Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Επιστροφή στον δικομματισμό και τις αυτοδύναμες κυβερνήσεις
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Επιστροφή στον δικομματισμό και τις αυτοδύναμες κυβερνήσεις

  • A-
  • A+
Η «Εφ.Συν.» αναλύει το εκλογικό αποτέλεσμα, συναντά τους ψηφοφόρους στα «κάστρα» των δύο μονομάχων και συνομιλεί με τους νεαρούς ψηφοφόρους που μέσα σε λιγότερο από ένα μήνα έκαναν τη μεγάλη έκπληξη.

Η «επιστροφή στην κανονικότητα» είναι το νέο δισκοπότηρο των κομμάτων εξουσίας. Εννέα χρόνια μετά τη χρεοκοπία της χώρας, τον δανεισμό της και την υπαγωγή σε επιτροπεία κι αφού οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές, η αέναη λιτότητα και το καθεστώς έκτακτης ανάγκης έχουν πια κανονικοποιηθεί, οι πρώτες εκλογές μετά την έξοδο από τα μνημόνια είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια ακτινογραφία της στιγμής των πολιτικών διαθέσεων.

Αυτές οι εκλογές, που ανέδειξαν τη συντηρητική παράταξη στο τιμόνι της χώρας, μοιάζει να κλείνουν τον κύκλο του πολιτικού σκηνικού στα χρόνια των μνημονίων και το πολιτικό σύστημα να επιστρέφει στην «κανονικότητα», δηλαδή στον δικομματισμό και τις αυτοδύναμες κυβερνήσεις, αφήνοντας -επιτέλους- έξω από το κοινοβούλιο το ναζιστικό μόρφωμα. Ωστόσο, τίποτα δεν έχει αλλάξει, αλλά και τίποτα δεν είναι όπως παλιά.

Η «Εφ.Συν.», με την πολύτιμη αρωγή του δρα Πολιτικής Επιστήμης Παναγιώτη Κουστένη, αναλύει το εκλογικό αποτέλεσμα και συναντά τους ψηφοφόρους στα «κάστρα» των δύο μονομάχων, ενώ συνομιλεί και με τους νεαρούς ψηφοφόρους που από τη μια κάλπη στην άλλη, μέσα σε λιγότερο από ένα μήνα, έκαναν τη μεγάλη έκπληξη.

Ο εκλογικός κύκλος της κρίσης

Του Παναγιώτη Κουστένη*

Το αποτέλεσμα των εκλογών της 7ης Ιουλίου, ύστερα από 10 χρόνια οικονομικής και πολιτικής κρίσης, παρέχει αρκετές ενδείξεις εμπέδωσης ενός νέου δικομματισμού, όπως το υψηλό ποσοστό της επικράτησης της Ν.Δ. (σχεδόν 40%), το άθροισμα με το ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ (71,4%) και την ανάδειξη αυτοδύναμης πλειοψηφίας για πρώτη φορά μετά το 2009. Στην ίδια κατεύθυνση φαίνεται να κινείται ο περιορισμός της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης σε λιγότερα από 7 κόμματα και (κυρίως) η μη είσοδος της Χρυσής Αυγής στη Βουλή.

Η αναμφίβολα ευρεία νίκη της Νέας Δημοκρατίας -και μάλιστα με το ανώτερο ποσοστό της μετά το 2007- ήταν το κεντρικό στοιχείο της αναμέτρησης. Εξίσου κρίσιμο στοιχείο ήταν και η (δημοσκοπικά απρόσμενη σε τέτοιο βαθμό) αντοχή του ΣΥΡΙΖΑ (31,5%), που μείωσε τη διαφορά του από τη Νέα Δημοκρατία σε σχέση με τις ευρωεκλογές από 9,4% στο 8,3%. Κυριότατα, όμως, περιόρισε τις απώλειές του μόλις σε 4% σε σχέση με τον Σεπτέμβριο του 2015, ύστερα από τέσσερα χρόνια μιας αρκετά περιπετειώδους διακυβέρνησης.

Βασική διαφορά της αναμέτρησης της περασμένης Κυριακής σε σχέση με τις ευρωεκλογές ήταν η σχετική υπεροχή του ΣΥΡΙΖΑ στην ψήφο των αναποφάσιστων με 31% έναντι 26% της Ν.Δ. Η εικόνα αυτή προκύπτει και από την ανάλυση της μετακίνησης των ψηφοφόρων, με τον ΣΥΡΙΖΑ να είναι ο κυρίως ωφελημένος, και από την απορρόφηση των λοιπών κομμάτων (κατά 21% έναντι 16% της Ν.Δ.) που στις ευρωεκλογές συγκέντρωσαν συνολικά 1.000.000 ψήφους.

Η μεγαλύτερη μάλιστα διαφορά υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ καταγράφηκε μεταξύ εκείνων που αποφάσισαν την τελευταία εβδομάδα (29% προς 22%), χρονική περίοδος που παραπέμπει στις κύριες προεκλογικές συγκεντρώσεις και περιοδείες του Αλ. Τσίπρα αλλά και στην παρουσία του στον ΣΚΑΪ.

Το στοιχείο αυτό ενδεχομένως μαρτυρεί και αντιδεξιά αντανακλαστικά που ενεργοποιήθηκαν σε πρώην ψηφοφόρους του κυβερνώντος κόμματος, ειδικά μετά τη θριαμβευτική νίκη της Ν.Δ. στις ευρωεκλογές, αντισταθμίζοντας εν μέρει το αντι-ΣΥΡΙΖΑ ρεύμα που είχε επικρατήσει σε εκείνες.

Η Νέα Δημοκρατία

Η Ν.Δ., έχοντας κεφαλαιοποιήσει την ψήφο διαμαρτυρίας που εκφράστηκε στις ευρωεκλογές, κατάφερε να διευρύνει περαιτέρω την επιρροή γεωγραφικά, δημογραφικά και κοινωνιολογικά, με εισροές από όλα σχεδόν τα κόμματα:

● Επιβεβαιώθηκε πλήρως η εισχώρησή της στις νεότερες ηλικίες και ειδικά σε εκείνες κάτω των 35 ετών (διπλασιάζοντας τη δύναμή της σε σχέση με το 2015), ενώ στους άνω των 65 παρέμεινε σε επίπεδα συγκρίσιμα με αυτά του 2015 (48% έναντι 42%).

● Διατήρησε στοιχεία της εκλογικής γεωγραφίας που είχε καταγραφεί στις ευρωεκλογές, όπως την άνοδό της στη Θεσσαλία και στο άλλοτε «πασοκικό» προπύργιο του Νότιου Αιγαίου (41,2% και 42,2% αντίστοιχα).

● Παρουσίασε μια αρκετά ομοιογενή αύξηση (από 8% έως 15%) σε όλες τις εκλογικές περιφέρειες, αποτυπώνοντας μια αρκετά ισορροπημένη εκλογική γεωγραφία για τα δεδομένα της συντηρητικής παράταξης.

● Αύξησε σχετικά ισόρροπα τη δύναμή της σε όλες τις περιφέρειες της Αττικής (από 10% έως 14%), με τη διείσδυσή της στις περισσότερο λαϊκές/εργατικές γειτονιές (Β’ Πειραιά και Δυτική Αθήνα) να είναι περίπου ισοδύναμη με αυτήν στις μεσοαστικές περιοχές (βόρεια προάστια ή προάστια της παραλιακής), διατηρώντας όμως ανάμεσά τους μια σημαντική διαφοροποίηση των ποσοστών της (45% προς 30%).

● Επιβεβαίωσε την εισχώρησή της στα μεσαία στρώματα και κυρίως στους ελεύθερους επαγγελματίες και τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα (+8% σε σχέση με το 2015), καταγράφοντας ταυτόχρονα εξίσου σημαντική ανάκαμψη σε κοινωνικές ομάδες στις οποίες τον Σεπτέμβριο του 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ είχε επιτύχει μια στιγμιαία επικράτηση (αγρότες, νοικοκυρές).

Ο ΣΥΡΙΖΑ

Η περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ ήταν αρκετά διαφορετική, αφού η εικόνα των πρόσφατων ευρωεκλογών ανατράπηκε σε πολλά επίπεδα:

● Ενώ στις ευρωεκλογές είχε χάσει περίπου 600.000 ψήφους σε σχέση με το 2015, τώρα σημείωσε μια αύξηση (και σε μεγάλο βαθμό, επιστροφή) 450.000 εκλογέων, οι οποίοι μάλιστα προήλθαν κατά το ήμισυ από τα λοιπά κόμματα των ευρωεκλογών, ενώ οι υπόλοιποι από ισομερείς σχεδόν εισροές από Ν.Δ., ΚΙΝ.ΑΛΛ., ΚΚΕ και ΜέΡΑ25. Ως συνέπεια, η περιορισμένη συσπείρωσή του στις ευρωεκλογές (μόλις 57% έναντι του Σεπτεμβρίου του 2015) μπορεί να εκτιμηθεί ότι ξεπέρασε το 70%.

● Αυτή η μαζική επιστροφή ψηφοφόρων προκάλεσε την απόλυτη μεταστροφή ως προς την ηλικιακή κατανομή των ποσοστών του, αλλάζοντας σημαντικά την εικόνα του «γερασμένου κόμματος» που είχε καταγραφεί στις ευρωεκλογές (βλ. «Εφ.Συν.», «Ενα απότομα γερασμένο κυβερνητικό κόμμα», 1.7.2019). Το ποσοστό του, π.χ., στις ηλικίες 17-24 από 42% το 2015 έπεσε στο 24% στις ευρωεκλογές, για να επανέλθει στο 38% την περασμένη Κυριακή.

● Η διακύμανση αυτή των ποσοστών αναδεικνύει για ακόμα μια φορά το ευμετάβλητο της εκλογικής συμπεριφοράς των νέων ηλικιών, που στις ευρωεκλογές είχαν στραφεί σε μεγάλο βαθμό προς τα λοιπά κόμματα. Σε συνδυασμό με τα χαμηλά επίπεδα ιδεολογικής εγγύτητας (κάτω του 50% σε όλες τις ομάδες έως 45 ετών), η ψήφος αυτή παραπέμπει περισσότερο σε αρνητική (αντι-Ν.Δ.) συμπεριφορά από ό,τι σε θετική (φιλοΣΥΡΙΖΑ).

● Στους 65+ αντίθετα, το ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ παρέμεινε στα επίπεδα των ευρωεκλογών (26%). Είναι ωστόσο σημαντικό ότι εξακολουθεί να καταγράφει κάμψη 6%-9% στις πιο δυναμικές ηλικίες (35-55 ετών) σε σχέση με το 2015.

● Αντίστοιχη ήταν η επαναφορά της διαφοροποίησης των ποσοστών του μεταξύ ανδρών και γυναικών σε επίπεδα 28% προς 36% (αντί 23% προς 25% στις ευρωεκλογές).

● Ανέκαμψε σημαντικά σε σχέση με τις ευρωεκλογές ανάμεσα στα λαϊκά στρώματα (π.χ. άνοδος 10%-12% στη Β’ Πειραιά και στις δυτικές συνοικίες) και στα μεσοαστικά (μόλις 7% στα βόρεια προάστια και παραλιακά προάστια). Ετσι, σε μεγάλο βαθμό αποκατέστησε την κοινωνική μορφολογία της ψήφου του 2012-2015, επιστρέφοντας σε επίπεδα μόλις 3% χαμηλότερα από το 2015.

● Κατέγραψε εκ νέου μειωμένη επιρροή στους μισθωτούς ιδιωτικού τομέα (-7%), που μέχρι το 2015 αποτελούσαν το προνομιακό εκλογικό κοινό του. Τα ισχυρότερα ποσοστά του καταγράφονται και πάλι στους δημοσίους υπαλλήλους, τους ανέργους, αλλά πλέον και στους φοιτητές.

● Διατήρησε αρκετά στοιχεία της εκλογικής γεωγραφίας των ευρωεκλογών, παρουσιάζοντας όμως αξιοσημείωτη ανάκαμψη σε παραδοσιακά προπύργια του ΠΑΣΟΚ, όπως η Κρήτη και η Δυτική Ελλάδα, όπου όχι μόνο κυριάρχησε επί της Ν.Δ., αλλά και παρουσίασε αύξηση σε ψήφους ως προς το 2015 (και μείωση μόλις 2% σε ποσοστό).

● Για ακόμα μια φορά καταγράφηκε η μείωση της επιρροής του στη Βόρεια Ελλάδα (κατά 6%-9% σε όλες τις περιφέρειες πλην της Α’ Θεσσαλονίκης και της Πέλλας), με τα ποσοστά του να φτάνουν στα χαμηλότερα επίπεδα στη χώρα (22%-27%). Παρ’ όλα αυτά, στην πράξη η επίδραση της Συμφωνίας των Πρεσπών αποδείχθηκε και πάλι πιο περιορισμένη από όσο ίσως αρχικά αναμενόταν. Συνολικά στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Μακεδονίας η δύναμη του ΣΥΡΙΖΑ ήταν 27,3% έναντι 32,7% στην υπόλοιπη Ελλάδα (από 33,2% προς 36,1% το 2015), χωρίς οι αντίστοιχες απώλειες να κατευθύνονται προς τη Ν.Δ.

● Το ΚΙΝ.ΑΛΛ. πέτυχε να αυξήσει τα ποσοστά του στα υψηλότερα επίπεδα από το 2012 (συγκρινόμενο με ΕΛΙΑ, ΠΑΣΟΚ, ΔΗΣΥ), χωρίς εντούτοις να μεταβάλει τα βασικά δημογραφικά χαρακτηριστικά της ψήφου του (π.χ. ξεπέρασε το 10% κυρίως στους άνδρες άνω των 55) και με την επιρροή του να παραμένει συνδεδεμένη στενά με προσωποπαγή τοπικά δίκτυα. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι η μεγαλύτερη αύξησή του σε σχέση με τις ευρωεκλογές (5%-6%) καταγράφηκε στην Αργολίδα και στη Λακωνία (περιφέρειες των Γ. Μανιάτη και Λ. Γρηγοράκου), ενώ το υψηλότερο ποσοστό του (21,9%) εντοπίζεται στη Ροδόπη (περιφέρεια του Α. Ιλχάν). Συνολικά εκτός Αττικής έλαβε 9,3%, ενώ οι χαμηλότερες επιδόσεις του σημειώθηκαν στις περιφέρειες της πρωτεύουσας, όπου δεν ξεπέρασε πουθενά το 6%, ακόμα και στο πάλαι ποτέ προπύργιο της Β΄ Πειραιά.

● Το ΜέΡΑ25, παρά τις αυξημένες διαρροές σε σχέση με τις ευρωεκλογές, άντλησε ένα νέο κύμα ψηφοφόρων, κυρίως από τα λοιπά κόμματα, στοιχείο που επέτρεψε την είσοδό του στη Βουλή.

● Το ΚΚΕ, παρά τη μικρή αλλά γενικευμένη αύξησή του στην Αττική (0,3%), παρουσίασε μια ελαφρώς μεγαλύτερη υποχώρηση των ποσοστών του στην επαρχία, μένοντας για δεύτερη φορά (μετά τον Ιούνιο του 2012) κάτω από το όριο των 300.000 ψήφων.

● Η νέα ροή ψήφων από τη Χρυσή Αυγή (ειδικά στις νέες ηλικίες) προς τη Νέα Δημοκρατία ήταν οριακά αρκετή για να αφήσει τη νεοναζιστική οργάνωση εκτός Βουλής.

● Η Ελληνική Λύση, με αρκετά αυξημένη συσπείρωση (75%), πέτυχε την είσοδό της στο κοινοβούλιο, επαναλαμβάνοντας σε μεγάλο βαθμό την εκλογική γεωγραφία (Μακεδονία, Θεσσαλία, Στερεά, Πελοπόννησος, Αττική), αλλά και τα κύρια κοινωνιολογικά χαρακτηριστικά (μεσαίες ηλικίες, μεσαίο μορφωτικό επίπεδο) που κατέγραψε στις ευρωεκλογές, παραπέμποντας και πάλι στο παλιό εκλογικό προφίλ των οπαδών του ΛΑΟΣ.

Με βάση όλα τα παραπάνω στοιχεία, αλλά και σε συνδυασμό με το προφίλ των μικρότερων κομμάτων, η θεμελίωση του νέου δικομματισμού δείχνει όλο και πιο πιθανή, αφού η Νέα Δημοκρατία φαίνεται να κυριαρχεί στον κεντροδεξιό χώρο και ο ΣΥΡΙΖΑ στον κεντροαριστερό.

Ωστόσο, η σταθεροποίηση του τοπίου δείχνει να παραμένει ακόμα σε έναν βαθμό ζητούμενο. Προς τούτο συνηγορούν η διατήρηση ενός σταθερού ποσοστού (περί το 10%) σε σχηματισμούς εκτός του παραδοσιακού κομματικού φάσματος (παρά τη συνεχή σχεδόν αντικατάστασή τους), αλλά και τα χαμηλά ποσοστά ιδεολογικής εγγύτητας (περί το 60%), που αφήνουν ακόμα ανοιχτή τη σχετική συζήτηση.

*διδάκτορας Πολιτικής Επιστήμης

Οδοιπορικό στα «κάστρα» της Νέας Δημοκρατίας και του ΣΥΡΙΖΑ

Εκάλη: Μονοκούκι Ν.Δ.

Πλούσια και βουβή, αυτές οι λέξεις μπορούν να χαρακτηρίσουν καλύτερα την Εκάλη, όπου στις φετινές εκλογές σάρωσε η Νέα Δημοκρατία, φτάνοντας το αστρονομικό 83,74%.

Αυτή η εξαιρετικά πλούσια περιοχή δεν είναι η Αθήνα που ξέρεις: είσαι στο βουνό, θυμίζει χωριό, μόνο που δεν θα συναντήσεις τίποτα από αυτά που θα συναντούσες σε ένα χωριό, ούτε πλατεία, ούτε καφενείο, ούτε καν χωριανούς.

Μιλούν στην «ΕΦ.ΣΥΝ.» ψηφοφόροι  των δύο μεγάλων κομμάτων

Παρότι στην Εκάλη είναι καταγεγραμμένοι 5.889 κάτοικοι, υπάρχει η αίσθηση ότι οι κάτοικοί της είναι... τα τζιτζίκια. Υψωμένα «τείχη», κάγκελα και φράχτες από δέντρα - στις «πύλες» από τις βίλες βρίσκονται κάμερες που παρακολουθούν τον δρόμο. Στους έρημους δρόμους κι ανάμεσα στα ανάκτορα με τα κλειστά παράθυρα, αναζητούμε απεγνωσμένα να βρούμε κάποιον να μας μιλήσει για το εκλογικό αποτέλεσμα.

Ενα αμάξι περνάει κάθε δέκα λεπτά και κάθε οδηγός μάς κοιτάει παράξενα. Η μόνη ζωντανή ψυχή που συναντήσαμε στη διαδρομή μας είναι ένας σκύλος που μόλις ένιωσε την παρουσία μας ξεκίνησε να γαβγίζει επιθετικά. Αλλά τι χρειάζονται οι ερμηνείες όταν η Εκάλη μίλησε ήδη στην κάλπη;

Κηφισιά: Ντροπαλοί ψηφοφόροι...

Καταστήματα, καφετέριες, εστιατόρια και κόσμος πηγαινοέρχεται διαρκώς. Τόσοι άνθρωποι και, όμως, με δυσκολία βρίσκουμε ανθρώπους πρόθυμους να μας μιλήσουν και -οποία έκπληξις- κάποιους από αυτούς που έχουν δώσει το 62,72% των ψήφων στη Νέα Δημοκρατία.

Οι πολιτικοί επιστήμονες αποκαλούν το φαινόμενο «shy voters», αλλά πόσο ντροπαλοί μπορεί να είναι οι Κηφισιώτες ή πόσο άτυχοι εμείς που δεν βρήκαμε παρά ελάχιστους να μας εξηγήσουν την ψήφο τους; «Ψήφισα Ν.Δ., αλλά δεν έχω κάτι να σου πω, θεωρώ το θέμα βαρετό», μας λέει γελώντας αμήχανα ένας 30άρης. Στο Αλσος της Κηφισιάς, ο 18χρονος Κώστας, υδραυλικός (και ουχί ψυκτικός...), ψήφισε Ν.Δ.: «Με πίεσαν οι γονείς μου, αν και από μόνος μου δεν θα ψήφιζα κάτι άλλο, κυρίως για να μη βγει ο Τσίπρας».

«Είμαι αισιόδοξος πως θα γίνουν άμεσα αλλαγές προς το καλύτερο, ειδικά για τα Εξάρχεια, αυτό πρέπει να γίνει πρώτο πρώτο», λέει ο 27χρονος Πέτρος, φαρμακοποιός, που η άποψή του για τον απερχόμενο πρωθυπουργό είναι αντιστρόφως ανάλογη της άποψής του για τον νέο: «ψεύτης, ψεύτης, ψεύτης» είναι το μοναδικό σχόλιό του για τον Αλέξη Τσίπρα. Δίπλα του ο Γιώργος, ιδιοκτήτης μαγαζιού ενδυμάτων, μας λέει: «Περιμένουμε ό,τι περιμένει όλος ο κόσμος, να πάει επιτέλους η χώρα μπροστά». Μια παρέα οικοδόμων ξεκουράζεται μετά τη δουλειά και μας προσφέρουν εύθυμα μια μπίρα: «Ο,τι και να βγει είναι καλό. Ο κόσμος ψήφισε, ο κόσμος ξέρει, άντε, γεια σας».

Ισως οι φράσεις που ακούσαμε περισσότερες φορές είναι είτε «δεν ενδιαφέρομαι» είτε «είμαι ξένος/ξένη, τι να σας πω». Μια κυρία περίμενε στη στάση του λεωφορείου, ταλαιπωρημένη: «Δούλευα δωδεκάωρα, δεν πήγα να ψηφίσω, έτσι κι αλλιώς δεν είχα καμία ελπίδα».

Το ίδιο σχολιάζει με απαισιοδοξία ο Αλέξανδρος, ένας φωτογράφος που καθόταν πιο πέρα: «Ολοι ανεβαίνουν για την καρέκλα, τίποτα δεν θα γίνει, το χρέος είναι τόσο μεγάλο που είμαστε με δεμένα χέρια». Δύο άνθρωποι που δίνουν την πλήρη εικόνα του απογοητευμένου πολίτη, κουρασμένου από τις πολιτικές εναλλαγές και, πλέον, αδιάφορου για το τι συμβαίνει στην πολιτική σκηνή.

Κερατσίνι: Προοδευτικοί άνθρωποι

Τα έρημα προεκλογικά περίπτερα στην πλατεία Λαού είναι η μόνη ένδειξη πως μόλις πριν από μια εβδομάδα πήγαμε στις κάλπες - κατά τα άλλα, η ζωή μοιάζει να συνεχίζεται αδιατάρακτη και, παρόλο που ο ήλιος καίει, τα καφενεία είναι ανοιχτά κι ο κόσμος ομιλητικός. «Εχω δει την πόλη μας στα χειρότερά της: μεγάλη φτώχεια, ανεργία, χρυσαυγίτες να κρατάνε ψηλά τον αμανέ μόλις μπήκαν στη Βουλή. Εχουμε περάσει πολλά...», λέει ο Γιώργος. Στο Κερατσίνι, περιοχή με έντονο το προσφυγικό στοιχείο και την πλειονότητα των ανθρώπων να πρόσκειται ιδεολογικά στην Αριστερά, ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε το 38,62% των ψήφων, ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά του.

Ο Γιώργος, ταξιτζής εδώ και μια δεκαετία, μόλις ξεκίνησε το διάλειμμά του. Γέννημα-θρέμμα Κερατσινιώτης, αν και ελεύθερος επαγγελματίας, κλάδος όπου τα ποσοστά της Ν.Δ. ανέρχονται στο 40%, ψήφισε ΣΥΡΙΖΑ. «Δεν ξέρω αν έκανα καλά, αλλά δεν μετανιώνω που δεν ψήφισα Μητσοτάκη. Στο Κερατσίνι είμαστε βαθιά δημοκράτες και προοδευτικοί άνθρωποι, οι περισσότεροι με βαθείς δεσμούς με την Αριστερά. Το ότι ψήφισα ΣΥΡΙΖΑ, βέβαια, δεν με κάνει αριστερό, αλλά δεν θα υποστηρίξω την οικογενειοκρατία που μας έχει φτάσει στον πάτο».

Παραπέρα, σε μια καφετέρια, παίζει τάβλι ο κύριος Τάσος, που ασχολείται με το εμπόριο. ««Τι να φταίει, τι να φταίει που δεν πήγαμε μπροστά», το ξέρεις αυτό το τραγούδι;» απαντά στην ερώτησή μας για το πώς του φάνηκαν τα εκλογικά αποτελέσματα. «Η Β’ Πειραιά έβγαζε ΠΑΣΟΚ και πλέον ΣΥΡΙΖΑ. Ολοι οι Πασοκογενείς έχουν πάει εκεί. Ημουν ενεργό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, από την ίδρυσή του». Περίπου 5% του εκλογικού σώματος του δήμου ψήφισε αυτή τη φορά το νεοσύστατο ΜέΡΑ25, το οποίο εξασφάλισε την είσοδό του στο ελληνικό κοινοβούλιο. Ενας από τους ψηφοφόρους του είναι και ο κύριος Τάσος: «Μας απογοήτευσε και το ΠΑΣΟΚ και πλέον ψηφίζω μικρά κόμματα. Θυμωμένος είμαι, ειδικά όσον αφορά τις φοροελαφρύνσεις. Για να ξαναδώσουμε ευκαιρία στον Τσίπρα, πρέπει να ξεκινήσει να προσπαθεί από αύριο κιόλας».

Πέραμα: «Δαγκωτό» ΣΥΡΙΖΑ

Στο Πέραμα, ανάμεσα σε γιγαντιαία καζάνια και βιομηχανίες, ζουν περίπου 25.000 άνθρωποι. Κοντά στα ναυπηγεία δεν συναντά κανείς εύκολα κόσμο, πόσο μάλλον κόσμο που να έχει διάθεση να μιλήσει για πολιτική. Η εργατούπολη κατέρρευσε μαζί με τη Ναυπηγοεπισκευαστική Ζώνη το 2008 κι από τότε τα ποσοστά ανεργίας στον γενικό πληθυσμό και στους εργάτες της Ζώνης έχουν εκτοξευτεί. Ετσι, όσοι έχουν δουλειές τρέχουν κι οι υπόλοιποι δύσκολα μιλούν. Εδώ ο ΣΥΡΙΖΑ βγήκε πρώτος με 37,02%.

Η Κατερίνα, στα 35 της, είναι κατ’ ανάγκην νοικοκυρά, αφού μετά τη γέννηση του τρίτου παιδιού της έμεινε άνεργη. Μόλις βγήκε έξω από ένα σούπερ μάρκετ σε κεντρική λεωφόρο του Περάματος. «Ψήφισα ΣΥΡΙΖΑ σε αυτές τις εκλογές, όπως και στις προηγούμενες. Με απογοήτευσε αρκετά, αλλά Δεξιά δεν έχω ψηφίσει ποτέ στη ζωή μου και δεν πρόκειται. Προέρχομαι από εργατική οικογένεια, οι παππούδες μου ήταν πρόσφυγες. Η Νέα Δημοκρατία δεν με αντιπροσώπευσε ποτέ. Τουλάχιστον ο Τσίπρας προσπαθεί».

Η Μαρία είναι από τους πολλούς που, ενώ απείχαν στις ευρωεκλογές, στις εθνικές έριξε «δαγκωτό ΣΥΡΙΖΑ», γιατί -όπως λέει- την άγχωσαν «οι δημοσκοπήσεις που έδιναν μια διαφορά ύψους 15%». Αν και απόφοιτη Φιλοσοφικής, δουλεύει ως σερβιτόρα σε τοπική καφετέρια. Λίγο πριν από τη βάρδια της είναι ευδιάθετη, αλλά όταν μιλάμε για τις εκλογές, η φωνή της προδίδει απογοήτευση. «Δεν είχα την πεποίθηση ότι θα ξαναβγεί ο Τσίπρας και προφανώς δεν είμαι ευχαριστημένη από την πολιτική του. Θα μπορούσε να χειριστεί καταστάσεις διαφορετικά. Αλλά πάμε και δίνουμε πάλι εξουσία σε αυτούς που μας έφεραν σε αυτή την κατάσταση;».

Πως ψήφισαν οι νέοι

Η ψήφος των νέων συζητήθηκε ίσως περισσότερο από κάθε άλλη και στις δύο πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις. Κι είναι φυσικό αφού όχι μόνο για πρώτη φορά τόσοι πολλοί πιτσιρικάδες είχαν το δικαίωμα να ψηφίσουν, αλλά και γιατί πολλές φορές η ψήφος τους κρίνει τον νικητή.

Από τις ευρωεκλογές φάνηκε πως ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε σημαντικό ποσοστό ψηφοφόρων οι οποίοι είτε απείχαν είτε επέλεξαν να δώσουν την ψήφο τους σε άλλα κόμματα. Παρ’ όλα αυτά, στις εθνικές εκλογές ένα ποσοστό επέστρεψε στον ΣΥΡΙΖΑ, μειώνοντας έτσι τη διαφορά από τη νικήτρια παράταξη της Ν.Δ., αλλά και δίνοντας πίσω στο κόμμα την πρωτιά στις ηλικίες 17-34.

Ο 23χρονος Κώστας είναι ίσως μια χαρακτηριστική περίπτωση νεαρού ψηφοφόρου. Ζει στα Εξάρχεια και εργάζεται ως κηπουρός. «Ηθελα να εμποδίσω να βγει η Ν.Δ. και να μας κυβερνάει ένας τύπος από μια δεξιά οικογένεια, με ό,τι αυτό συνεπάγεται», μας λέει. «Ο ΣΥΡΙΖΑ έκανε κάποια, μικρά έστω, καλά για τους πρόσφυγες, τους ομοφυλόφιλους και το άσυλο», συμπεραίνει, εκπροσωπώντας μια κοινωνική «αντιπολίτευση» που επέλεξε τα ψηφοδέλτια του ΣΥΡΙΖΑ χωρίς απαραίτητα να εκφράζεται απολύτως ή να ταυτίζεται. Μια ψήφος αποφυγής του χειρότερου ή, όπως είπε χαρακτηριστικά ο Κώστας, «από το ολότελα, καλή κι η Παναγιώταινα».

Μεγαλωμένος στον Πειραιά, ο Ρόδιος, 22 χρόνων, σπουδάζει στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. «Αυτές οι εκλογές ήταν από τις πιο κρίσιμες της μεταπολίτευσης. Δεν ήθελα να επανέλθει στην εξουσία η Νέα Δημοκρατία και το παλιό σύστημα εξουσίας και διαπλοκής». Ο Ρόδιος δεν θέλει να συντηρητικοποιηθεί η κοινωνία και φοβάται ότι με την άνοδο της Ν.Δ. θα ενισχυθεί η Ακροδεξιά. Θεωρεί ότι το ποσοστό που πήρε σε αυτές τις εκλογές ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ενθαρρυντικό και ευελπιστεί «σε μια εποικοδομητική αντιπολίτευση με ριζοσπαστικό χαρακτήρα και εργατικές κινητοποιήσεις. Να κατεβούμε στους δρόμους, όπως γινόταν τα προηγούμενα χρόνια».

Στον αντίποδα ακριβώς, η Χριστίνα επέλεξε Ν.Δ. «στη λογική του «μη χείρον βέλτιστον». Εχω λίγες προσδοκίες, καθώς ο πήχης έχει τεθεί υπερβολικά χαμηλά από την προηγουμένη κυβέρνηση. Ψήφισα πρόσωπα κι όχι το κόμμα αυτό καθεαυτό. Σημαντικό ρόλο έπαιξε ο ενωτικός λόγος του κόμματος, που λείπει εδώ και τέσσερα χρόνια από την πολιτική σκηνή. Η προσέλκυση επενδύσεων και η αύξηση της επιχειρηματικότητας είναι πολύ σημαντικές ώστε να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας. Επίσης συμφωνώ με την κατάργηση του ασύλου. Είμαι 23, οπότε έχω ψηφίσει λίγες φορές, αλλά σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις ψήφισα Ν.Δ. Το 2015 είχα ψηφίσει Ποτάμι».

Το ΜέΡα25 είναι η έκπληξη των φετινών εκλογών και το κόμμα που επέλεξε ο Γιώργος. Εχει μεγαλώσει στην επαρχία και στα 21 του, το 2010, άνοιξε έναν ιδιωτικό χώρο στάθμευσης. Το 2015, απογοητευμένος από την πολιτική κατάσταση, επέλεξε τον ΣΥΡΙΖΑ, μετά το δημοψήφισμα όμως και την υπογραφή του 3ου μνημονίου αποφάσισε ότι δεν θα ψηφίσει ξανά. Μια ελπίδα τού γεννήθηκε όμως από τη στάση που κράτησε ο τότε υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης. «Τον πιστεύω γιατί κράτησε την ίδια στάση μέχρι το τέλος κι είπε όλη την αλήθεια». Από τότε ξεκίνησε να παρακολουθεί και να ενημερώνεται για τον Γιάνη Βαρουφάκη και φέτος τον ψήφισε: «Περιμένω από το νέο κόμμα μια ισχυρή αντιπολίτευση στη νέα κυβέρνηση, ώστε να μην περάσουν νέα μέτρα λιτότητας και υπερφορολόγησης».

ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Από το μέγα πάθος στο όλα γίναν λάθος
Οι όροι του «παιχνιδιού» άλλαξαν θεαματικά τα τελευταία χρόνια. Μόλις μία εβδομάδα πριν από τις εκλογές, ο κόσμος όχι ότι αδιαφορεί, αλλά κρατά αποστάσεις (ίσως επειδή κάηκε με τον χυλό...) και ενημερώνεται...
Από το μέγα πάθος στο όλα γίναν λάθος
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Ανιχνεύοντας τον ιό που προκαλεί μαζικές αλλεργίες για την κάλπη
Η «Εφ.Συν.» περπάτησε σε στέκια της πρωτεύουσας, ζήτησε και πήρε γνώμες (δυνάμει...) ψηφοφόρων και παρουσιάζει μια ανθολογία απαντήσεων ικανών (;) να διαφωτίσουν σχετικά την κατάσταση.
Ανιχνεύοντας τον ιό που προκαλεί μαζικές αλλεργίες για την κάλπη
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Οταν το συναίσθημα τροφοδοτεί την κάλπη
Οργή, θυμός, θλίψη, φόβος, ελπίδα επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τις εκάστοτε κομματικές προτιμήσεις μας. Από τον Αριστοτέλη μέχρι τις σύγχρονες σχολές κοινωνιολογίας η συγκίνηση μελετάται ως καθοριστικός...
Οταν το συναίσθημα τροφοδοτεί την κάλπη
ΕΚΛΟΓΕΣ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2015
Το συναίσθημα πάει στις κάλπες
H «Εφ.Συν.» αποκωδικοποιεί, με τη βοήθεια των ειδικών, το ψυχολογικό φόντο των εκλογών: τα διαφορετικά «μπροστά» του ΣΥΡΙΖΑ και της Ν.Δ., η κατάρρευση της ελπίδας, η αίσθηση της προδοσίας και της ματαίωσης...
Το συναίσθημα πάει στις κάλπες
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Μονομαχία στο... Ελ Διαδίκτυο
Λένε ότι η μόδα ταξιδεύει αργά από τη μιαν άκρη του Ατλαντικού στην άλλη. Επτά ολόκληρα χρόνια μετά την πρώτη εκλογή Ομπάμα στις ΗΠΑ και την πρωτοφανή εκστρατεία του στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, πρώτη φορά...
Μονομαχία στο... Ελ Διαδίκτυο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας