Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενας «Δράκος» χρειαζόταν…

Ο Ντίνος Ηλιόπουλος και η Μαργαρίτα Παπαγεωργίου στον «Δράκο». Δίπλα, ο Νίκος Κούνδουρος

Ενας «Δράκος» χρειαζόταν…

  • A-
  • A+

«Είμαστε στο περιθώριο της ελληνικής παιδείας, κακομαθημένα παλιόπαιδα, φιλάρεσκα, ατάλαντα τις πιο πολλές φορές, θορυβώδη μικρά πιράνχας, που θέλουν να καταβροχθίσουν το βόδι που πήγε μέσα στο ποτάμι».

Είναι ο Νίκος Κούνδουρος, σε μια δήλωσή του το 1956, όταν έβγαλε τον «Δράκο», τη δεύτερη ταινία του, με την οποία πλέον κατακτούσε τον χώρο των ανανεωτών του ελληνικού κινηματογράφου, τον οποίο οι κοινωνικές και, κυρίως, πολιτικές συνθήκες είχαν καθυποτάξει σε μια ανώδυνη θεματολογία που δεν έθιγε, που δεν τολμούσε να διανοηθεί να θίξει, την καθεστηκυία τάξη.

Τώρα γιατί Κούνδουρος; Επειδή συμπληρώνονται 60 χρόνια από την εμφάνιση του «Δράκου» από τον ηλικίας 30 ετών τότε και, άρα, 90 φέτος (στις 15 του ερχόμενου Δεκεμβρίου) από τη γέννηση του σκηνοθέτη.

Ηταν το 1954 όταν επέλεξε το σινεμά -επιλογή που του προέκυψε όντας εξόριστος μαζί με άλλα «μιάσματα», όπως ο Μάνος Κατράκης και ο Θανάσης Βέγγος, που τα... αξιοποίησε στην πρώτη του ταινία, τη «Μαγική πόλη».

Η αρχιτεκτονική που είχε σπουδάσει έπιασε τόπο και στο σινεμά.

Γράφει στο ογκώδες λεύκωμά του «Stop carre»: «Δεν κάνω κινηματογράφο για την αφεντιά μου. Οι άλλοι με νοιάζουν, των άλλων τα ντέρτια, οι καημοί, οι δυστυχίες, οι έρωτες, οι θάνατοι»

Οι άλλοι όμως ποσώς σκοτίζονταν τότε για τις επιλογές του.

Με εχθρότητα έγινε δεκτός «Ο Δράκος» (όπως άλλωστε και η «Μαγική Πόλη»).

Γράφει στο «Stop carre»: «Μπήκα κρυφά στις αίθουσες όπου παιζότανε “Ο Δράκος”, στο “Ρεξ”, στο “Αττικόν”, κι άκουσα τα σφυρίγματα και τις ειρωνικές φωνές του κόσμου, που ένιωθε εξαπατημένος. Περίμενα να τους δω να βγαίνουν και κάποιοι μου σφίξανε σιωπηλά το χέρι. Τότε έμαθα μια κι έξω, πως εγώ κι αυτό το άγνωστο πλήθος δε θα ’χαμε ποτέ καλές σχέσεις».

«Αίσχος»!

EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ

Ανάλογη και η συμπεριφορά της κριτικής (ξεκλέβω από το βιβλίο του Γιάννη Σολδάτου «Οδύσσειες σωμάτων - στο έργο του Νίκου Κούνδουρου», εκδ. Αιγόκερως, 2007):

■ «Μια κακή ταινία, ψεύτικη, φτιαχτή, γεμάτη υπερβολή. Είναι ασύλληπτο τι γίνεται σ’ αυτόν τον εξογκωμένο και πλαστογραφημένο υπόκοσμο, όπου οι λαϊκοί ήρωες πίνουν ο ένας το αίμα του άλλου. Μόνο μια αρρωστημένη φαντασία και ένας καλλιτέχνης που θέλει να καταπλήξει με την υπερβολή, είναι δυνατόν να διανοηθεί και να παρουσιάσει τέτοια τέρατα. Κρίμα, κρίμα, κρίμα». (Αχ. Μαμάκης, «Εθνος»).

■ «Αποτελεί, χωρίς άλλο, αίσχος για τη χώρα μας το γεγονός ότι θα εκπροσωπηθεί η κινηματογραφική μας παραγωγή στο Φεστιβάλ της Βενετίας με τη γνωστή ταινία “Ο Δράκος” - την αποθέωση δηλαδή του μπουζουκιού [σ.σ. η μουσική ήταν του Μάνου Χατζιδάκι], του υπόκοσμου, του σαλταδορισμού και της ασυναρτησίας. Δεν υπάρχει, τέλος πάντων, κανένας αρμόδιος να συγκινηθεί;» (Κώστας Σταματίου, «Αυγή»).

■ «Αυτή η ταινία, απίθανος και τραβηγμένη από τα μαλλιά, καθίσταται εντελώς γελοία, και δεν ηξεύρει κανείς τι πρώτον και τι ύστερον να οικτήρη εκεί μέσα» (Αδωνις Κύρου, «Εστία»).

Η αντίστροφη -θετική- μέτρηση άρχισε με τη συμμετοχή της ταινίας στο Φεστιβάλ Βενετίας.

Εκεί συναντάμε κριτικές όπως αυτή: «Πολλές σκηνές σ’ αυτό το περίεργο φιλμ αποδεικνύουν πως η Ελλάδα βρίσκει στο πρόσωπο του Νίκου Κούνδουρου έναν σκηνοθέτη με απεριόριστες δυνατότητες» (The Times, Λονδίνο) και άλλες με παρεμφερείς χαρακτηρισμούς.

Εγκώμια

Γράφει ο Σολδάτος: «Και μετά, σιγά σιγά, στο πέρασμα του χρόνου, όλα αλλάζουν. Ο Σταματίου που τόσο σκληρά, δεν λέω αβασάνιστα, αφού ήταν δέσμιος μιας αριστερής λογικής, επιτέθηκε στην ταινία όταν πρωτοπροβλήθηκε, σε κείμενό του στα “Νέα”, μιλάει για “Ανάσταση του 'Δράκου'”. Ο Κούνδουρος πρόδρομος του νέου κύματος».

Κι από κοντά ομοβροντία εγκωμιαστικών, πλέον, κριτικών.

Ενδεικτικά:

■ «Ο “Δράκος” είναι ένας πραγματικός άθλος για τον ελληνικόν κινηματογράφον» (Κατίνα Παξινού).

■ «Ο “Δράκος” πηγαίνει πολύ μακρύτερα και πολύ βαθύτερα από όποια άλλη ελληνική ταινία. Για πρώτη φορά ο ελληνικός κινηματογράφος κάνει ένα βήμα τόσο τολμηρό» (Μ. Πλωρίτης, «Ελευθερία»).

■ «Πρόκειται για μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ταινίες που μας προσέφερε τελευταία το ευρωπαϊκό κλίμα» (Μ. Καραγάτσης).

Εκτιμώ ότι είναι περιττό να δώσω άλλα -γνωστά άλλωστε- στοιχεία για την ταινία, καθώς και για τα κατοπινά επιτεύγματα του Κούνδουρου, δεδομένου ότι το παρόν κείμενο αφορά τα 60χρονα του «Δράκου».

Οσο για τα 90χρονα του δημιουργού του, έχουμε καιρό…

Στο πλαίσιο

 Πολύ (και προφανώς βαρύ) σιδερικό στη σκηνή του Ηρωδείου, για τις ανάγκες της «Κάρμεν», που παρουσίασε η Λυρική Σκηνή – η τέταρτη και τελευταία παράσταση, που πρόλαβα, το περασμένο Σάββατο. Σύγχρονη, με έμφαση στο προσφυγικό, ήθελε την όπερα του Μπιζέ ο Αγγλος σκηνοθέτης Στίβεν Λάνγκριτζ. Εξ ου και οι σιδερένιες περιφράξεις, οι συνοριακοί φύλακες, η σύγχρονη ένδυση, τα πορτοκαλί σωσίβια και οι απεγνωσμένες προσπάθειες των φυγάδων να περάσουν τα σύνορα.

 Ξάφνιασμα ίσως για μια μερίδα κοινού, που κατέκλυσε και στις τέσσερις παραστάσεις το ρωμαϊκό θέατρο, αλλά ενθουσιώδεις τελικά οι αντιδράσεις του, που σημαίνει ότι το άγγιξε (με εξαίρεση, άκουσα, κάποιους ειδικούς που έφυγαν συγχυσμένοι). Κραταιή η μουσική του Μπιζέ, υπό τη διεύθυνση του αεικίνητου Λουκά Καρυτινού. Εντυπωσιακό εν τέλει φινάλε της γόνιμης φετινής περιόδου της Λυρικής Σκηνής, πριν μετακινηθεί προς τη νέα της στέγη στο Φάληρο.

 Μια και ο λόγος: Η «Κάρμεν», έχει αναφερθεί, έχει και την ελληνική εκδοχή της, που είναι η πασίγνωστη «Στέλλα» του Μιχάλη Κακογιάννη, με τη Μελίνα στον επώνυμο ρόλο. Να όμως που σε συνέντευξη που είχα πάρει από τη Λιλή Ζωγράφου για την «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία» (19 Φεβρουαρίου 1992), με τίτλο «Η μάνα της “Στέλλας” είμαι εγώ!», υποστήριζε ότι η ταινία βασιζόταν σ’ ένα δικό της βίωμα με κάποιον «καραβανά» (από τον οποίο προφανώς γλίτωσε το μαχαίρωμα). Βίωμα που γνώριζε και οικειοποιήθηκε ο Καμπανέλλης (σεναριογράφος της ταινίας), με τον οποίο συνυπηρετούσε σε μια δημόσια υπηρεσία. Ο Καμπανέλλης, εν ζωή τότε, ούτε επιβεβαίωσε ούτε διέψευσε.

ΚΑΙ… Δεν είναι απαραίτητο να συμφωνούμε σε όλα.

 

ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
«Συνοικία το όνειρο» - η περιπέτεια μιας ταινίας
Πριν από σχεδόν δύο μήνες (6-7 Αυγούστου) έγραφα για την ταινία-σταθμό στον ελληνικό κινηματογράφο «Ο Δράκος» του Νίκου Κούνδουρου (1956). Και ιδού πέντε χρόνια αργότερα (1961, πριν από 55 χρόνια) μια άλλη...
«Συνοικία το όνειρο» - η περιπέτεια μιας ταινίας
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Οταν οι γκάνγκστερ ήταν κινηματογραφικοί
Στον Τζέιμς Κάγκνεϊ λέω ν’ αναφερθώ σήμερα, έναν εν πολλοίς ξεχασμένο Χολιγουντιανό ηθοποιό, από τους πιο δημοφιλείς – ειδικότερα τις δεκαετίες του ’40 και του ’50, τότε που το σινεμά ήταν από τις πιο προσιτές...
Οταν οι γκάνγκστερ ήταν κινηματογραφικοί
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Ο Ζεράρ Φιλίπ της εφηβείας μας
Σε μικρή ηλικία, όντας κινηματογραφόφιλος (απ’ τις ελάχιστες ψυχαγωγικές επιλογές τα χρόνια εκείνα), ένας από τους ηθοποιούς που θαύμαζα, πέρα από κάποιους δικούς μας, ήταν ο Γάλλος Ζεράρ Φιλίπ.
Ο Ζεράρ Φιλίπ της εφηβείας μας
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Μια γυναίκα κόντρα στον Σουλεϊμάν
Πλήθη το απόβραδο της περασμένης Κυριακής στον κινηματογράφο «Αστορ» της οδού Σταδίου, για την προβολή του ντοκιμαντέρ της Μαίρης Χατζημιχάλη-Παπαλιού «Φιλοθέη, η Αγία των Αθηνών». Είχε ήδη συμμετάσχει στο...
Μια γυναίκα κόντρα στον Σουλεϊμάν
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Η μοναδικότητα της Καραΐνδρου
Θα μπορούσε, όπως πολλοί άξιοι συμπατριώτες, να παραμείνει στο εξωτερικό -στη Γαλλία εν προκειμένω, όπου σπούδασε-, να επιχειρήσει και να πετύχει. Η Ελένη Καραΐνδρου, ωστόσο, προτίμησε να παραμείνει και να...
Η μοναδικότητα της Καραΐνδρου
ΠΕΡΙΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ
Πήγε εκεί όπου ήταν αδύνατο να πάει…
Η αίθουσα προβολών της Ταινιοθήκης της Ελλάδος στάθηκε, πριν από λίγα βράδια, μικρή για να χωρέσει τα πλήθη που συνέρρευσαν για την παρουσίαση του βιβλίου του Κώστα Γαβρά «Αυτοβιογραφία», ο κύριος τίτλος – και...
Πήγε εκεί όπου ήταν αδύνατο να πάει…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας