• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.1°C / 15.7°C
    2 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 5.5°C / 9.6°C
    4 BF
    58%
  • Πάτρα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    10°C 9.0°C / 15.1°C
    5 BF
    70%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 5.9°C
    2 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.0°C / 13.9°C
    5 BF
    77%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 4.7°C / 9.0°C
    3 BF
    74%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 2.4°C / 6.4°C
    3 BF
    65%
  • Αγρίνιο
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    9°C 8.5°C / 12.6°C
    3 BF
    78%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.2°C / 19.8°C
    3 BF
    53%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 15.9°C / 17.9°C
    4 BF
    48%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.1°C / 18.5°C
    5 BF
    45%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.8°C / 14.6°C
    6 BF
    57%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    5 BF
    67%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 12.5°C
    0 BF
    71%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 8.3°C / 12.5°C
    3 BF
    67%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.2°C / 19.8°C
    3 BF
    73%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 15.9°C
    5 BF
    54%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 11.3°C / 11.3°C
    6 BF
    66%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    9°C 5.4°C / 10.7°C
    2 BF
    65%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.8°C / 6.8°C
    3 BF
    72%

Το παγκόσμιο Φόρουμ προβλέπει ότι στην επόμενη 20ετία ως και το 50% των εργασιών θα αντικαταστασθεί από ρομπότ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Θα μας πάρουν τις δουλειές;

  • A-
  • A+
Η αντικατάσταση των εργαζομένων από σκεπτόμενες μηχανές και η εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, δεν είναι μόνο θέμα σε τεχνοκρατικά συνέδρια. Απασχολεί συχνά στην πράξη τον πραγματικό «κόσμο της εργασίας». Οι «Λουδίτες» του Μεταξουργείου αναζητούν απαντήσεις για το μέλλον της εργασίας και τα ρομπότ.

​«Θα πάρουν τις δουλειές μας τα ρομπότ; Θα ζούμε από τα δικά μας πρότζεκτ; Θα συνεχίσουμε να δουλεύουμε σε δουλειές μισές, άχαρες και κακοπληρωμένες; Ή μήπως δεν θα δουλεύουμε καθόλου;» Με αυτά τα ερωτήματα στο μυαλό ανηφορίζω τα στενά του Μεταξουργείου, ανάμεσα στην Ιερά Οδό και τη λεωφόρο Αθηνών, σε μια περιοχή που άλλοτε έβριθε από συνεργεία αυτοκινήτων, μηχανουργεία και μικρές βιοτεχνίες.

Σήμερα, στριμωγμένη ανάμεσα σε διασκεδαστήρια-μεγαθήρια και «εναλλακτικά» στέκια, πασχίζει να βρει έναν νέο βηματισμό. Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον άνοιξε το LUDD Makerspace, εργαστήριο συμμετοχικού σχεδιασμού και κατασκευής, που λειτουργεί από συνεταιρισμό εργαζομένων.

Μια παρέα από νέους επαγγελματίες, αρχιτέκτονες και μηχανολόγους-μηχανικούς πήρε το όνομά της από τον θρυλικό Κάπτεν Λουντ, πατέρα του παρεξηγημένου κινήματος των Λουδιτών, που έσπαγαν μηχανές κλωστοϋφαντουργίας στην Αγγλία της Βιομηχανικής Επανάστασης.

Πρόκειται να συμμετάσχω στο πρώτο εργαστήριο που διοργανώνει το LUDD με θέμα «The Future of Work» ή αλλιώς «Ενας κόσμος χωρίς δουλειά». Οι εξελίξεις στην αυτοματοποίηση, τη ρομποτική, την τεχνητή νοημοσύνη, οι πλατφόρμες της «οικονομίας του διαμοιρασμού», όπως η Uber και το Αirbnb, η αντικατάσταση των εργαζομένων από σκεπτόμενες μηχανές θα απασχολήσουν τις επόμενες ώρες ένα ετερόκλητο κοινό περίπου 40 ατόμων.

Γυναίκες και άνδρες διαφορετικών ηλικιών και επαγγελμάτων θα προβληματιστούν και θα παρουσιάσουν συλλογικές απαντήσεις σε ερωτήματα όπως «Μπορούμε να φανταστούμε έναν κόσμο όπου δεν θα χρειάζεται να δουλεύουμε;», «Ποιες προκλήσεις φέρνει η αυτοματοποίηση της εργασίας; - Ποιες δυσκολίες;», «Είναι το “καθολικό εγγυημένο εισόδημα” η απάντηση για το μέλλον της εργασίας;».

Το workshop παρουσίασε η κοινωνική επιστήμονας Μάρω Πανταζίδου, ερευνήτρια και συντονίστρια σε προγράμματα για τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς, με θητεία σε οργανισμούς όπως η Διεθνής Αμνηστία, το Future Society Forum κ.ά.

Μαζί της ο μηχανικός περιβάλλοντος Αλέκος Πανταζής, από το P2P lab, διεθνές εργαστήριο για την «ομότιμη παραγωγή», που περιλαμβάνει ψηφιακά δίκτυα με ανοιχτό κώδικα και ελεύθερο λογισμικό, μέχρι υλική παραγωγή, βασισμένη στα «κοινά», τη δημιουργία και διατήρηση κοινόχρηστων πόρων, χωρίς ιδιοκτησία.

Μήπως όλα αυτά τα δυσνόητα, για όσους ακόμα παλεύουμε με δουλειές που παραμένουν σε μεγάλο βαθμό «αναλογικές»-μη ψηφιοποιημένες, είναι πολυτέλεια στην Ελλάδα των θλιβερά υποτιμημένων μισθών;

Μήπως είναι πρώιμο να ανησυχούμε αν «θα μας πάρουν τις δουλειές τα ρομπότ», όταν το 87% του εργατικού δυναμικού απασχολείται σε μεσαίες, μικρές ή πολύ μικρές επιχειρήσεις;

Πώς να αφήσουμε τη φαντασία μας να καλπάσει σε ένα ρόδινο μέλλον που η τεχνολογία θα μας απελευθερώσει, όταν όλο και περισσότεροι νέοι ξεγελάνε την ανεργία με «bullshit jobs», όπως ονομάζονται πλέον οι δουλειές της πλάκας; 

Σύντομα πρόκειται να διαψευστώ. Ζητήματα που το επίσημο συνδικαλιστικό κίνημα δεν τολμάει καν να θίξει, καθηλωμένο σε μια ανόρεχτη και αναποτελεσματική υπεράσπιση κεκτημένων που γκρεμίζονται, απασχολούν τον πραγματικό «κόσμο της εργασίας», στην πράξη και όχι στη θεωρία.

Η αντικατάσταση επαγγελμάτων από «έξυπνα ρομπότ» δεν είναι μόνο θέμα σε τεχνοκρατικά συνέδρια όπως το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, που το έβαλε στην κορυφή της ατζέντας του.

«Ο κόσμος χωρίς δουλειά» δεν είναι μόνο πρωτοσέλιδοι τίτλοι αφιερωμάτων σε διεθνή ΜΜΕ ούτε προνομιακό πεδίο γνώσης εξειδικευμένων αναλυτών και αρθρογράφων.

Το εργαστήριο ξεκινά ανορθόδοξα. Η Μάρω χαράζει μια διαχωριστική γραμμή με μονωτική ταινία στην άσφαλτο και θέτει προσωπικά ερωτήματα: «Μπορώ να ζήσω άνετα από τη δουλειά μου;». Οσοι απαντάνε θετικά πάνε στα αριστερά, οι υπόλοιποι δεξιά.

Οσοι κουτσά-στραβά επιβιώνουν πατάνε στη γραμμή. Η πλειονότητα παραδέχεται ότι δεν μπορεί να ζήσει από τη δουλειά της. Διχασμένες είναι οι απαντήσεις σε ερωτήματα όπως «Η δουλειά μου μου αφήνει ελεύθερο χρόνο;» ή «Η δουλειά μου βλάπτει την υγεία μου;». Παρά το γκρίζο εργασιακό παρόν, η πλειονότητα δηλώνει με αισιοδοξία ότι «το μέλλον μάς ανήκει».

«Η δουλειά δεν δουλεύει» - Work is not working». Με αυτό το σύνθημα που προβάλλεται σε διαφάνεια ξεκινάει το δεύτερο μέρος του σεμιναρίου στο υπόγειο του LUDD. «Σαν μια αυτοκρατορία που παραεξαπλώθηκε, η εργασία ίσως είναι στις μέρες μας πιο παντοδύναμη και πιο ευάλωτη από ποτέ».

Η Μάρω παρουσιάζει απόσπασμα από άρθρο του Guardian με τον προβοκατόρικο τίτλο «Μετα-εργασία: η ριζοσπαστική ιδέα ενός κόσμου χωρίς δουλειές».

Τι πάει στραβά στην εργασία σήμερα; μας ρωτάει. Οι απαντήσεις πέφτουν βροχή: «Ενας νέος εργαζόμενος κοστίζει λιγότερο από ένα άλογο», «Η εργασία έχει γίνει ψησταριά, δεν υπάρχει εργατικό δίκαιο», «Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η μείωση του employability», σχολιάζει η διπλανή μου. Αναφέρεται προφανώς στην «απασχολησιμότητα».

«Υπολογίζεται ότι το 1/3 ώς και οι μισές υπάρχουσες δουλειές θα αυτοματοποιηθούν μέσα στις επόμενες δύο δεκαετίες».

Η παραπάνω διαπίστωση προβάλλεται κάτω από το σκίτσο ενός ρομπότ που κλοτσάει ένα ανθρωπάκι με χαρτοφύλακα. Πρόκειται για το πόρισμα της έκθεσης για το «Μέλλον της Εργασίας», που εξέδωσε το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ.

Η Μάρω, αντί να μας βομβαρδίζει με στατιστικά στοιχεία που μπορεί ο καθένας να βρει με ένα απλό γκουγκλάρισμα, μας προσκαλεί να συμμετάσχουμε σε διαδραστικά κουίζ: «Ποιες από τις παρακάτω δουλειές δεν κινδυνεύουν να αυτοματοποιηθούν τα επόμενα χρόνια; - Πωλητής-πωλήτρια, γιατρός-ραδιολόγος, δικαστικός υπάλληλος, μεταφραστής-μεταφράστρια, αγρότης-αγρότισσα, οδηγός νταλίκας».

Η ερώτηση είναι παγίδα, όλες οι εργασίες κινδυνεύουν να αντικατασταθούν ή να συρρικνωθούν δραστικά από αυτοματoποιημένα συστήματα.

Ενα άλλο γράφημα διαλύει τις αυταπάτες ότι οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες δεν κινδυνεύουν τόσο από την αυτοματοποίηση.

Στην Ελλάδα, το 23% των επαγγελμάτων διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να αντικατασταθούν από αυτοματοποιημένα συστήματα. Η Παγκόσμια Τράπεζα τοποθετεί στην κορυφή της λίστας των πιο επισφαλών χωρών την Αιθιοπία, με το 77% των εργασιών να κινδυνεύουν από την αυτοματοποίηση, ενώ σε υψηλή θέση είναι οι γείτονές μας της ΠΓΔΜ, με 68%.

Το επόμενο ερώτημα θυμίζει τηλεπαιχνίδι για δυνατούς λύτες. Μαντέψτε πότε ειπώθηκαν τα παρακάτω; «Στις αρχές του 21ου αιώνα, οι εξελίξεις της τεχνολογίας θα μας έχουν οδηγήσει σε μια εποχή ελεύθερου χρόνου που οι άνθρωποι θα μπορούν να δουλεύουν 15 ώρες την εβδομάδα».

Αρκετοί γνωρίζουν ότι η αισιόδοξη, διαψευσμένη πρόβλεψη ανήκει στον οικονομολόγο Τζον Μέιναρντ Κέινς και έρχεται από το μακρινό 1930, εν μέσω του οικονομικού κραχ.

Λιγότεροι αναγνωρίζουν τη ρήση του Αντρέ Γκορζ, από το διάσημο τότε βιβλίο «Αντίο προλεταριάτο», του 1980: «Η κατάργηση της εργασίας είναι μια διαδικασία που έχει ήδη μπει σε λειτουργία. Ο τρόπος διαχείρισης αποτελεί το βασικότερο πολιτικό διακύβευμα των επόμενων δεκαετιών».

Χωριζόμαστε σε ομάδες. Είναι ώρα να διεκδικήσουμε το εργασιακό μας μέλλον, με ή χωρίς ρομπότ. Σαν βιωματικό παιχνίδι, με χρωματιστούς μαρκαδόρους, φωσφορίζοντα ποστ-ιτ και μεγάλες λευκές κόλλες χαρτί.

Αναρτούμε δύο διαφορετικούς χάρτες, με τις «ευκαιρίες» και τις «δυσκολίες» της αυτοματοποίησης. Οραματιζόμαστε ένα μέλλον με «μείωση του αναγκαίου χρόνου εργασίας», «νέες μορφές οργάνωσης αναγκών», «απαλλαγή από τον μόχθο», «περισσότερη απόλαυση», «ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα», «πλανητική ισορροπία».

Ο χάρτης με τις δυσκολίες είναι εξίσου πλούσιος: «εργασιακή επισφάλεια», «ανεργία», «πλεονάζοντες πληθυσμοί που θεωρούνται μη απασχολήσιμοι», «αποκλεισμός των πιο ευάλωτων από τα μέσα επιβίωσης», «αποξένωση από τη φύση και τις ανθρώπινες επαφές», «αυξημένη επιτήρηση-καταγραφή προσωπικών δεδομένων», «τα δικαιώματα ιδιοκτησίας εμπόδιο στον δημοκρατικό έλεγχο».

Ολες σχεδόν οι ομάδες κατέληξαν σε κοινούς προβληματισμούς: «Ποιος θα ελέγχει και ποιος θα έχει πρόσβαση; (στις νέες τεχνολογίες), «Υπέρ ποιων θα λειτουργήσουν;», «Πώς θα καταμεριστεί ο παραγόμενος πλούτος;», «Ποια θα είναι η ηθική και η ασφάλεια των νέων τεχνολογιών, ποιο το νομικό πλαίσιο που θα δημιουργηθεί;».

Η Μάρω παρουσιάζει την πρόταση για ένα «Καθολικό Βασικό Εισόδημα» (Universal Basic Income), που συζητιέται παγκοσμίως και εφαρμόζεται πιλοτικά σε διάφορα σημεία του πλανήτη, από το Οντάριο του Καναδά ώς την Κένυα. Μοιάζει καλή ιδέα;

Στο μυαλό έρχονται τα γλίσχρα επιδόματα του Κοινωνικού Εισοδήματος Αλληλεγγύης, τα βοηθήματα του Ταμείου Ευρωπαϊκής Βοήθειας για τους Απορους, η αντικατάσταση των εργαζομένων από «ωφελούμενους».

Αν είναι αυτό το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, να μου λείπει, σκέφτομαι. Προτιμώ να παλέψω για αύξηση του κατώτερου μισθού και συλλογικές συμβάσεις, παρά για κρατικές ελεημοσύνες που αποσυνδέουν τον μισθό από την εργασία. Κι όμως διαπιστώνω πως σοβαροί και αριστεροί δημοσιολόγοι προτείνουν το UBI ως εναλλακτική λύση.

Το 64% των Ευρωπαίων συμφωνεί με τη θεσμοθέτηση Κατώτατου Εγγυημένου Εισοδήματος, μας λέει η Μάρω, υπάρχουν όμως διχογνωμίες για το πόσο πρέπει να είναι.

Το σεμινάριο μετατρέπεται σε χαλαρή κουβέντα. Φεύγω προβληματισμένη. Λίγες μέρες αργότερα σκάει, όχι ακριβώς σαν βόμβα, η θεσμοθέτηση της 12ωρης εργάσιμης ημέρας από την ακροδεξιά κυβέρνηση της Αυστρίας.

Πριν μεμφθούμε τους Κεντροευρωπαίους για επιστροφή στον εργασιακό Μεσαίωνα, ας μην ξεχνάμε ότι οι Ελληνες δουλεύουμε ήδη περισσότερες ώρες από όλους στην Ε.Ε., πάνω από 43 ώρες την εβδομάδα. Πολύ περισσότερο και για πολύ λιγότερα από τους θεωρούμενους ως «δουλευταράδες» Γερμανούς και Αυστριακούς.

Γιατί οι μηχανές δεν μπορούν να δημιουργήσουν αξία;

Ενα κείμενο που διαλύει πολλές από τις παρεξηγήσεις για τον ρόλο των μηχανών στην εργασία είναι η ιστορική μελέτη του αυτόνομου μαρξιστή George Kaffentzis «Γιατί οι μηχανές δεν μπορούν να δημιουργήσουν αξία ή Η Θεωρία του Μαρξ για τις μηχανές».

Στα ελληνικά έχει εκδοθεί από τη «Λέσχη των Κατασκόπων», ενώ περιέχεται και σε ανθολογία κειμένων του Kaffentzis «Η εργασία, η ενέργεια, η κρίση και το τέλος του κόσμου» των εκδόσεων του Αρχείου 71.

Καχύποπτος σε θεωρίες «αποχαιρετισμού στο προλεταριάτο», ο Καφέντζις επιστρέφει στη θεωρία του Μαρξ και στο απόσπασμα για τις μηχανές, από τα «Γκρουντρίσε»: «Τα μηχανήματα δημιουργούν αξία όχι γιατί υποκαθιστούν την εργασία, αλλά μόνο στον βαθμό που αποτελούν μέσα για την αύξηση της υπερεργασίας. Μόνο αυτή η τελευταία αποτελεί το μέτρο και την ουσία της υπεραξίας που εναποτίθεται με τη βοήθεια της μηχανής. Και συνεπώς μέτρο και ουσία της εργασίας γενικώς».

Στο κείμενό του «Το τέλος της εργασίας ή η αναγέννηση της σκλαβιάς» (Εκδ. Αρχείο 71), ασκεί οξεία κριτική στους προφήτες του «Τέλους της Εργασίας», όπως ο τεχνοκράτης Τζέρεμι Ρίφκιν ή ο ελευθεριακός Τόνι Νέγκρι.

Καταφεύγοντας ξανά στον Μαρξ και στον Νόμο της Πτωτικής Τάσης του Ποσοστού Κέρδους, εντοπίζει την αιώνια αντίφαση του καπιταλισμού: από τη μια η τάση για αντικατάσταση των εργατών από ένα αυτόματο σύστημα μηχανών, από την άλλη η επιδίωξη να εκμεταλλευτεί όσο το δυνατόν περισσότερο την ανθρώπινη εργασία.

«Κάθε μόνιμη αντικατάσταση ενός εργάτη από μια μηχανή σημαίνει μείωση της συνολικής υπεραξίας που εξάγεται από την τάξη των καπιταλιστών», μας θυμίζει. Αρα η τάση για αυτοματοποίηση εξισορροπείται με αντίρροπες επιδιώξεις για να συγκρατηθεί το ποσοστό κέρδους: αύξηση της έντασης και της διάρκειας της εργάσιμης ημέρας, μείωση των μισθών κάτω από την αξία της εργασίας, επέκταση του εξωτερικού εμπορίου, συνδυασμός και των τριών.

Κόσμος χωρίς εργασία: ουτοπία ή κόλαση;

Οι Nick Srnicek και Alex Williams, συγγραφείς του βιβλίου «Ιnventing the Future: Post-Capitalism and A World Without Work» (Εφευρίσκοντας το Μέλλον: μετα-καπιταλισμός και ένας κόσμος χωρίς εργασία, Verso, 2015), θεωρούνται από τους πλέον επιδραστικούς προπαγανδιστές της «μετα-εργασίας».

Παραδέχονται ότι το νέο κύμα αυτοματοποίησης διαφέρει από προηγούμενες βιομηχανικές επαναστάσεις (ατμός, εξηλεκτρισμός, πληροφορική) και είναι πιθανότερο να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην εργασία. Γι’ αυτούς ο παράγοντας που θα καθορίσει τους ρυθμούς της αυτοματοποίησης είναι η ταξική πάλη: «Αν το εργατικό κίνημα είναι ισχυρό, θα δούμε περισσότερη αυτοματοποίηση. Αν είναι αδύναμο, λιγότερη. (...) Υπάρχουν δύο πιθανότητες για το μέλλον: Από τη μία ένα εργασιακό τοπίο υψηλής αυτοματοποίησης, όπου οι εργάτες θα πετιούνται έξω από χαμηλόμισθες εργασίες, μη ρουτίνας, και θα τοποθετούνται σε εξίσου χαμηλόμισθες εργασίες φροντίδας.

Το άλλο σενάριο είναι ένας κόσμος όπου οι άνθρωποι καταφέρνουν να ανταγωνιστούν τα ρομπότ μόνο και μόνο επειδή αποδέχονται ακόμα χαμηλότερους μισθούς και επισφαλείς θέσεις εργασίας. Πρέπει να ανιχνεύσουμε ιδέες όπως το Καθολικό Βασικό Εισόδημα, να επιδιώξουμε επενδύσεις στην αυτοματοποίηση που θα εξαλείψουν τις πιο σκληρές δουλειές.

Πρέπει πάνω από όλα να ανακτήσουμε την αρχική επιθυμία του εργατικού κινήματος για μικρότερη εργάσιμη εβδομάδα. Να επαναδιεκδικήσουμε το δικαίωμα στην τεμπελιά, που δεν σημαίνει ότι επιθυμούμε να μένουμε άπραγοι, αλλά ότι αρνούμαστε να μας διαφεντεύει ένα αφεντικό, ένας μάνατζερ, ένας καπιταλιστής. Θα μας πάρουν τα ρομπότ τις δουλειές; Ας το ελπίσουμε» καταλήγουν σε άρθρο τους στο περιοδικό Roar.


Θα μας πάρουν τις δουλειές τα ρομπότ;
Απαντάει ο Αλέκος Πανταζής από το P2P Lab

Ο μετασχηματισμός της παραγωγικής διαδικασίας συμβαίνει ανά διαστήματα μέσα στις κοινωνίες. Από το μοντέλο της φεουδαρχίας μεταβήκαμε στο καπιταλιστικό και βιομηχανικό μέσα από μια μακρά διαδικασία. Οι τεχνολογίες ή το βιομηχανικό μοντέλο δεν είναι κάτι «αυτόνομο», αλλά εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο θα το αναπτύξει και θα το χρησιμοποιήσει η κάθε κοινωνία: το βιομηχανικό μοντέλο χρησιμοποιήθηκε από τον καπιταλισμό, από τον κομμουνισμό και από τον φασισμό. Κάτι παρόμοιο ισχύει και για την ψηφιακή επανάσταση, στα μέσα της οποίας βρισκόμαστε.

Εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιήσουμε αυτό που εμείς δημιουργήσαμε. Οι τεχνολογίες είναι ένα ανταγωνιστικό πεδίο, όχι κάτι που μας πάει από μόνο του προς τα κάπου - όσο κι αν προσπαθούν να μας πείσουν για αυτό είτε οι φοβίες μας είτε ο νεοφιλελευθερισμός! Αυτό που μας διδάσκουν οι Λουδίτες είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Υπάρχει μια ιστορική παρεξήγηση: οι Λουδίτες δεν ήταν εν γένει ενάντια σε όλες τις νέες τεχνολογίες, αλλά εναντιώνονταν στις τεχνολογίες για τις οποίες δεν είχαν λόγο στο πώς θα πραγματωθούν.

Αντιστοίχως, το πρόβλημά μας σήμερα είναι το κατά πόσο θα έχουμε λόγο στο πώς θα χρησιμοποιήσουμε την ψηφιακή τεχνολογική επανάσταση στις παραγωγικές -και όχι μόνο- διαδικασίες. Θα εργαστούμε ώστε να έχουμε λόγο για το τι θα κάνουν τα όποια ρομπότ; Για το πώς θα χρησιμοποιούνται τα ψηφιακά δεδομένα μας; Για το ποιος και με ποιον τρόπο θα διαχειρίζεται τα δεδομένα από τους αισθητήρες μιας “έξυπνης πόλης” ή από τις “έξυπνες” οικιακές συσκευές μας; Εδώ η έννοια των κοινών, των ανοιχτών προτύπων και των ανοιχτών τεχνολογιών είναι σημαντική. Αν το αφήσουμε στις πολυεθνικές, μάλλον τα ρομπότ δεν θα έχουν και πολύ τακτ.


Ενα εργαστήριο για το «Μέλλον της Εργασίας» στην Αθήνα;
Απαντάει η Μάρω Πανταζίδου, συντονίστρια του «Future of Work»

Η Αθήνα βουλιάζει σε εργασιακή επισφάλεια και ανθίζει σε εργασιακή καινοτομία. Ως καινοτομία εννοώ την εφευρετικότητα και την προσπάθεια που κάνουν από την αρχή της κρίσης τόσοι και τόσες να περισώσουν ή να σταθμίσουν τον ρόλο της εργασίας στη ζωή τους, να βρουν τρόπο να είναι ελεύθεροι ή αξιοπρεπείς μέσα σε ένα εργασιακό μοντέλο όλο και μεγαλύτερης έντασης και μικρότερης ασφάλειας. Αυτό εξηγεί και την ανταπόκριση του κόσμου. Εκτός από τους συμμετέχοντες υπήρξαν πάνω από 500 άτομα που έδειξαν ενδιαφέρον στο facebook, καθώς και μια σειρά από φορείς και ομάδες.

Με εξέπληξε η ετοιμότητα όλων όσοι συμμετείχαν να εντοπίσουν προκλήσεις και ευκαιρίες στο κύμα τεχνολογιών που σχετίζεται με την αυτοματοποίηση. Ακόμα, η κοινή συνείδηση των συμμετεχόντων ότι χρειαζόμαστε μια νέα σχέση με την εργασία, που να επιτρέπει μια μειωμένη κεντρικότητα της “δουλειάς που κάνω” στις ατομικές και συλλογικές ταυτότητες, χρόνο και δυνατότητα βιοπορισμού.

Ανάγκη που εκφράστηκε μαζί με μια ανησυχία για το πώς μπορούν να γίνουν συστημικές μεταβάσεις σε νέα μοντέλα εργασίας που θα επιτρέπουν την κοινή διαχείριση και τη γνήσια αναδιανομή του πλούτου που παράγει η τεχνολογική αφθονία, τη συνύπαρξη με το περιβάλλον, την αξιοπρεπή διαβίωση όλων. Τέθηκαν ερωτήματα και δόθηκαν απαντήσεις για να δημιουργηθεί τη νέα χρονιά μια σειρά ανοιχτών εργαστηρίων “Future Of Work”. Κάθε μήνα θα διαπραγματευόμαστε μια άλλη έκφανση του θέματος σε συνεργασία με ομάδες εσωτερικού και εξωτερικού. Εχουμε ενθουσιώδη σχέδια για να “δουλέψουμε” για έναν κόσμο όπου θα δουλεύουμε λιγότερο, θα δημιουργούμε περισσότερο, θα φροντίζουμε ο ένας τον άλλον περισσότερο.

Τα σχέδια θα ανακοινωθούν στη σελίδα του facebook του LUDD makerspace και στο facebook group “Future of Work-Greece”.


• Πώς βλέπετε το Μέλλον της Εργασίας στην Ελλάδα του 2018;
Aπαντάνε οι Μανώλης Λεβεδιανός και Μιχαήλ Ταβλαδοράκης από το LUDD MAKERSPACE

Το συγκεκριμένο θέμα ήταν και θα είναι πάντα επίκαιρο, πόσο μάλιστα σε περιόδους κρίσης όπου οι εργασιακές συνθήκες αλλάζουν ριζικά και πολλοί ωθούνται να επαναπροσδιορίσουν κριτικά την κατάσταση που βιώνουν αναζητώντας προοπτικές για το μέλλον. Όσο δυστοπικό, φουτουριστικό ή ουτοπικό μπορεί να φαντάζει αυτό το μέλλον, στην πραγματικότητα το σκηνικό παραμένει το ίδιο και η τεχνολογία παίζει σε αυτό πάντα πρωταγωνιστικό ρόλο.

Τα αποτελέσματα από την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών μπορεί να είναι επισφαλή σε διάφορα επίπεδα (άνθρωπος, περιβάλλον, εργασία κ.α.), ιδιαίτερα όσο ο έλεγχος αυτών παραμένει εν πολλοίς μακριά από τους ίδιους τους χρήστες. Αυτά είναι ζητήματα που ως δημιουργούς και επαγγελματίες που κάνουν χρήση σύγχρονων ψηφιακών μέσων μας απασχολούν άμεσα.

Με βάση το LUDD, ένα "ανοικτό" εργαστήριο σχεδιασμού και παραγωγής, όπου μοιραζόμαστε τέτοιες τεχνολογίες, εργαλεία και γνώση, ευελπιστούμε να ανοίξουμε ένα διάλογο στην πόλη σχετικά με τις τεχνολογίες που αναπτύσσουμε, με τι σκοπό αλλά και με ποιόν τρόπο αυτές μπορούν να γίνουν προσβάσιμες (από τις μεθόδους παραγωγής που χρησιμοποιούμε μέχρι τις εργασιακές σχέσεις ή την σχέση του χρήστη με το παραγόμενο προϊόν).

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
«Θα δουλεύουμε σαν σκλάβοι ήλιο με ήλιο»
Για κατάργηση του 8ωρου, ρεπό που αποτελούν «τυράκι» στην αντεργατική φάκα και ανάγκη συνέχισης των δυναμικών κινητοποιήσεων, ώστε να μην κατατεθεί ή να ακυρωθεί στην πράξη, μίλησαν οι εργαζόμενοι που...
«Θα δουλεύουμε σαν σκλάβοι ήλιο με ήλιο»
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Τίτλοι τέλους; Για τη δουλειά στο γραφείο με υπογραφή κορονοϊού
● Πώς επηρεάζονται όσοι εργαζόμενοι απομένουν σε αυτήν παρά τη σαρωτική ύφεση ● Τι δείχνουν οι έρευνες για τους «υπαλλήλους της πιτζάμας»
Τίτλοι τέλους; Για τη δουλειά στο γραφείο με υπογραφή κορονοϊού
ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ «ΕΦ.ΣΥΝ.»
Οι λέξεις παίρνουν διαζύγιο από το νόημά τους
Το σημαινόμενο όμως είναι κενό περιεχομένου, αφού ο καθένας το νοηματοδοτεί όπως θέλει. Η κάθε κυβέρνηση, ειδικά σε περιόδους κρίσης, νοηματοδοτεί τέτοιες έννοιες όπως την εξυπηρετεί, ώστε να θεωρεί ότι αποκτά...
Οι λέξεις παίρνουν διαζύγιο από το νόημά τους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας