομο ή έναν άντρα.

»Οι εξαγγελίες της κυβέρνησης κινούνται στη βάση της βιοπολιτικής απέναντι στα γυναικεία σώματα. Προωθείται η αναχρονιστική άποψη ότι οι γυναίκες εργάζονται επικουρικά και ότι ο βασικός τους ρόλος είναι να γίνουν μάνες. Δεν είναι τυχαία η πρόσφατη απόφαση της Ιεράς Συνόδου, λίγες μέρες μάλιστα μετά τις εξαγγελίες της υφυπουργού Εργασίας, για θέσπιση ημέρας του “αγέννητου παιδιού”, που θέτει εν αμφιβόλω τα εδώ και δεκαετίες κεκτημένα του γυναικείου κινήματος.

Πρόκειται για μία απόπειρα να επιστρέψουμε σε εποχές που η γυναίκα έμενε σπίτι και μεγάλωνε παιδιά. Κι όλο αυτό ντυμένο με την “ελληνικότητα” και το “δημογραφικό πρόβλημα”. Μία τέτοια πολιτική είναι ρατσιστική, σεξιστική και ταξική. Η επιδοματική πολιτική εν γένει στηρίζει προσχηματικά τα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα αφήνοντας ανέγγιχτο τον πυρήνα των κοινωνικών ανισοτήτων».

Τζέιν Μόρα

Η Τζέιν με τη μικρή Ελένη, που πήρε το όνομά της από μια νοσοκόμα στο μαιευτήριο «Ελενα», η οποία ήταν ο πρώτος άνθρωπος που στάθηκε και βοήθησε τη μητέρα της από την ώρα που έφτασε στην Ελλάδα

«Στον τοκετό χειρουργήθηκα χωρίς αναισθητικό!»

Η Τζέιν γεννήθηκε στην Κένυα το 1985. Στα μαθητικά της χρόνια ήταν μαραθωνοδρόμος με πολλές διακρίσεις στο εθνικό πρωτάθλημα, ενώ στη συνέχεια σπούδασε παραδοσιακό χορό. Παντρεύτηκε στα δεκαεννιά της και απέκτησε αμέσως την πρώτη της κόρη. Μετά τη βία που ξέσπασε στις εκλογές του 2007, μπόρεσε να διαφύγει στην Ελλάδα, ενώ ήταν επτά μηνών έγκυος στη δεύτερη κόρη της. Το 2016 απέκτησε και το τρίτο της κοριτσάκι, την Ελένη.

Θυμάται την περίοδο της εγκυμοσύνης να κυλάει μέσα στη μελαγχολία και την κατάθλιψη, κυριευμένη από άγχος και απελπισία, λόγω της αδυναμίας της να επικοινωνήσει. Στα πρώτα στάδια της εγκυμοσύνης πήγαινε στους Γιατρούς του Κόσμου κοντά στην Ομόνοια.

Στο τελευταίο πια στάδιο την παρέπεμψαν στο μαιευτήριο. Η επικοινωνία στα αγγλικά ήταν δύσκολη με το προσωπικό κι έβλεπε συχνά το φάκελό της να παραμερίζεται. Οταν ήρθε η ώρα να γεννήσει, η ίδια εκτιμά πως επειδή το μαιευτήριο ήταν υποστελεχωμένο δεν ακολουθήθηκε σωστά η διαδικασία του τοκετού, έπαθε εσωτερική αιμορραγία και μόλυνση που την οδήγησε στο χειρουργείο. «Χειρουργήθηκα χωρίς αναισθητικό, σαν να ήμουν ζώο.

Αν ήξερα τα δικαιώματά μου, αν ήξερα να μιλάω ελληνικά, θα μπορούσα να τους έχω μηνύσει. Αλλά δεν ήξερα τι να κάνω και πώς, κι έτσι έφυγα. Τον πρώτο μήνα δεν μπορούσα ούτε να σταθώ στα πόδια μου. Μετά με φρόντισαν πολύ, μου έδωσαν πάνες και κρέμες, αλλά πια ο κίνδυνος είχε περάσει» μας διηγείται. Η Τζέιν πήρε άδεια παραμονής τη χρονιά που γέννησε.

Αρχισε να μαθαίνει ελληνικά στο Δίκτυο «Μέλισσα» και ταυτόχρονα δούλευε σε σπίτια και ξενοδοχεία. «Κάποια στιγμή χρειάστηκε να δουλέψω σε ένα νησί. Ηταν ο μόνος τρόπος να μαζέψω λίγα χρήματα και να αντιμετωπίσω τα έξοδα της ανατροφής των παιδιών.

Λίγες μέρες μετά, στη “Μέλισσα” με ρώτησαν αν έχω ΑΜΚΑ κι αν θα ήθελα να εργαστώ στον ξενώνα για ασυνόδευτα ανήλικα που ετοίμαζαν σε συνεργασία με τη φιλιππινέζικη κοινότητα Κασάπι και την οργάνωση “Home Project”. Η ιδέα ήταν να βρίσκουν τα παιδιά στήριξη από ανθρώπους που έχουν βιώματα παρόμοια με τα δικά τους. Ξεκίνησα να εργάζομαι σαν φροντίστρια. Οταν πήρα τον πρώτο μου μισθό, πήγα να πληρώσω το ενοίκιο και να ψωνίσω τρόφιμα κι είχα ένα τραγούδι στην καρδιά μου».

Παναγιώτης και Κωνσταντίνος

«Ισότιμη αντιμετώπιση στα ομόφυλα ζευγάρια»

Ποιο εν τέλει είναι το κριτήριο για τη διασφάλιση μιας καλής ζωής για ένα παιδί; Σίγουρα όχι το βιολογικά αδύνατο της τεκνοποίησης. Αυτό πιστεύουν ο Παναγιώτης και ο Κωνσταντίνος, που είναι ζευγάρι και θα ήθελαν μια μέρα να αποκτήσουν το δικό τους μωρό.

«Η νέα συντηρητική κυβέρνηση θα αποφύγει με κάθε τρόπο να “λερώσει” τα χέρια της με το θέμα των ομόφυλων ζευγαριών και των παιδιών», μας λένε. «Το εφάπαξ βοήθημα των 2.000 ευρώ για κάθε παιδί που γεννιέται και το αφορολόγητο των 1.000 ευρώ είναι περιορισμένης αποτελεσματικότητας παροχές, ενώ είναι εντελώς δυσνόητη η εμμονή τους στη γέννηση νέων παιδιών αντί για την υποστήριξη των ήδη γεννημένων.

Ως ομόφυλο ζευγάρι, η πολιτεία οφείλει να μας αντιμετωπίζει ισότιμα. Ανήθικα και αδικαιολόγητα, η Πολιτεία αναγάγει ένα βιολογικό δεδομένο σε αμάχητο τεκμήριο ανικανότητας, υιοθετώντας την απολύτως αυθαίρετη παραδοχή ότι ο σεξουαλικός μας προσανατολισμός μάς καθιστά αυτόματα ακατάλληλους γονείς.

»Το κράτος οφείλει να στηρίζει τα παιδιά βελτιώνοντας τη δημόσια Παιδεία και Υγεία, ιδρύοντας δημόσιους βρεφονηπιακούς σταθμούς, αυξάνοντας σοβαρά το αφορολόγητο και μειώνοντας τις δαπάνες (π.χ. λογαριασμοί ΔΕΚΟ). Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί σοβαρή στήριξη της οικογένειας, οποιασδήποτε οικογένειας, η καταβολή ενός εφάπαξ βοηθήματος».

Η «απειλή της άδειας κούνιας» στην Ευρώπη του Μεσοπολέμου


Απαγόρευση των αμβλώσεων και της αντισύλληψης αλλά και μετάλλια στις πολύτεκνες μητέρες περιλάμβαναν οι πολιτικές υπέρ των γεννήσεων που είχαν ακολουθήσει οι μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες για να αυξήσουν τον πληθυσμό τους μετά τις απώλειες του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου


Οι κρατικές πολιτικές υπέρ των γεννήσεων είναι συνυφασμένες με τη ευρωπαϊκή νεότερη Ιστορία. Σύμφωνα με τον Βρετανό ιστορικό Μαρκ Μαζάουερ (βλ. «Σκοτεινή Ηπειρος»), οι πρώτες μεγάλες καμπάνιες στήριξης της τεκνοποιίας εμφανίστηκαν την περίοδο του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου, που κόστισε στην Ευρώπη εκατόμβες νεκρών.

Με το βαρύτερο τίμημα να το πληρώνουν οι νέοι άντρες, η ανησυχία των Ευρωπαίων ηγετών για την τάση μείωσης των γεννήσεων –που είχε ξεκινήσει πριν από τον πόλεμο– κορυφώθηκε. Το κράτος ενθάρρυνε τις γυναίκες να γεννούν περισσότερα παιδιά, συνδυάζοντας μέτρα κοινωνικής πρόνοιας με μέτρα καταστολής.

Οι απαγορεύσεις των αμβλώσεων και της αντισύλληψης συνυπήρχαν με τον ιδρυματικό εγκλεισμό, ακόμα και την υποχρεωτική στείρωση ατόμων ή ολόκληρων ομάδων που θεωρούνταν επικίνδυνες για την οικογενειακή σταθερότητα.

«Πείτε στις γυναίκες πώς χρειάζομαι γεννήσεις, πολλές γεννήσεις» συνήθιζε να λέει ο Μουσολίνι, ενώ τον Χίτλερ, εκτός από την ποσότητα, τον ενδιέφερε και η... ποιότητα των παιδιών: έπρεπε να έχουν γερμανικό ή έστω βόρειο αίμα...

«Η μητρότητα είναι ο πατριωτισμός των γυναικών» υποστήριζε η προπαγάνδα του Γ΄ Ράιχ, ενώ το εγχειρίδιο για τα νεαρά ζευγάρια συμπεριλάμβανε την εντολή «να εύχεσαι να αποκτήσεις όσο περισσότερα παιδιά γίνεται», οπωσδήποτε «με γερμανικό ή βόρειο αίμα».

Ομως δεν ήταν μόνο ο ναζισμός που εφάρμοσε μεθόδους κοινωνικής και φυλετικής ευγονικής. Απόψεις που συσχέτιζαν τη δύναμη του έθνους με τον αριθμό των κληρωτών στρατιωτών ενόψει πολεμικών αναμετρήσεων ήταν διαδεδομένες σε όλη την Ευρώπη, σε έναν διαρκή ανταγωνισμό ποιο έθνος-κράτος θα αυξήσει τα ποσοστά αναπαραγωγής έναντι των άλλων. Η ρήση «Η εγκυμοσύνη είναι η πολεμική θητεία της γυναίκας» δεν ανήκει σε κάποιον φασίστα, αλλά στον Γερμανό σοσιαλδημοκράτη γιατρό και πολιτικό Alfred Grotjahn, πατέρα του κλάδου της Κοινωνικής Υγιεινής.

Στη Βρετανία, εν μέσω του πολέμου, κάνουν θραύση μπροσούρες με εκφοβιστικούς τίτλους όπως «Κούνιες ή φέρετρα - Η μεγαλύτερη εθνική μας ανάγκη» και «Η απειλή της άδειας κούνιας», όπου υπέρμαχοι των γεννήσεων προειδοποιούν τους συμπατριώτες τους για το τι τους περιμένει.

Στη Γαλλία, οι αρχές τυπώνουν προπαγανδιστικές καρτ ποστάλ που καλούν τους αδειούχους στρατιώτες «να δουλέψουν για την αύξηση του πληθυσμού» και τις «γυναίκες να δουλέψουν για τη Γαλλία». Η Γερμανία ψηφίζει νόμους κατά των αμβλώσεων και της αντισύλληψης με προοίμιο τη φράση «Η γενική ευημερία του κράτους πρέπει να προηγείται των αισθημάτων των γυναικών».

«Γυρίστε στα σπίτια σας και πείτε στις γυναίκες πως χρειάζομαι γεννήσεις, πολλές γεννήσεις» έλεγε ο Μουσολίνι στα στελέχη των φασιστικών γυναικείων οργανώσεων. Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η Γαλλία καθιερώνει το μετάλλιο «για τη γαλλική οικογένεια», βραβεύοντας τις πιο παραγωγικές μητέρες: χάλκινο για τα πέντε παιδιά, χρυσό για τα δέκα. Στη Σοβιετική Ενωση, μολονότι στα πρώτα χρόνια έγιναν πολύ τολμηρά βήματα για την απελευθέρωση των γυναικών, το 1936 κηρύσσεται παράνομη η άμβλωση, η οποία, σύμφωνα με Σοβιετικό γιατρό, «είναι δυσβάσταχτο φορτίο για το κράτος, γιατί μειώνει τη συμβολή των γυναικών στην παραγωγή».

Στη Βρετανία με νόμο του 1929 «Για τη διατήρηση της ζωής», η άμβλωση τιμωρείται με ισόβια κάθειρξη. Ωστόσο παρά τις διώξεις, οι γυναίκες συνέχιζαν να καταφεύγουν στην άμβλωση ως μέτρο ελέγχου των γεννήσεων –καμιά φορά και περισσότερο από πριν– μόνο που το έκαναν κρυφά και με μεγαλύτερο κίνδυνο για την υγεία τους.

Σε γενικές γραμμές η πολιτική προώθησης των γεννήσεων στον Μεσοπόλεμο απέτυχε, με μία από τις βασικές αιτίες να είναι η «φτήνια» τους. Τα επιδόματα και οι φοροελαφρύνσεις δεν ήταν ικανές να αντιστρέψουν την τάση μείωσης των γεννήσεων, καθώς δεν συνοδεύονταν από μακρόπνοα αποτελεσματικά κίνητρα – με την ανεργία και τη φτώχεια να μετατρέπουν τη γονεϊκότητα σε βάρος, παρά σε επιλογή.

Τι ισχύει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες

● Σε όλες τις σκανδιναβικές χώρες, παρά το σκοτεινό παρελθόν τους όπου μέχρι και τη δεκαετία του 1970 εφάρμοζαν πρακτικές ευγονικής με ακούσιες στειρώσεις, είναι αυτονόητο ότι και οι δύο γονείς εργάζονται και αναλαμβάνουν από κοινού τις υποχρεώσεις φροντίδας των παιδιών, ενώ όλα τα παιδιά έχουν πρόσβαση σε δομές εκπαίδευσης και μέριμνας από πολύ μικρή ηλικία.

● Στη Σουηδία, η οικογενειακή πολιτική αποσκοπεί στην ενίσχυση της πρόσβασης των γυναικών στην αγορά εργασίας και στην προώθηση της ισότητας των φύλων. Η προσπάθεια που γίνεται δεν έχει ως αυτοσκοπό την τεκνοποίηση αλλά με μία ορθώς σχεδιασμένη πολιτική στήριξης και πρόσβασης σε υποδομές, δίνεται η δυνατότητα στους πολίτες να επιλέξουν πότε και πόσα παιδιά θα κάνουν.

● Στη Γαλλία εφαρμόζεται το μέτρο χορήγησης ευέλικτης άδειας και για τους δύο γονείς, με τη μορφή της μερικής απασχόλησης για μικρό διάστημα μέχρι και την πλήρη τριετή άδεια, με τον εργοδότη να μην πληρώνει τίποτε και το κράτος να χορηγεί επίδομα της τάξης των 350 ευρώ περίπου τον μήνα.

● Στη Γερμανία και την Αυστρία, όπου η οικογενειακή πολιτική προσανατολίζεται στις «παραδοσιακές» μορφές οικογένειας, παρά το γεγονός ότι οι δαπάνες είναι οι υψηλότερες στην Ευρώπη, ο δείκτης γονιμότητας παραμένει σχετικά χαμηλός.

● Οι χώρες της Νότιας Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, περιορίζονται κυρίως σε επιδοματικές πολιτικές με χαμηλό δημοσιονομικό κόστος και μηδαμινή στήριξη στα μέλη της οικογένειας.

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Εξέγερση ενάντια σε «νόμο και τάξη»
Τρεις νέοι που συμμετέχουν ενεργά στο φοιτητικό κίνημα μιλούν στην «Εφ.Συν.» για την αντίθεσή τους με το δόγμα καταστολής και την καταπάτηση του ασύλου, για το νομοσχέδιο της Κεραμέως, για τη συκοφάντηση του...
Εξέγερση ενάντια σε «νόμο και τάξη»
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Πόλη, εξουσία και δημόσιος χώρος
Ποιοι χωρούν στον δημόσιο χώρο; Εκεί κινούμαστε, εκεί δίνουμε τα ραντεβού μας. Είναι τρεις εμβληματικές πλατείες της πρωτεύουσας: το Σύνταγμα, τα Εξάρχεια, ο Αγιος Παντελεήμονας.
Πόλη, εξουσία και δημόσιος χώρος
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Η κρίση της στέγης στα χρόνια της ύφεσης
Από τη στεγαστική επισφάλεια στην απόλυτη αστεγία: πώς οι Ελληνες που έζησαν την άνοιξη «του δικού τους σπιτιού» ξαναβρίσκονται στη δεινή θέση να ξοδεύουν το μισό εισόδημα για λίγα τετραγωνικά ενοικιαζόμενης...
Η κρίση της στέγης στα χρόνια της ύφεσης
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Ανιχνεύοντας τον ιό που προκαλεί μαζικές αλλεργίες για την κάλπη
Η «Εφ.Συν.» περπάτησε σε στέκια της πρωτεύουσας, ζήτησε και πήρε γνώμες (δυνάμει...) ψηφοφόρων και παρουσιάζει μια ανθολογία απαντήσεων ικανών (;) να διαφωτίσουν σχετικά την κατάσταση.
Ανιχνεύοντας τον ιό που προκαλεί μαζικές αλλεργίες για την κάλπη
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Από το μέγα πάθος στο όλα γίναν λάθος
Οι όροι του «παιχνιδιού» άλλαξαν θεαματικά τα τελευταία χρόνια. Μόλις μία εβδομάδα πριν από τις εκλογές, ο κόσμος όχι ότι αδιαφορεί, αλλά κρατά αποστάσεις (ίσως επειδή κάηκε με τον χυλό...) και ενημερώνεται...
Από το μέγα πάθος στο όλα γίναν λάθος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας